Кіріспе

Британдық ханзада (1883–1938)

Коннотт ханзадасы Артур (Артур Фредерик Патрик Альберт; 13 қаңтар 1883 – 12 қыркүйек 1938) – британдық әскери шенеунік және королева Викторияның немересі. 1920 жылдың 20 қарашасынан 1924 жылдың 21 қаңтарына дейін Оңтүстік Африка Одағының бас губернаторы қызметін атқарды.

Ерте өмір

Принц Артур 1883 жылғы 13 қаңтарда Виндзор сарайында дүниеге келді. Оның әкесі – королева Виктория мен Саксен-Кобург және Готаның принці Альберттің үшінші ұлы, Коннотт және Стратхерн герцогы Артур. Оның анасы – Пруссияның бұрынғы ханшайымы Луиза Маргарет. Артур 1883 жылғы 16 ақпанда Виндзор сарайының жеке капелласында крещениеден өтті. Оның тәрбиешілері – королева Виктория (оның әкесінің анасы), Германия императрицасы (оның анасының шөбересі, оның әкесінің қарындасы Беатрис ханшайымы оның өкілі болды), Пруссияның принці Фридрих Леопольд (оның анасының інісі, оны Германия елшісі граф Мюнстер ұсынды), Нидерландының принцессасы Генри (оның анасының қарындасы, оны графша Мюнстер ұсынды), Кембридж герцогы (оның алыс туысы) және Эдинбург герцогы (оның әкесінің інісі, оның ағасы Уэльс принці оны ұсынды). Артур – британдық король отбасынан алғаш рет Итон колледжінде білім алған ханзада. Оны отбасында әкесінен ажырату үшін "кішкентай Артур" деп атаған.

Әскери мансап

Принц Артур Итон колледжінде білім алған, бірақ он алты жасында және екі айлық болғанда Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжге түсу үшін ертерек кетіп қалды. Сол жерден ол 1901 жылы мамыр айында 7-ші (Каралеваның өз) гусарларына екінші лейтенант болып тағайындалды. Алғашқы активті қызметін келесі жылы атқарды. Екінші Бур соғысы аяқталғаннан кейін 1902 жылы маусымда британдық әскерлердің көпшілігі Оңтүстік Африканы тастап кетті, бірақ 7-гусарлар бейбітшілікті сақтау үшін сол жерге орналастырылды. Принц Артур және оның полкінің 230 адамы 1902 жылдың қазан айында Саутгемптоннан SS Ortona кемесімен шығып, сол айдың соңында Кейптаунға келді. Ол бірнеше ай бойы Крюгерсдорп қаласында дислокацияланған болатын. 1905 жылы ол өзінің ағасы, король Эдуард VII-нің әскери көмекшісі болды. 1907 жылы 2-драгундық (Royal Scots Greys) полкінде капитандыққа көтерілді. 1920 жылы осы полктің құрметті полковник-шефі атанды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Принц Артур генералдар сэр Джон Френч пен сэр Дуглас Хейгтің, Франция мен Бельгиядағы Британдық экспедициялық корпусының кезекпен басшыларының әскери көмекшісі болды. 1919 жылы подполковник болып тағайындалды. 1920 жылдың қазан айында Артур ханзада генерал-майордың құрметті шеніне көтерілді. 1922 жылы запастағы полковник болды. Корольдің балалары Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана мемлекеттік міндеттерді атқаруға жеткілікті үлкен болғандықтан, Принц Артур үйде және шетелде түрлі салтанатты шараларды өткізді. Олардың қатарында Эдинбургтегі Саутон паркінде өткен Шотландияның Ұлттық көрмесінің ашылуы болды. Көрменің тартымды орындарының бірі – француз тілінде сөйлейтін Сенегал тұрғындарының өмір салтын, өнерін және қолөнерін көрсеткен, ара ұяларында тұратын Сенегал ауылы болды.

Неке

1913 жылы 15 қазанда Артур ханзада өзінің бірінші туысы, Файфтың 2-ші герцогинясы Александра ханшайыммен (17 мамыр 1891 - 26 ақпан 1959) Лондонның Сент-Джеймс сарайындағы Корольдік капелласында үйленді. Ол Александр Даффтың тұңғыш қызы және мұрагері, 1-ші Файф герцогының әйелі Луиза ханшайым, король Эдуард VII-нің үлкен қызы еді. Олардың бір ұлы – Алястер Виндзор, Коннотт пен Стратхерннің 2-ші герцогы.

