Кіріспе

Жапония префектурасы

Окинава префектурасы (沖縄県) – Жапонияның ең оңтүстік және батыс префектурасы. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, халқы 1 457 162 адамды құрайды, географиялық ауданы 2281 км² (880 шаршы миль). Наха – астанасы және ең ірі қаласы, сондай-ақ Окинава, Урума және Урасое сияқты ірі қалаларды қамтиды. Окинава префектурасы Рюкю аралдарының үштен екі бөлігін, оның ішінде Окинава, Дайто және Сакисима топтарын қамтиды. Кагосима префектурасының Сацунан аралдарынан Тайваньға дейін (Хуальен және Илан округтері) оңтүстік-батысқа қарай созылады. Окинава префектурасының ең ірі аралы – Окинава аралы, онда Окинава халқының көп бөлігі тұрады. Окинаваның жергілікті этникалық тобы – Рюкю халқы, олар Кагосима префектурасының Амами аралдарында да қоныстанған. Окинава 1429 жылдан бастап Рюкю корольдігімен басқарылған, ал 1609 жылғы Рюкюға жасалған шабуылдан кейін Жапонияға бейресми түрде қосылған. Окинава 1879 жылы Жапон империясымен Хан жүйесінің соңғы домені – Рюкю домені ретінде жеті жылдан кейін ресми түрде құрылған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапонияның одақтас әскерлері басып алған кезде Окинава АҚШ-тың оккупациясы астында болды және 1945 жылдан 1950 жылға дейін Рюкю аралдарының әскери үкіметімен, ал 1950 жылдан 1972 жылы префектура Жапонияға қайтарылғанға дейін Рюкю аралдарының азаматтық басқаруымен басқарылды. Окинава Жапонияның жалпы жер ауданының 0,6 пайызын ғана құрайды, бірақ АҚШ-тың Жапониядағы әскерлерінің 26 000 (75%) қызметкері осы префектураға бекітілген; Окинавадағы АҚШ әскери присутствиесі күрделі мәселе болып табылады.

Тарих

Риукю аралдарында адамның болғандығына қатысты ең ерте дәлелдер Тас дәуірінен табылды және Наха мен Яеямада анықталды. Нахада Палеолит дәуіріне жатқан деп саналатын адам сүйектерінің фрагменттері табылды, бірақ олар зерттелместен бұрын тасымалда жоғалып кетті. Хирое Такамия Қытайдың ықпалынан тәуелсіз, Яеяма стиліндегі ерекше тас балқыны туралы пікір білдіру арқылы оны жоққа шығарды. «Риукю» деген сөздің алғашқы жазбасы Суй кітабында кездеседі. Окинава – бұл жапон тілінде аралдарды білдіретін атау, ол алғаш рет 779 жылы жазылған Цзяньчжэннің өмірбаянында пайда болды. 8-шы ғасырда бастау алған егіншілдік қоғамдар 12-шы ғасырға дейін бірте-бірте дамыды. Аралдардың географиялық орны – Шығыс Қытай теңізінің шығыс жиегінде, Жапонияға, Қытайға және Оңтүстік-Шығыс Азияға жақын болғандықтан, Рюкю корольдігі өркендеген сауда орталығына айналды. Осы кезеңде сарайларға ұқсас көптеген Гусукулар салынды. Рюкю корольдігі 15-шы ғасырда Мин әулеті тұсындағы Қытайдың салық жүйесіне енді, бұл екі ел арасында экономикалық байланыс орнатуға мүмкіндік берді. 1609 жылы қазіргі Кагосима префектурасының аймағын бақылаған Шимазу кланы Рюкю корольдігіне шабуыл жасады. Рюкю корольдігі Сацума және Токугава сёгунатымен вассалдық қатынас орнатуға мәжбүр болды, бірақ Қытайдың салық жүйесіндегі бұрынғы статусын сақтап қалды. Рюкюдың тәуелсіздігі сақталды, себебі толық аннексия Қытаймен қақтығысқа әкелуі мүмкін еді. Сацума кланы сёгунаттың шектеулеріне қарамастан, Қытаймен саудадан үлкен пайда тапты. Сацума аралдарға күшті ықпал көрсеткенімен, Рюкю корольдігі екі жүз жылдан астам уақыт бойы ішкі саяси тәуелсіздігін сақтап келді. 1868 жылғы Мейдзи реставрациясынан кейін төрт жыл өткен соң, жапон үкіметі әскери жолмен корольдікті ресми түрде аннексиялады және оны Рюкю хан деп атады. Сол кезде Цин әулеті аралдарға номиналды билігін жариялады. Рюкю ханы 1879 жылы Жапонияның Окинава префектурасына айналды, ал қалған хандар 1872 жылы Жапонияның префектураларына айналған болатын. 1912 жылы Окинауалықтар алғаш рет 1890 жылы құрылған Ұлттық диетаға (国会) өкілдер сайлау құқығын алды.

