Кіріспе
Норвегиядағы Innlandet округінің муниципалитеті. Вага Гудбраннсдалдың дәстүрлі аймағында орналасқан. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Вагамо ауылы. Вагадағы басқа ауылдық аймақтарға Лальм және Бессхейм кіреді. Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде аумағы бойынша 73-ші орында. Вага Норвегиядағы халық саны бойынша 214-ші муниципалитет, оның халқы 3532 адамды құрайды. Муниципалитеттің халық тығыздығы – және соңғы 10 жылда халық саны 5%-ға азайған.
Vågå is a municipality in Innlandet county, Norway. It is located in the traditional district of Gudbrandsdal. The administrative centre of the municipality is the village of Vågåmo. Other village areas in Vågå include Lalm and Bessheim. The municipality is the 73rd largest by area out of the 356 municipalities in Norway. Vågå is the 214th most populous municipality in Norway with a population of 3,532. The municipality's population density is and its population has decreased by 5% over the previous 10 year period.
Жалпы ақпарат
Вааге престегельді 1838 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет ретінде құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). 1908 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет үш бөлікке бөлінді. Вааге-ның солтүстік-шығыс бөлігі (халық саны: 2,287) Сел муниципалитетіне айналды, оңтүстік-шығыс бөлігі (халық саны: 1,241) Хедален муниципалитетіне айналды, ал батыстағы қалған аудандар (халық саны: 2,953) Вааге муниципалитеті болып қалды. 1960 жылдары Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде Норвегияда көптеген муниципалитеттер өзгерді. 1965 жылдың 1 қаңтарында Вааге-ның Толстадасен аймағы (халық саны: 35) көршілес Сел муниципалитетіне қосылды.
Атауы
Муниципалитет (алғашқыда приход) Vågå деп аталады, себебі алғашқы Vågå шіркеуі осы жерде салынған, және бұл аймақтың (немесе Vága) өте көне атауы болып табылады. Vågå атауының екі түбірі ұсынылған: Vågå атауы көне норвег тіліндегі vega сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол "саяхат" дегенді білдіреді. Бұл аймақ Heimskringla-да айтылған ежелгі шығыс-батыс жолында орналасқан. Көне скандинав тіліндегі атауы vagi (жағдай сөзі) сөзінен vaga (айқындамалық және дұрыс жағдай сөздері) түрінен пайда болған болуы мүмкін. Бұл сөз, мүмкін, Vågåvatn көлінің аты болған, бірақ мағынасы белгісіз. (Мүмкін, "шана табаны" дегенді білдіретін vage сөзінен шыққан, себебі көлдің пішіні шана табанына ұқсас.) Тарихи тұрғыдан алғанда, муниципалитет атауы Вааге деп жазылған. 1917 жылдың 3 қарашасындағы патшалық қаулы муниципалитет атауын Вуагаа деп өзгертті. 1917 жылдың 21 желтоқсанындағы патшалық қаулымен 1917 жылғы норвег тілі реформалары бекітілді. Бұл өзгеріске дейін атау "aa" диграфымен Vaagaa деп жазылса, реформадан кейін Vågå деп жазылып, оның орнына å әрпі қолданылды. Å әрпі "о" немесе "ау" сияқты ұзын дауыстыны білдіреді, мысалы, "cold" немесе "oar" сөздерінің американдық айтылуындағыдай.
The name Vågå may come from the Old Norse word vega meaning "travel". The area lies on an ancient east–west route mentioned in the Heimskringla. The Old Norse form of the name may come from vaga (accusative and dative cases) from the word vagi (nominative case). It was probably originally the name of the lake Vågåvatn, but the meaning is unknown. (Maybe derived from vage which means "sleigh runner" since the shape of the lake has some similarity of form with a sleigh runner.) Historically, the name of the municipality was spelled Vaage. On 3 November 1917, a royal resolution changed the spelling of the name of the municipality to Vaagaa. On 21 December 1917, a royal resolution enacted the 1917 Norwegian language reforms. Prior to this change, the name was spelled Vaagaa with the digraph "aa", and after this reform, the name was spelled Vågå, using the letter å instead. The letter å has a long vowel similar to "oh" or "aw", like in the American pronunciation of "cold" or "oar."