Кейінгі өмірі

Оның інісі, король Георг V таққа отырғаннан кейін, принц Артур мен оның әкесі Ұлыбританияда тұратын король отбасының 18 жастан асқан ең жоғары дәрежелі еркек мүшелері болды. Осыған байланысты, ол корольдің атынан түрлі патшалық міндеттерді атқарды және корольдің шетелде болған кезеңдерінде Мемлекеттік кеңесші ретінде қызмет етті. 1906 жылы корольдің бұйрығымен Артурдың әкесі Англо-жапондық одақтың нәтижесінде Жапонияның Мейдзи императорына Гартер орденін табыс етті. 1918 жылы Артур Жапониядан Канадаға бағытталған жапондық броненосец «Кирисима» кемесінде қонақ ретінде болды. Ол Токиоға, содан кейін Нагояға сапар шекті, ол жерде Цурума паркі мен Бунтенкаку оны құрметпен қарсы алды, одан кейін Киотоға жол тартты. 1920 жылы принц Артур виконт Бакстоннан Оңтүстік Африканың генерал-губернаторы және бас қолбасшысы лауазымын қабылдады. 1924 жылы ол осы лауазымдарда Атлон графымен алмастырылды. Ұлыбританияға оралғаннан кейін принц Артур бірқатар қайырымдылық ұйымдарына қатысты, соның ішінде Мидлсекс ауруханасы директорлар кеңесінің төрағасы болды. Әкесі, Коннотт герцогы сияқты, ол да масондықпен белсенді айналысты, 1924 жылы Беркшир провинциясының Ұлы шебері болды. 1935 жылдың мамыр айында ол Беркширдегі Рединг қаласының азаматтық Жоғарғы басқарушысы болып тағайындалды, бұл лауазым 1910 жылдан бері бос тұрған еді. Оның соңғы публично көріністерінің бірі 1937 жылдың мамыр айында король Георг VI мен королева Елизаветаның таққа отыруы болды. Коннотт принці Артур 1938 жылдың 12 қыркүйегінде Лондондағы үйінде – 41 Белгрейв сквері, Белгравия, Лондон қаласында 55 жасында асқазан рагынан қайтыс болды. Оның табыты кейін Мидлсекс ауруханасына жеткізілді, онда принц Артур төраға болып қызмет еткен, ал денесі жеке капеллада жатты, аурухана медбикелері қарауылда тұрды. 1938 жылдың 16 қыркүйегінде Виндзордағы Сент-Джордж капелласында жерленгеннен кейін, оның қалдықтары 22 қыркүйекте Сент-Джордж капелласының астындағы Корольдік мазада жерленді. 1939 жылдың 29 ақпанында ол Фрогмордағы Корольдік зиратта жекеленген түрде қайта жерленді. Оның өсиетнамасы 1939 жылы Лондонда мөрленді. Оның мүлігі 109 418 фунт стерлингке (немесе инфляцияға байланысты түзетілгенде 2022 жылы 4,9 миллион фунт стерлингке) бағаланды. Оның әкесі, Коннотт герцогы, одан төрт жылға артық өмір сүрді. Принц Артурдың ұлы, 1917 жылдан кейін Макдафф графының құрметті титулын алған, 1942 жылы әкесінің әкесінің орнын басып, Коннотт пен Стратерннің 2-ші герцогы және Сассекс графы болды, бірақ келесі жылы қайтыс болды.

Қарулар

Британдық монархтың еркек желісінен туған немересі ретінде, Принц Артур жиырма бірінші туған күнінде патшалық қару-жарақты қолдану құқығын алды, оған Саксонияның гербінен алынған кішкентай қалқан (inescutcheon) қосылды. Бұл қару-жарақтың айырма белгісі – бес ұшты күміс таңба болды, сыртқы екі және орталық ұштарында қызыл кресттер, ал ішкі екі ұшында көк флер-де-лиз бейнеленді. 1917 жылы Георг V-нің патшалық жарлығымен кішкентай қалқан (inescutcheon) алынып тасталды.

1917 жылдан кейін Принц Артурдың елтаңбасыАртурдың 1917 жылдан кейінгі елтаңба баннері – бес ұшты таңба, бірінші, үшінші және бесінші ұштарында Сент-Джордж кресі, екінші және төртінші ұштарында флер-де-лиз бейнеленген.Артурдың 1917 жылға дейінгі елтаңба баннері, оған Саксония Корольдік үйінің елтаңбасы қосылған.