1945-1965 жылдар

1945 жылдың 1 сәуірінде АҚШ армиясы және теңіз жаяу әскерлері 185 000 әскермен Окинаваға шабуыл жасады. Олар жапондық қорғаушылардың қаһарлы қарсылығына тап болды. Окинаваның азаматтық халқының үштен бірі келесі шайқастарда қаза болды. Барлық ұлт өкілдерінің қаза тапқандары Бейбітшілік Тасымен мәңгі есте қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, АҚШ Рюкю аралдарының әскери басқаруын құрды, ол Окинаваны 27 жыл бойы басқарды. Осы "сенімді басқару" кезеңінде АҚШ Рюкю аралдарында көптеген әскери базалар салды. Рюкю тәуелсіздік қозғалысы – Окинавадағы АҚШ үкімшілігіне қарсы күрескен қозғалыс болды.

АҚШ-тың әскери күштерін күшейту жалғасуда

Корея соғысы кезінде B-29 Суперфортресс бомбалаушылары Окинавадағы Кадена әуе базасынан Кореяға бомба тастау миссияларын орындады. Салқын соғыс кезінде аралдағы әскери күштердің күшеюі жергілікті тұрғындар мен американдық әскерилер арасындағы шиеленісті арттырды. 1952 жылғы АҚШ пен Жапония арасындағы Өзара ынтымақтастық және қауіпсіздік туралы шарт бойынша, Жапониядағы АҚШ күштері (USFJ) ірі әскери контингентін сақтап келеді. 1950 жылдардың ортасында АҚШ Окинава тұрғындарынан жерлерді тартып алып, жаңа базалар салды немесе қолданыстағы базаларды кеңейтті. Мелвин Прайс баяндамасына сәйкес, 1955 жылға дейін әскерилер 250 мың адамды қоныстандыруға мәжбүр етті.

АҚШ ядролық қаруды құпия түрде орналастырды

1960 жылдан бері АҚШ пен Жапония АҚШ-қа жапон порттарына ядролық қаруды құпия түрде әкелуге рұқсат беретін келісімді сақтап келеді. Жапон халқы жапон территориясына ядролық қарудың енгізілуіне қарсы болды және жапон үкіметінің Жапонияның ядролық қарусыз саясатын жариялауы мен Үш ядролық емес принциптің қабылдануы осы халықтың наразылығын көрсетті. Көптеген қарулар Кадена әуе базасындағы оқ-дәрі сақтайтын жайларда сақталған деген күдік болды. 1954 жыл мен 1972 жыл аралығында Окинаваға ядролық қарудың 19 түрі орналастырылды, бірақ бір мезгілде 1000-нан аспайтын оқ-дәрі болды. 1960 жылдың күзінде Green Light тобының құпия жаттығуларында АҚШ-тың арнайы жасақтары Окинава аралының шығыс жағалауында кішкентай ядролық қаруларды тасымалдады.

