Кіріспе

Кездейсоқ әрекеттерден туындайтын өнер туындылары – құқықтық термин.

Алеаторицизм немесе алеаторизм – бұл термин музыка композиторы Пьер Булез, сондай-ақ Витольд Лутославский және Франко Евангелисти тарапынан танымал етілген, "кездейсоқ жасалған әрекеттердің" нәтижесінде туындайтын шығармалар үшін қолданылады. Бұл сөздің этимологиясы "құмар ойын" деген мағына беретін латын тіліндегі "alea" сөзінен шыққан. Қазір бұл термин осындай кездейсоқ процестің нәтижесінде жасалған өнерге кеңінен қолданылады. Алғаш рет бұл термин "электроакустика және ақпарат теориясы саласында" "шеңберінде белгіленген, бірақ егжей-тегжейлі тұрғыдан икемді дыбыс оқиғаларының барысын" сипаттау үшін бельгиялық-неміс физигі, акустигі және ақпарат теориясының маманы Вернер Мейер Эпплер қолданды. Мысалы, Моцарт пен Кирнбергердің шығармаларында музыкалық бөлімдердің ретін құмар ойын арқылы анықтаса, ал Пуссердің музыкасын орындау кезінде (мысалы, Répons pour sept musiciens, 1960) музыканттар "ноталар мен белгілерді таңдау үшін" құмар ойын тастаған. Алеаторлықты бельгісіздікпен шатастыруға болмайды.

Музыка

Кездейсоқ терминін алғаш рет 1955 жылы Вернер Мейер Эпплер «жалпылай айтқанда белгілі, бірақ егжей-тегжейлі тұрғыдан кездейсоққа тәуелді» дыбыстық оқиғалардың ағынын сипаттау үшін қолданды. Пьер Булез Джон Кейдждің белгісіз музыкасынан ерекшелеу үшін осы мағынада «алеаторлық» терминін өзінің шығармаларында пайдаланды және бұл идеяларды алғаш рет 1955–56 жылдарғы электрондық композициясы «Gesang der Jünglinge» арқылы іске асырды, оны статистикалық құрылымдалған, көптеген дыбыстың «кешендері» түрінде ұсынды. Алеаторлық техникалар кейде заманауи кино музыкасында қолданылады, мысалы, Джон Уильямстың фильмдеріне жазылған музыкасында және Марк Сноудың «X Files: Fight the Future» фильміне арналған музыкасында.