Кіріспе

Ås – Норвегиядағы Акершус округінің муниципалитеті. Ол Фолло дәстүрлі аймағының бір бөлігі. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Ås ауылы. Аас приходы 1838 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет ретінде құрылды (formannskapsdistrikt қараңыз). Ås – Акершустағы ең қарқынды дамитын муниципалитеттердің бірі, 2020 жылы халық саны 20 652 адамды құрады, ал 2008 жылы 539 адамға артты. Ås – Акершустың ең ірі ауыл шаруашылығы муниципалитеті, және Норвегия Тіршілік ғылымдары университеті мен Тусенфрид ойын-сауық паркінің орналасқан жері.

Этимология

Бұл қауым ежелгі Ås (норс Áss) шаруа қожалығының атымен аталыпты, себебі алғашқы шіркеу сол жерде салынған. Атауы "төбе", "батырған жер" немесе "эскер" (мореналық ландшафттағы биіктік) деген мағынаны білдіретін áss сөзімен сәйкес келеді. 1921 жылға дейін бұл атау Аас деп жазылған.

Экономика

Ең маңызды табыс көзі – ауыл шаруашылығы. Ås – Акершустың ең ірі ауыл шаруашылығы муниципалитеті: аймақты астық, көкөніс және сүт өнімдерімен қамтамасыз етеді. Муниципалитет аумағындағы жердің шамамен жартысы егістікке берілген, ал жартысы орманды.

НМБУ-дағы саябақ

Норвегияның Өмір ғылымдары университетінің паркі – Норвегиядағы ең ірі және толыққанды неоклассикалық парктерінің бірі. Бүгінгі күнгі парктің қалыптасуына 1924 жыл шамасындағы доцент Олав Л. Моеннің жоспарлары негіз болды. Парк 152-ші тас жолымен Дробакқа қарай, Ас қаласының ортасынан батысқа қарай шамамен 1 километр жерде орналасқан. Парктің жалпы ауданы шамамен 600 акрды құрайды және демалыс және оқу мақсатында пайдаланылады. Паркте 800 түрлі бұталар мен ағаштар, 200-ден астам көп жылдық өсімдіктерден тұратын оқу алаңы және 1965 жылы құрылған розарий бар. Өсімдік түрлері отбасылар бойынша жинақталған. Көптеген өсімдіктер таңбаланған, бұл өсімдіктерге қызығушыларға коллекциямен танысуға мүмкіндік береді. Парк – НМБУ-ның негізгі бөлігі болып табылады.

Леонардо да Винчи көпірі

Ниггардскрисетте, Ас муниципалитетінде, Еуропалық E18 тас жолының үстінде 108 метрлік "Леонардо да Винчи" жобасы орналасқан. Бұл суретші және әртіс Вебьёрн Сандастың "Да Винчи" жобасының бір бөлігі. Вебьёрн Санд көпірдің суреттерін алғаш рет 1985 жылы көрді. Кейін 1995 жылы Стокгольмде көпірдің моделін көріп, оны толық өлшемде салу туралы ойға келді. Көпір 2001 жылдың қазан айында ашылды. Көпір Норвегияда және әлемнің басқа елдерінде кеңінен жарияланды. АҚШ-та бұл көпір туралы CNN, Washington Post, The New York Times және Time Magazine басылымдарында жарық көрді. Леонардо да Винчи 1502 жылы көпірдің кішкентай моделін ұсынды, ол түрік сұлтаны Баязид II тарапынан жобаланған және Босфор бұғазындағы Алтын Мүйізді кесіп өтуге арналған еді. Көпірдің бастапқы ұзындығы 240 метр болуы тиіс еді.

Көлік

Ås станциясы – Vy компаниясы басқаратын Осло қалалық теміржолының R21 бағытымен қызмет көрсететін теміржол станциясы. Норвегияның ең ірі екі тас жолы, Еуропалық E6 және Еуропалық E18 жолдары муниципалитеттен өтеді, ал көптеген тұрғындар Ослоға жұмысқа барады. Муниципалитетте 1502 жылы Леонардо да Винчи Алтын мүйізді кесіп өту үшін ұсынған көпірдің кішігірейтілген нұсқасы орналасқан. Бұл көпірді норвегиялық суретші және әртіс Вебьёрн Санд өзінің «Да Винчи» жобасы аясында салған. Көпір Е18 Еуропалық тас жолы арқылы жаяу өтуге арналған.

Халық саны

2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап, Ас муниципалитетінің ауданы [ауданды көрсету керек] және 20 652 тұрғыны бар. Муниципалитет құрамына тағы бір қалалық аймақ – Тогренда кіреді, онда 2783 адам тұрады. Сондай-ақ, Ски қалалық аймағында 1566 тұрғын өмір сүреді.