1965-1972 (Вьетнам соғысы)

1965 және 1972 жылдар аралығында Окинава Солтүстік Вьетнамға бағытталған АҚШ-тың әскери операциялары үшін маңызды база болып табылды. Гуаммен бірге, ол Камбоджа мен Лаосқа жасалған жасырын бомбалау миссияларын жүзеге асыруға қолайлы географиялық жағдай жасады. Вьетнам соғысына қарсы пікірлер Окинаваның Жапонияға қайтарылуы қозғалысымен саяси байланысқа түсті. 1965 жылы, бұрынғыда соғыстан кейінгі қорғаушы күш ретінде қарастырылған АҚШ әскери базалары, көбінесе агрессивті деп есептелді. Вьетнам соғысы АҚШ пен Окинава арасындағы айырмашылықтарды көрсетті, бірақ аралдар мен материктік Жапония арасындағы ұқсастықтарды да анықтады. Окинавада ядролық қару орналасқан деген қауесеттер күшейгенде, Вьетнам соғысының ширығуына қатысты алаңдаушылық арта түсті. Жапония ішіндегі кейбір адамдар Окинаваны Қытайдың потенциалды нысанасы деп қарастырды, егер коммунистік үкімет АҚШ-тан қорқыныш сезінсе. Американдық әскери құпиялылық Кадена әуе базасы сияқты базаларда не болып жатқаны туралы жергілікті ақпарат тарауына кедері келтірді. Ақпараттың жариялануымен және әуе шабуылдарының суреттері тарағаннан кейін, жергілікті халық жазалау шараларынан қорқуын білдірді. 1967 жылы сөйлеген сөзінде Ода премьер-министр Айсаку Сатоның Вьетнамдағы Америка соғысын бір жақты қолдауына сын айтты, "Шындығында, біздің барлығымыз Вьетнам соғысына біршама кінәліміз" деді. Окинавадағы АҚШ әскери базалары Вьетнам соғысына қарсы пікірлердің орталығына айналды. 1969 жылға қарай Окинавада 50 000-нан астам американдық әскери қызметкерлер орналасқан еді. АҚШ Қорғаныс министрлігі Окинаваны "Тынық мұхитының кілті" деп атауды бастады. Бұл ұран жергілікті американдық әскери тіркелмелерге басылды. 1969 жылы "Қызыл басқару" операциясы кезінде Окинаваның орталық бөлігіндегі Чибанадағы АҚШ қоймасынан химиялық заттар ағып шықты. Тұрғындарды эвакуациялау екі ай бойы кең аумақта жүргізілді. Екі жыл өткен соң да, үкіметтік тергеушілер Окинава тұрғындары мен ағынның жанындағы қоршаған орта әлі де қойманың салдарынан зардап шегіп жатқанын анықтады. 1972 жылдың 15 мамырында АҚШ үкіметі аралдарды Жапонияның басқаруына берді.

1973-2006 жылдар

1995 жылы 12 жасар қызды АҚШ әскерилері зорлағаны Окинавада үлкен наразылықтарға алып келді. Жергілікті БАҚ-тың АҚШ әскерилері жасаған апаттар мен қылмыстар туралы хабарлары жергілікті халықтың АҚШ әскери базаларына деген қолдауын азайтты. Белгілі бір оқиғаларға байланысты күшті эмоционалдық жауап туды. Осының салдарынан, Рюкю тәуелсіздік қозғалысына қызығушылық қайтадан арта түсті. 1997 жылы жарияланған құжаттар Окинавада тактикалық және стратегиялық қару-жарақтар сақталғанын көрсетті. 1999 және 2002 жылдары «Japan Times» және «Okinawa Times» газеттері Окинавадан барлық қару-жарақ шығарылмағаны туралы болжамдарды жариялады. 2005 жылғы 25 қазанда, он жылдық келіссөздерден кейін, АҚШ және Жапония үкіметтері ресми түрде теңіз жаяу әскерінің Футенма әуе станциясын халық тығыз қоныстанған Гиннован қаласынан Нагодағы Шваб лагеріне, қысқа ұшу-қону жолағы бар тікұшақ алаңы салып, Шваб лагерінің жеріне және теңізге қарай жылжытуға келісті.

