Кіріспе

Риукю аралдарындағы тас қабырғалары бар қамалдар немесе бекіністер Гусуку (グスク, 城) деп аталады. Бірақ гусукудың пайда болуы мен мәні әлі де күмәнді. Окинава префектурасы археологиясында Гусуку кезеңі – Окинава аралдарының қабырғалы үйінді кезеңінен кейін және Санзан кезеңінен бұрынғы археологиялық дәуір. Осы кезеңде көптеген гусукулар салынған деп саналады. Окинава аралындағы көптеген гусукулар мен олармен байланысты мәдени ескерткіштер ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне «Рюкю корольдігінің гусуку орындары және олармен байланысты мүліктері» деген атаумен енгізілген.

Филологиялық талдау

Яразамори Гусуку жазуында (1554) «гусуку үймелеу» (くすくつませ) және «гусуку үймелеу және» (くすくつみつけて) деген тіркестер кездеседі; бұл тіркестердегі гусуку, көрінетіндей, тас қабырғаларды білдіреді. Оморо Сошиде (16-17 ғасырлар) гусуку термині хираганада «くすく» немесе «ぐすく» деп жазылады. Кейде оған қытай таңбасы «城» (қамал) қоса қолданылады. Кейінгі риука мен куми-одориде осы қытай таңбасын оқу үшін «сиро» сөзі де қолданылады. Оморо Сошидегі гусуку туралы сілтемелер көбінесе қамалдар мен бекіністерге қатысты, бірақ қасиетті орындар мен құдайға табыну орындары да гусуку деп аталады. Кейде гусуку Шюри қамалын ғана білдіреді. Қытай сөздігі Люкю гуан-йю қытайша «皇城» (император сарайы) сөзін «姑速姑» (гу су гу) деп транскрипциялайды. Сол сияқты, Ию-инши «皇城» сөзіне «窟宿孤» (ку су гу) деген анықтама береді. Хигасиона Канджун бұрынғы жазбаларда әрқашан құрметті «u» (<o) әрпі қолданылған, ал «gu» (<go) емес екенін ескеріп, «gu» талдауына күмән келтірді. Нахара Дзенчу «gu» әрпін «go» (тас) деп түсіндірді. Мысалдарға Накагусуку, Накиджин, Закими қамалдары және Шюри қамалының бір бөлігі жатады. Гусуку қабырғаларының пішіні көбінесе жердің контурын қайталайды. Олар әдетте қалың болып келеді және кейде үстінде төмен парапеттері болады. Накагусуку қамалының қабырғалары сияқты, кейбір гусуку қабырғалары зеңбірек оқтарына төтеп беру үшін арнайы салынған.

Бейли

Гусукуда бір немесе бірнеше бейли болады. Әдеттегі гусукудың бейлілерінде тұрғын үй, құдық, утаки және қойма ғимараттары орналасқан. Накиджин қамалы сияқты ірі гусукуда бестен астам бейли болуы мүмкін, ал Іха қамалы сияқты кіші гусукуда бір бейли болған.

Қақпалар

Гусукуда бір немесе бірнеше кіреберіс болады, көбінесе ауыр қақпа немесе қақпа үйімен күзетіледі. Қақпалар гусукудың басты бекінісі болды. Көптеген гусукулар, мысалы, Накидзин қамалы сияқты, қақпаларының жанына оқ ату тесіктерін қосу үшін бейімделген.

Бас зал

Көптеген гусукулардың ортасында Бас зал (Негізгі зал) орналасқан. Бас зал әдетте феодал әміршісінің (Аджи) резиденциясы болған. Шури сарайы – сақталған жалғыз Бас зал болғандықтан, ең танымал зал. Дегенмен, басқа гусукуларда, мысалы Кацурен қамалында Бас залдың орны анық көрінеді.

Утаки

Барлық гусукулардың дерлік ішінде немесе жанында утаки (御嶽) – Рюкюан дінінде қасиетті саналатын ғибадатханалар мен орындары болады. Утаки мен гусуку арасындағы байланыс кейбір мамандарды гусукулардың пайда болуы мен мәнісі туралы сұрақтар тудырды.