Фридрих Теодор Вишер: Неміс жазушысы, ақын және философы
Friedrich Theodor Vischer
Фридрих Вишер (1807-1887) – неміс жазушысы, философ, драматург. «Auch Einer» романындағы «Заттардың кескіні» теориясымен танымал. Биографиясы, шығармалары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс романисі, ақыны, драматургы және жазушысы (1807–1887)
German novelist, poet, playwright, and writer (1807–1887)
Фридрих Теодор Вишер (; 30 маусым 1807 – 14 қыркүйек 1887) – неміс романисі, ақыны, драматургы және өнер философиясы туралы жазушы. Бүгінде ол негізінен «Auch Einer» романының авторы ретінде еске алынады, онда ол «Die Tücke des Objekts» (заттардың қастығы) деген ұғымды дамытты – бұл жансыз заттар адамдарға қарсы құлық жасау туралы комикалық теория.
Friedrich Theodor Vischer (; 30 June 180714 September 1887) was a German novelist, poet, playwright, and writer on the philosophy of art. Today, he is mainly remembered as the author of the novel Auch Einer, in which he developed the concept of Die Tücke des Objekts (the spite of objects), a comic theory that inanimate objects conspire against humans.
Өмірбаян
Людвигсбургте дін қызметкерінің ұлы болып туған Вишер Тюбингер Стифінде білім алып, өмірін әкесінің кәсібімен бастады. 1835 жылы ол бұрынғы университетінде эстетика және неміс әдебиеті пәнінен приват-доцент болып жұмыс істеді, екі жылдан кейін ерекше профессор, ал 1844 жылы толық профессор болып тағайындалды. Оның ашық айтылған тұсаукесер лекциясынан кейін Вюртемберг үкіметі оны екі жылға қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Осы мәжбүрлі үзілісте ол "Эстетика, немесе Сұлу туралы ғылым" (1846) атты еңбегінің бірінші екі томын жазды, ал төртінші және соңғы томы 1857 жылға дейін жарық көрген жоқ. Вишер 1848-49 жылдардағы неміс саяси қозғалысына белсенді қатысып, оның сәтсіз аяқталуына байланысты патриоттық демократтардың көңілі қанауын көрді. 1855 жылы ол Цюрихте профессор болды. 1866 жылы оның даңқы орнықты, ол Германияға шақырылып, Тюбингенде профессорлық қызметпен қатар Штутгарт политехникумында да жұмыс істеді. 1887 жылдың 14 қыркүйегінде Гмунденде қайтыс болды.
Born at Ludwigsburg as the son of a clergyman, Vischer was educated at Tübinger Stift, and began life in his father's profession. He became Privatdozent in aesthetics and German literature at his old university in 1835, was advanced to extraordinary professor two years later, and was appointed to full professor in 1844. Due to his outspoken inaugural address he was suspended for two years by the Württemberg government. In this enforced leisure he wrote the first two volumes of his Aesthetik, oder Wissenschaft des Schönen (1846), the fourth and last volume of which did not appear till 1857. Vischer threw himself heartily into the great German political movement of 1848 49, and shared the disappointment of patriotic democrats at its failure. In 1855 he became professor at Zürich. In 1866, his fame being now established, he was invited back to Germany with a professorship at Tübingen combined with a post at the Polytechnikum of Stuttgart. He died at Gmunden on 14 September 1887.
Санаткерлік мұра
Вишер түпнұсқа ойшыл болған жоқ, және оның монументалды «Эстетикасы» еңбекқорлық пен біліміне қарамастан, табысқа жеткізетін жоғары сапаларға ие емес. Ол өнерді гегельдік диалектика арқылы түсіндірудің үмітсіз міндетін орындауға тырысады. «Шексіз формадағы идея» деп әдеміліктің анықтамасынан бастап, ол өнердің әртүрлі элементтерін (әдемі, ұлы және күлкілі) және өнердің әртүрлі түрлерін (бейнелеу өнері, музыка және поэзия) гегельдік антитезалар арқылы дамытады – форма мен мазмұн, объективті және субъективті, ішкі қайшылық және келісім. Еңбектің құрылымы да гегельдік: негізгі аргументті қамтитын қысқа, арнайы техникалық абзацтар, одан кейін әртүрлі шрифттерде басылған толық түсіндірмелер. Дегенмен, Вишер музыкадан басқа өнердің барлық саласын жақсы білген. Оның кітаптарында көптеген құнды материалдар кездеседі. Өмірінің кейінгі кезеңінде Вишер гегельдік көзқарастан алыстап, сезімдік толықтық пен ғарыштық үйлесімділік тұжырымдарын әдеміліктің өлшемдері ретінде қабылдады; бірақ ол өзінің осы зор еңбегін қайта жазуға уақыт таппады. Чишолмның сөзімен айтқанда, «Оның өзінің әдеби шеберлігі жоғары деңгейде; академиялық техникаға бағынбаған, күшті, қиялы мол және ойлы». Ол тікелей әділетсіз пікірлер айтудан тартынбады, мысалы, «Auch Einer» еңбегінің 2-томында: «In der lächerlichsten aller Kultursprachen hat Shakespeare geschrieben» (Шекспир барлық өркениетті тілдердің ең күлкілісінде жазды) немесе Стендаль туралы: «Übrigens war der Taugenichts Beyle ein Narr» (Айталық, ештеңеге жарамайтын Бейль ақымақ еді).
Vischer was not an original thinker, and his monumental Aesthetik, in spite of industry and learning, has not the higher qualities of success. He attempts the hopeless task of explaining art by the Hegelian dialectic. Starting with the definition of beauty as "the idea in the form of limited appearance," he goes on to develop the various elements of art (the beautiful, sublime and comic), and the various forms of art (plastic art, music and poetry) by means of the Hegelian antitheses—form and content, objective and subjective, inner conflict and reconciliation. The shape of the work also is Hegelian, consisting of short highly technical paragraphs containing the main argument, followed by detailed explanations printed in different type. Still, Vischer had a thorough knowledge of every branch of art, except music. Much valuable material is buried in his volumes. In later life Vischer moved considerably away from Hegelianism, and adopted the conceptions of sensuous completeness and cosmic harmony as criteria of beauty; but he never found time to rewrite his great book. According to Chisholm, 'His own work as a literary artist is of high quality; vigorous, imaginative and thoughtful without academic technicality.' He would not abstain from grossly unfair remarks, e. g. in vol. 2 of Auch Einer: "In der lächerlichsten aller Kultursprachen hat Shakespeare geschrieben" about English (Shakespeare wrote in the most ridiculous of all civilized languages), or "Übrigens war der Taugenichts Beyle ein Narr" on Stendhal (Besides, the good for nothing Beyle was a fool).