2007 жылдан қазіргі уақытқа дейін

2007 жылы Окинава Таймс газеті жүргізген сауалнамаға сәйкес, Окинава тұрғындарының 85%-ы АҚШ әскерінің қатысуына қарсы болды, себебі әскери оқулардан туындаған шу, ұшақ апаттарының қаупі, қоршаған ортаның нашарлауы және ондағы әскери қызметшілердің көптігі. Ал, жапон азаматтарының 73%-ы АҚШ-пен өзара қауіпсіздік шартын және USFJ-нің болуын жақсы көреді. 2010 жылдың мамырында «Асахи Шимбун» газеті жүргізген тағы бір сауалнамада Окинава халқының 43%-ы АҚШ базаларын толығымен жабуды, 42%-ы базаларды қысқартуды, ал 11%-ы қазіргі жағдайды сақтауды қалады. Окинаваның АҚШ әскеріне қатысты сезімі күрделі, және АҚШ базаларына деген наразылықтың бір бөлігі Токио үкіметіне бағытталған, олар Окинаваның қажеттіліктерін ескермейтін және Жапонияның басқа аймақтарында қажет емес базаларды Окинавада орналастыру үшін пайдаланады деп саналады. 2008 жылдың басында АҚШ Мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райс, Жапониядағы американдық әскерлерге қатысты қылмыстарға байланысты, соның ішінде Окинавадағы теңізшінің 14 жасар қызды зорлағанына байланысты кешірім сұрады. АҚШ әскері жергілікті тұрғындардың наразылығын басу үшін әскери қызметшілер мен олардың отбасыларына 24 сағаттық коменданттық сағат енгізді. Кейбір деректерге сәйкес, әскери қызметшілердің қылмыс деңгейі жалпы Окинава халқынан төмен. Алайда, кейбір сарапшылар бұл статистиканы сенімсіз деп сынады, себебі әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық деректері жеткілікті түрде тіркелмейді. 1972 жылдан 2009 жылға дейін АҚШ әскери қызметшілері 5634 қылмыстық құқық бұзушылық жасады, оның ішінде 25 адам өлтіру, 385 ұрлық, 25 өрт сөндіру, 127 зорлау, 306 шабуыл және 2827 қарақшылық. Дегенмен, Теңізшілер корпусының Тынық мұхитындағы базаларының мәліметтері бойынша, АҚШ әскери қызметшілері жергілікті Окинава тұрғындарына қарағанда әлдеқайда аз қылмыстар үшін сотталады. 2009 жылы Жапонияда жаңа үкімет билікке келіп, АҚШ әскерлерін қайта орналастыру жоспарын тоқтатты, бірақ 2010 жылдың сәуір айында мәселені шешу үшін түзетілген жоспарды ұсынды. 2010 жылы жасалған зерттеулер көрсеткендей, Кадена әуе базасы және басқа да әскери базалар маңындағы ұшақ шуына ұзақ уақыт бойы тозу денсаулыққа зиян келтіреді, мысалы, ұйқының бұзылуы, жоғары қан қысымы, балалардың иммунитетінің нашарлауы және есту қабілетінің төмендеуі. 2011 жылы АҚШ әскерінің Пентагонның бірнеше рет жоққа шығарғанына қарамастан, аралда ондаған мың баррель «Апельсин агенті» сақтап қалғаны хабарланды. Жапон және американ үкіметтері, аралда қызмет еткен кезде «Апельсин агентімен» уланғанына сенетін АҚШ ардагерлерін ашуландырып, олардың «Апельсин агенті» туралы мәлімдемелерін «күмәнді» деп сипаттап, өтемақы талаптарын қарастырмады. Барельдердің үштен бірінен астамының ағып кеткені туралы хабарлар Окинава тұрғындарын экологиялық сараптама жүргізуге итермеледі, бірақ 2012 жылы Токио мен Вашингтон мұндай шаралар қабылдаудан бас тартты. Джон Митчелл АҚШ-тың американдық теңізшілерді химиялық заттарды сынақ ретінде пайдаланғаны туралы хабарлады. 2018 жылдың 30 қыркүйегінде Денни Тамаки Окинава префектурасының жаңа губернаторы болып сайланды, оның сайлау кампаниясы аралдағы АҚШ әскерінің қатысуын күрт азайтуға бағытталған.