Елтаңба
Герб 1985 жылғы 23 тамызда бекітілді. Ресми сипаттамасы: "Қызыл фонға алтын түсті секіріп тұрған бұғы" (På raud grunn eit springande gull reinsdyr på skrå oppover). Бұл гербтің қызыл фонда екенін және бейнесі секіріп тұрған бұғы екенін көрсетеді. Бұғы алтын түсті, яғни әдетте сары түспен бейнеленеді, бірақ металдан жасалса, алтын қолданылады. Бұл сурет бұғы шаруашылығының және аң аулаудың маңыздылығын символдайды. Сондай-ақ, бұл сурет Хенрик Ибсеннің "Пир Гинт" кітабындағы кейіпкеріне негізделген, ол Бессегген тауларында бұғымен саяхаттайды. Ибсен осы кітапқа қатысты идеяны жергілікті хабардан алған. Гербті Ханс Х. Холм жасап, Ола Т. Рыбаккен қайта суреттеген. Муниципалдық тудың дизайны гербтің дизайнымен бірдей.
География
Vågå солтүстігінде Леся муниципалитетімен, шығысында Довр және Селмен, оңтүстік-шығысында Норд Фронмен, оңтүстігінде Ванг және Ойстре Слидремен, ал батысында Ломмен шектеседі. Vågå муниципалитеті Норвегияның Йотунхаймен ұлттық паркіне шығысқа қарай, Рондане ұлттық паркіне батысқа қарай және Доврфьелл тауларының оңтүстігінде орналасқан таулы аймақта жатыр. Ең биік шыңы – Суртингссуэ, оның биіктігі… Vågå-да биік Джетта тауының басына дейін тау жолы бар, ол Гудбрандсдал аңғары мен айналасындағы ұлттық парктердің кедергісіз көрінісін ұсынады. Отта өзені Скёк муниципалитетінен басталып, Вэггаватн көліне құяды. Вэггаватннан Vågåmo жерінен шығып, өзен Ottadalen аңғары арқылы саяхатын жалғастырады, Vågå муниципалитетінен шығып, Сел муниципалитетіндегі Отта қаласында Гудбрансдалслоген өзенімен қосылады. Аймақтағы көлдердің бірі – Флатинген.
Климат
Vågå Шығыс және Батыс Норвегияны бөліп тұрған Йотунхаймен тауларының жаңбырдан қорғалған бөлігінде орналасқан. Сондықтан климаты континенттік климатпен сипатталады. Жаз айларында жылы, қыс айларында суық болады және жауын-шашын мөлшері өте төмен. Шындығында, кейбір жылдары ол жауын-шашынның өте аз мөлшерін алады. Осындай құрғақ континенттік климат Вуганы Норвегияның ұлттық жеңілді және парашютпен сырғанау орталығы орналасқан орынға айналдырды.
Физикалық география
Соңғы 2,5 миллион жылдық төртінші кезеңдегі мұздық тарихының әсеріне қарамастан, ландшафттың көп бөлігі негізгі аңғарлардан басқа мұздық эрозиясының орташа іздерін ғана көрсетеді. Тіпті Шёдален және Оттадален сияқты осы аңғарлардың өзі төртінші кезеңге дейін бар еді және бастапқыда мұздық эрозия емес, өзен эрозиясымен қалыптасқан. Көптеген көлдер мұздық тарихты еске түсіреді, бірақ Батыс Норвегиядағы таңғажайып [фиордтарға] қарағанда олардың саны шектеулі. Бұл мұздық эрозиясының шектеулі болуы Vågå аймағында соңғы мұздық кезеңде де мұздық эрозиясының аз болғанын көрсетеді. Соңғы мұздық максимумға (МММ) дейінгі мамонттың көптеген қалдықтары табылды, бұл аймақтағы МММ-нің сақталған сипатын көрсетеді.
Муниципалды кеңес
Вуганың муниципалдық кеңесі (Kommunestyre) 17 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.
Øygard ісі
2011 жылғы қыркүйектегі сайлауда Руне Ойгард 1995 жылдан бері сол қызметте болғаннан кейін қайтадан мэр болып сайланды. Оның қалалық кеңеспен қайта сайлануы даулы болды, себебі ол балаларға қатысты жыныстық зәбір көрсету фактісі бойынша полиция тергеуіне алынған болатын, бұл іс "Ойгард ісі" деп, кейде "Вага ісі" деп те аталады. Ойгардқа іс бойынша айыптау қойылғаннан кейін уақытша демалыс берілді, ал 2012 жылдың 8 мамырында Изелин Йонассен (Еңбек партиясы) мэр міндетін атқарушы болып тағайындалды. Руне Ойгард кінәлі деп танылып, төрт жылға бас бостандығынан айырылғаннан кейін мэр лауазымынан кетті. Оның отставкасы қалалық кеңеспен 2012 жылдың 18 желтоқсанында мақұлданды және дереу күшіне енді.