Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық ақын (1927–1980)
American poet (1927–1980)
Джеймс Арлингтон Райт (13 желтоқсан 1927 – 25 наурыз 1980) – американдық ақын.
James Arlington Wright (December 13, 1927 – March 25, 1980) was an American poet.
Өмір
Джеймс Райт Огайо штатының Мартинс-Ферри қаласында туып, балалық шағын өткізді. Әкесі шыны фабрикасында, ал анасы кір жуу залында жұмыс істеді. Екеуі де сегізінші сыныптан артық білім алмады. 1943 жылы Райт нервтік құлауға ұшырады және 1946 жылы орта мектепті бір жыл кешіктіріп бітірді. Орта мектепті бітіргеннен кейін Райт АҚШ армиясына қабылданып, Жапонияны оккупациялауға қатысты. Армиядан босатылған соң, ол GI Bill бағдарламасы бойынша Кенион колледжінде оқыды, Джон Кроу Рэнсомтан сабақ алды және «Кенон Ревью» журналында өлеңдерін жариялады. 1952 жылы ол «Фи Бета Каппа» қоғамының мүшесі атанды. Сол жылы Райт Мартинс-Ферри қаласының тағы бір тумасы – Либерти Кардулесқа үйленді. Райт кейін Фулбрайт стипендиясы бойынша Венада бір жыл өткізді, содан соң АҚШ-қа оралды, онда Вашингтон университетінде магистр және докторлық диссертациясын қорғады, Теодор Ротке және Стэнли Куницпен бірге оқыды.
James Wright was born and spent his childhood in Martins Ferry, Ohio. His father worked in a glass factory, and his mother in a laundry. Neither parent had received more than an eighth grade education. Wright suffered a nervous breakdown in 1943, and he graduated a year late from high school, in 1946. After graduating from high school, Wright enlisted in the U. S. Army and participated in the occupation of Japan. Following his discharge, he attended Kenyon College on the GI Bill, studied with John Crowe Ransom, and published poems in the Kenyon Review. He graduated Phi Beta Kappa in 1952. That year, Wright married Liberty Kardules, another Martins Ferry native. Wright subsequently spent a year in Vienna on a Fulbright Fellowship, returning to the U. S. where he obtained a master's and a Ph. D. at the University of Washington, studying with Theodore Roethke and Stanley Kunitz.
Поэзия
Райттың ерте поэзиясы формасы мен ырғағы жағынан салыстырмалы түрде дәстүрлі, әсіресе оның кейінгі, бос поэзиясымен салыстырғанда. Оның атының көп бөлігі өзінің түпнұсқа поэзиясынан туындаса да, Райт әдеби модернизмнің тағы бір саласына – аудармаға үлес қосты. Неміс және Оңтүстік Америка ақындарының аудармаларымен қатар, Роберт Блайдың поэзиясы мен эстетикалық көзқарасы оның өлеңдеріне елеулі әсер етті; бұл "Бір бұтақ сынбайды" атты кітабында ең айқын байқалады, ол Райттың бұрынғы кітабы "Святой Иуданың" ресми стилінен түбегейлі өзгешеленеді. Өзінің өлеңдерінен бөлек, ол Рене Шардың эзотерикалық өлеңдерінің бос аудармаларын да жариялады. Оның поэзиясы көбінесе әділетсіздікке ұшыраған немесе американдық шеттенушілер туралы болады. Райт депрессия мен екіұшты көңіл-күй бұзылысынан зардап шекті және өмірі бойы алкоголизммен күресті. Ол бірнеше жүйкелік құлауды бастан өткерді, ауруханаға жатты және электрошок терапиясынан өтті. Оның қараңғы көңіл-күйі мен эмоционалдық азапқа ден қоюы оның өмірінің бір бөлігі болды және көбінесе поэзиясының орталық тақырыбы болды, бірақ жеке басына тиген эмоционалдық құлпырағандықтарды ескеретін болсақ, оның өлеңдері өмірге және адамның жоғары тұруына деген сенімді білдіру арқылы оптимистік болуы мүмкін. "Бір бұтақ сынбайды" кітабында адам рухының беріктігі басты тақырыпқа айналады. Дегенмен, оның "Минесота штаты, Пайн-Айлендтегі Уильям Даффи фермасында гамакта жатып" атты өлеңінің соңғы жолы "Мен өмірімді зая кетірдім" деп аяқталады. Техникалық жағынан алғанда, Райт инноватор болды, әсіресе тақырыптарын, бірінші және соңғы жолдарын пайдалануда, ол әділетсіздікке ұшырағандардың өмірін қорғау үшін үлкен драмалық эффектке ие болды. Ол Американың индустриядан кейінгі Орта Батысының сұр пейзаждарын нәзік бейнелегенімен де кеңінен танымал.
Wright's early poetry is relatively conventional in form and meter, especially compared with his later, looser poetry. Although most of his fame comes from his original poetry, Wright made a contribution to another area of literary modernism: the translation. His work with translations of German and South American poets, as well as the poetry and aesthetic position of Robert Bly, had considerable influence on his own poems; this is most evident in The Branch Will Not Break, which departs radically from the formal style of Wright's previous book, Saint Judas. In addition to his own poetry, he also published loose translations of René Char's hermetic poems. His poetry often deals with the disenfranchised, or the American outsider. Wright suffered from depression and bipolar mood disorders and also battled alcoholism his entire life. He experienced several nervous breakdowns, was hospitalized, and was subjected to electroshock therapy. His dark moods and focus on emotional suffering were part of his life and often the focus of his poetry, although given the emotional turmoil he experienced personally, his poems can be optimistic in expressing a faith in life and human transcendence. In The Branch Will Not Break, the enduring human spirit becomes thematic. Nevertheless, the last line of his poem "Lying in a Hammock at William Duffy's Farm in Pine Island, Minnesota" famously reads, "I have wasted my life." Technically, Wright was an innovator, especially in the use of his titles, first lines, and last lines, which he used to great dramatic effect in defense of the lives of the disenfranchised. He is equally well known for his tender depictions of the bleak landscapes of the post industrial American Midwest.
Тәуекел және марапаттар
1972 жылы жинағы «Пулитцер» сыйлығына ие болды. Басқа да марапаттарымен қатар, Райт Рокфеллер қорынан грант алды. Оның қазасынан кейін Райтқа адал жанкүйерлер тобы пайда болды, ол маңызды ықпалға ие болған көрнекті жазушыға айналды. Өзі де «Пулитцер» сыйлығының лауреаты Мэри Оливер Райт қайтыс болған соң «Джеймс Райтқа арналған үш өлең» жазды, ал жүздеген жазушы ондаған жылдар бойы жыл сайын Мартинс-Ферриде 1981 жылдан 2007 жылға дейін өткен Джеймс Райт атындағы поэзия фестивалінде құрмет көрсету үшін жиналды.
His 1972 Collected Poems won the Pulitzer Prize. In addition to his other awards, Wright received a grant from the Rockefeller Foundation. Since his death, Wright has developed a cult following, transforming him into a seminal writer of significant influence. Fellow Pulitzer prize for poetry winner Mary Oliver wrote "Three Poems for James Wright" upon his death, and hundreds of writers gathered annually for decades to pay tribute at the James Wright Poetry Festival held from 1981 through 2007 in Martins Ferry.