Футенма әскери-теңіз флотының әуе станциясының көшірілуі

2006 жылы АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің 8 мыңға жуық әскері аралдан шығарылып, Гуамға қайта орналастырылды. Блаз әскери-теңіз базасына көшу 2023 жылы аяқталуы күтілуде. Жапония жаңа базаны салуға кеткен шығындардың көп бөлігін төледі. АҚШ әлі де аралдарда Әскери-әуе күштерінің, теңіз жаяу әскерлерінің, Әскери-теңіз күштерінің және Армияның әскери базаларын сақтап тұрады. Осы базаларға Кадена әуе базасы, Фостер лагері, Футенма теңіз жаяу әскерлерінің әуе станциясы, Хансен лагері, Шваб лагері, Тории станциясы, Кинсер лагері және Гонсалвес лагері кіреді. 14 АҚШ базасының жалпы ауданы негізгі аралдың 18% құрайды. Окинава Жапониядағы 50 000 американдық әскердің үштен екісіне шамалас бөлігін қабылдаса, аралдардың ауданы Жапонияның жалпы жер ауданының 1% аспайды. 2016 жылдың 21 желтоқсанында Гонсалвес лагерінің 10 000 акр жері Жапонияға қайтарылды. 2018 жылдың 25 маусымында Окинава тұрғындары Жапонияның оңтүстік аралдық префектурасында АҚШ әскери базасын көшіруге байланысты жоспарланған жерді мелиорациялау жұмыстарына қарсы теңізде наразылық акциясын өткізді. Наразылыққа жүздеген адам қатысты. 2000 жылдардың басынан бері Окинава тұрғындары Хигаси және Кунигами маңындағы Янбару орманының Такае аймағында американдық әскерге тиесілі тікұшақ алаңдарының болуына қарсылық көрсетіп келеді. Бұл қарсылық 2016 жылдың шілдесінде алты жаңа тікұшақ алаңының құрылысы аяқталғаннан кейін күшейді.

Табиғи парктер

Префектураның жалпы жер аумағының шамамен 36 пайызы табиғи парктері деп белгіленді, атап айтқанда Ириомоте Ишигаки, Керама Шото және Ямбару ұлттық парктері; Окинава Кайган және Окинава Сенсеки жартылай ұлттық парктері; сондай-ақ Ирабу, Кумедзима, Тарама және Тонаки префектуралық табиғи парктері.

Экология

Дигунг – манатинге туыс, жойылып бара жатқан теңіз сүтқоректісі. Ириомоте аралында әлемдегі ең сирек және жойылып бара жатқан мысықтардың бірі – Ириомоте мысығы қоныстанды. Аймақта кем дегенде бір эндемикалық шұңқыр жылан (Trimeresurus elegans) та бар. Окинава аралдары әлемдегі ең бай коралл рифтерімен қоршалған. Әлемдегі ең ірі синий коралл колониясы Ишигаки аралының жанында орналасқан. Теңіз тасбақалары жыл сайын Окинаваның оңтүстік аралдарына жұмыртқа салу үшін қайта оралады. Жаз айларында жүзушілерге улы медузалар және басқа да қауіпті теңіз жануарлары туралы ескерту жасалады. Окинава қант қамышы, ананас, папайя және басқа тропикалық жемістердің маңызды өндірушісі болып табылады, ал Оңтүстік-Шығыс ботаникалық бағы тропикалық өсімдік түрлерін ұсынуда.

Геология

Арал көбінесе кораллдан құралған, ал жаңбыр суы осы кораллдың ішінде сүзіліп өтіп, аралда көптеген үңгірлердің пайда болуына себеп болды, олар Окинава шайқасында маңызды роль атқарды. Гёкусендо – Окинаваның бас аралдың оңтүстік бөлігіндегі кең тас үңгірі.

Климат

Аралдың ауа температурасы жылдың көп бөлігінде жоғары болады. Аралдардың климаты солтүстіктегі Окинава аралы сияқты ылғалды субтропиктік климаттан (Кёппен климаттық жіктелуі Cfa) бастап, оңтүстіктегі Ириомоте аралы сияқты тропиктік жаңбырлы ормандар климатына (Кёппен климаттық жіктелуі Af) дейін өзгеріп тұрады. Теңіз деңгейінде қар жауғаны естілмеген. Дегенмен, 2016 жылдың 24 қаңтарында Наго қаласында алғаш рет қырау шашылды.

Тіл және мәдениет

1879 жылға дейін дербес мемлекет болғандықтан, Окинава тілі мен мәдениеті материктік Жапониядан көптеген жағынан өзгеше.

Тіл

Жапон тілінде сөйлейтіндерге түсініксіз болғанымен, туысқан алты риукюан тілі сақталған. Рюкюан тілдерінің бірі Окинава облысы емес, Кагосима облысында қолданылады. Бұл тілдердің саны кеми түсуде, себебі Окинаваның жас буыны стандартты жапон тілін пайдаланады. Құрлықтағы жапондықтар мен кейбір окинауалықтар риукюан тілдерін көбінесе "диалект" деп есептейді. Стандартты жапон тілі көбінесе ресми жағдайларда қолданылады. Ал күнделікті, бейресми жағдайларда 60 жасқа дейінгі окинауалықтардың арасында Окинава акцентімен айтылатын құрлық жапон тілі ("Окинава жапон тілі") қолданылады, оны окинауалық емес адамдар нағыз окинава тілі деп жаңылысады. Нағыз окинава тілі әлі де дәстүрлі мәдени шараларда, мысалы, халық музыкасы мен биде қолданылады. Сондай-ақ, осы тілде радио жаңалықтар бағдарламасы да бар.

Дін

Окинавалықтар дәстүрлі түрде ата-бабаларға табыну және тірілер, өлгендер, құдайлар мен табиғаттың рухтары арасындағы қарым-қатынасты құрметтеумен ерекшеленетін Рюкю діни сенімдерін ұстанған.

Мәдениет

Окинава мәдениеті саудалас серіктестерінің іздерін сақтайды. Аралдың әдет-ғұрыптарында қытай, тай және австронезиялық мәдениеттердің ықпалын көруге болады. Окинаваның ең танымал мәдени жетістігі – каратэ, ол Қытайдың Окинава мәдениетімен тығыз байланысының және ықпалының нәтижесі болуы мүмкін. Каратэ – қытай кунг-фуы мен дәстүрлі окинавалық жекпе-жек өнерінің үйлесімі деп есептеледі. Окинаваның сауда тарихының арқасында пайда болған дәстүрлі окинава өнімі – таиландтан импортталған индика күрішінен жасалған авамири, окинавалық дистилляцияланған спирттік ішімдік. Окинава мәдениетінің тағы бір көрнекті мысалы – саншин, үш ішекті окинавалық музыкалық аспап, ол қытайдың саньсянымен тығыз байланысты және жапондық шамисеннің алдағысы, бір жағынан банджоға ұқсайды. Оның корпусы көбінесе жылан терісімен (Азияның басқа аймақтарынан импортталған питоннан) қапталады, себебі Окинаваның улы Trimeresurus flavoviridis жыландары бұл мақсатқа тым кішкентай. Окинава мәдениетінде эйса биі де бар – дәстүрлі барабан биі. Сонымен қатар, аралдың негізгі бөлігінде және басқа жерлерде бингата деп аталатын дәстүрлі тоқыма жасалады. Окинавалықтардың диетасы майлылығы мен тұздылығы төмен тағамдардан тұрады, мысалы, жемістер мен көкөністер, бұршақтар, тофу және теңіз өнімдері. Окинавалықтар қызғылт картопты (окинавалық тәтті картопты) көп жеуімен әйгілі. Бұрын Окинавалықтар Жапонияның қалған бөлігімен және жалпы әлеммен салыстырғанда ұзақ өмір сүруімен танымал болған. Бұл арал «көк аймақ» деп аталады, онда адамдар әлемнің көптеген аймақтарына қарағанда ұзақ өмір сүреді деп есептеледі. Мұның себептері диета, төмен стресс деңгейі, бірлескен қауымдастық, белсенділік және арал тұрғындарының руханилығы болуы мүмкін. Окинавалықтардың мәдени ерекшелігі – моай ұйымдастыру. Моай – бұл әлеуметтік жиын және топтар, олар эмоционалдық байланыс, кеңес беру және қаржылық көмек көрсету арқылы бір-біріне қаржылық және эмоционалдық қолдау көрсету үшін бірігеді. Бұл қауымдастық мүшелеріне қауіпсіздік сезімін береді және «көк аймақтар» зерттеулерінде айтылғандай, олардың ұзақ өмір сүруіне әсер етуі мүмкін. Алайда, соңғы онжылдықтарда окинавалықтардың өмір сүру ұзақтығы айтарлықтай төмендеді (сонымен қатар «көк аймақтар» атауының жалпы жарамдылығына күмән тудырды), бұл көбінесе Жапонияның қалған бөлігінің мәдени ықпалына және окинавалықтардың өмір салтына шетелдік ықпалға байланысты. Екі окинавалық жазушы Акутагава сыйлығын алды: 1995 жылы Эйки Матайоши «Шошқаның құн төлеуі» (豚の報い) үшін, ал 1997 жылы Шун Медорума «Су тамшысы» (Suiteki) үшін. Бұл сыйлықты 1967 жылы Тацухиро Осиро «Коктейль кеші» (カクテルパーティー) үшін және 1971 жылы Минео Хигаси «Окинава баласы» (沖縄の少年) үшін де окинавалықтар жеңіп алған.

Каратэ

Каратэ Окинава аралында пайда болды. Уақыт өте келе, ол бірнеше стильдерге және кіші стильдерге дамыды. Окинавада үш негізгі стиль – Шōрин-рю, Гōдзю-рю және Уэчи-рю деп есептеледі. Халықаралық деңгейде әртүрлі стильдер мен кіші стильдерге Мацубаяши-рю, Вадо-рю, Иссин-рю, Шōринкан, Шотокан, Шито-рю, Шōринжирю Кенкокан, Шоринджирю Кошинкай және Шōринжи-рю кіреді.

Сәулет

Екінші дүниежүзілік соғыста кеңінен қиратылғанға қарамастан, гусуку деп аталатын ерекше типтегі қамал немесе бекіністің көптеген қалдықтары сақталған; ең маңыздылары ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген (Рюкю корольдігінің гусуку нысандары мен байланысты мүліктері). Сонымен қатар, жиырма үш рюкюлік сәулет кешені мен қырық тарихи орын ұлттық үкімет тарапынан қорғауға бекітілген. Наха қаласындағы Шури қамалы – ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы. Жапониядағы үйлердің көпшілігі ағаштан салынып, ылғалдылықпен күресу үшін ауаның еркін айналымын қамтамасыз етеді, ал Окинавадағы қазіргі заманғы үйлер көбінесе бетоннан жасалған, терезелері торлы, бұл оларды ұшып келетін өсімдік қалдықтарынан қорғайды және үнемі болатын тайфундарға төтеп беруге мүмкіндік береді. Шатырлар күшті желді ескере отырып жоспарланған, әрбір қызыл плитка цементпен бекітілген, Жапониядағы көптеген үйлердегідей жай ғана қабаттаспаған. Накамура үйі (中村家住宅 (沖縄県)) – Китанакагусукидегі 18 ғасырға жататын түпнұсқа шаруа үйі. Көптеген үйлердің шатырында үйді қауіптен сақтайды деген сеніммен арыстан-ит мүсіні (шиса) орналасқан. Шатырлар көбінесе қызыл түсті болып келеді және қытай дизайнынан шабыттанған.

Білім

Окинавадағы мемлекеттік мектептерді Окинава префектурасының білім беру басқармасы қадағалайды. Бұл мекеме тікелей бірнеше мемлекеттік орта мектепті, соның ішінде Окинава Шогаку орта мектебін басқарады. АҚШ Қорғаныс министрлігінің тәуелді мектептері Окинавада барлығы 13 мектепті пайдаланады. Олардың жетісі Кадена әуе базасында орналасқан. Окинавада түрлі жеке мектептер көп. Олардың кейбіреулері – «жуку» деп аталатын дайындық курстары. Ал Nova сияқтылары тек тілдерді оқытады. Окинавада 10 колледж бен университет бар, оның ішінде Рюки университеті – префектурадағы жалғыз мемлекеттік университет, сондай-ақ Окинава ғылым және технология институты – жаңа халықаралық ғылыми-зерттеу орталығы. Окинавадағы американдық әскери базаларында Мэриленд университетінің Азия бөлімшесі де орналасқан.

Жауынгерлік өнерлер

Тегуми және Окинава кобудосы сияқты жекпе-жек өнерлері Окинава аралының түпкі тұрғындары арасында туындаған. Географиялық жағдайы арқасында Окинава Жапония, Қытай және Оңтүстік-Шығыс Азия мәдениеттерінің ықпалына іріккен, бұл оның жекпе-жек өнері мәдениетіне әсер еткен.

Каратэ

Каратэ Қытайдың ықпалымен Рюкю Корольдігінде пайда болды. Окинаваның жаулануынан кейін каратэ Америка Құрама Штаттарына, содан кейін әлемнің қалған бөліктеріне тарады. Қазір ол бүкіл әлемде танымал, мысалы, каратэ 2020 жылғы Олимпиада ойындарының бағдарламасына қосылды.

Қауымдастық футболы

FC Ryukyu – Окинава аймағындағы кәсіби футбол клубы. 2014 жылдан бері ұлттық лига жүйесінің екінші немесе үшінші лигасынде өнер көрсетуде.

Баскетбол

Рюкю Алтын Корольдері – кәсіби баскетбол командасы, Жапонияның жоғары деңгейлі B. лигасының мүшесі. Олар бес рет ұлттық чемпионатты жеңіп, үлкен жетістіктерге қол жеткізді (соңғысы 2023 жылы). Окинава Аренасы 2023 жылғы FIBA баскетбол әлем чемпионатының Азия іріктеу турнирлеріне жапондық ерлер баскетбол командасын қабылдады. Бұл арена 2023 жылғы FIBA баскетбол әлем чемпионатының өтетін бес орынның бірі болды, ал қалған төртеуі Филиппин және Индонезияда орналасқан.

Гольф

Окинава префектурасында көптеген гольф алаңдары бар, және бұрын Окинава Ашық атанған кәсіби турнир өткізілген.

Экономика

Окинавадағы 34 АҚШ әскери орналасқан жерлері АҚШ және Жапония тарапынан қаржыландырылады. 2012 жылы базалар экономиканың 5%-ға дейін құрады. Дегенмен, Кодзи Тайра 1997 жылы АҚШ базалары Окинава жерінің шамамен 20%-ын алып жатқандықтан, Окинава экономикасына 15%-ға жуық залал келтіреді деп мәлімдеді. Токио үкіметі жыл сайын префектуралық үкіметке шамамен 10 миллиард иен төлейді. 2005 жылы АҚШ Құрама Штаттарының Жапониядағы Окинава аймақтық кеңсесінің баяндамасына сәйкес, 2003 жылы АҚШ және Жапония базаларына байланысты жұмсалған қаражат жергілікті экономикаға 1,9 миллиард доллар көмектесті. 2015 жылдың 13 қаңтарында азаматтар Такеши Онаганы губернатор етіп сайлағаннан кейін, ұлттық үкімет Окинаваға бөлінетін қаржыны қысқартатынын жариялады, себебі губернатордың Окинавадан АҚШ әскери базаларын алып тастау туралы пікірі ұлттық үкіметтің қалауынша келмейді. Окинава конгресі және туристер бюросы әскери базалардағы нысандарды ірі масштабты жиналыстар, конференциялар, көрмелер және іс-шаралар үшін пайдалану мүмкіндігін қарастыруда.