Кіріспе
Рюкю аралдарындағы арал, ресми түрде Окинава негізгі аралы (沖縄本島) – Окинава аралдары мен Кюсю аймағындағы Рюкю (Нансей) аралдарының ең үлкені. Бұл Жапонияның бес негізгі аралының ішіндегі ең кішісі және ең аз халқы бар аралы. Аралдың ұзындығы шамамен 106 км (66 миль), ені орташа 11 км (7 миль), ал ауданы… Кюсю негізгі аралынан және Жапонияның қалған бөлігінен оңтүстікке қарай, ал Тайваньнан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Окинава аралының жалпы халқы 1 384 762 адамды құрайды. Кейінгі қабық үйіндісі кезеңінен кейін, 12 ғасырда ауыл шаруашылығы басталды және халық орталығы теңіз жағалауынан биік жерлерге көшті. Бұл кезең Гусуку кезеңі деп аталады. Гусуку – Рюкюандағы қамалдар мен бекіністердің ерекше түрін білдіретін термин. Рюкю аралдарындағы көптеген гусукулар мен олармен байланысты мәдени ескерткіштер ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілген. Гусукулардың мәніне қатысты үш пікір бар: олар қасиетті орындар, таспен қоршалған тұрғын үйлер немесе билеушілердің қамалы болған. Осы кезеңде Окинава мен басқа елдер арасындағы фарфор саудасы кеңінен дамыды, ал Окинава Шығыс Азия саудасының маңызды транзиттік пунктіне айналды. Шунтен мен Эйсо сияқты Рюкюан патшалары маңызды билеушілер болды. 1291 жылы Эйсо әулеті тұсында болған моңғол шапқындығы сәтсіз аяқталды. 1265 жылы Ганьдзин Хирагана әрпін Жапониядан әкелді. Рюкюан дінінің ауылдық жұбын Норо пайда болды.
, officially Okinawa Main Island (沖縄本島), is the largest of the Okinawa Islands and the Ryukyu (Nansei) Islands of Japan in the Kyushu region. It is the smallest and least populated of the five main islands of Japan. The island is approximately 66 mile (106 km) long, an average 7 mile (11 km) wide, and has an area of It is roughly south of the main island of Kyushu and the rest of Japan. It is northeast of Taiwan. The total population of Okinawa Island is 1,384,762. After the Late Shell Mound period, agriculture started about the 12th century, and the population center moved from the seashore to higher places. This period is called the Gusuku period. Gusuku is a term used for the distinctive Ryukyuan form of castles or fortresses. Many gusukus and related cultural remains in the Ryukyu Islands have been listed by UNESCO as World Heritage Sites. There are three perspectives regarding the nature of gusukus: that they were holy places, dwellings encircled by stones, and castles of the rulers. In this period, porcelain trade between Okinawa and other countries became commonplace, and Okinawa was an important relay point in eastern Asian trade. Ryukyuan kings, such as Shunten and Eiso, were important rulers. An attempted Mongolian invasion in 1291 during the Eiso Dynasty failed. Hiragana was imported from Japan by Ganjin in 1265. Noro, village priestesses of the Ryukyuan religion, appeared.
Санзан дәуірі және Рюкю патшалығы
Санзан дәуірі 1314 жылы Хокузан мен Нанзан патшалықтары Чузаннан тәуелсіздік алғаннан кейін басталды. Үш патшалық бір-бірімен мойынға алу үшін және Мин Қытаймен сауда үшін бәсекелесті. Чжузанды басқарған патша Сатто Кореямен және Оңтүстік-Шығыс Азиямен, сондай-ақ Қытаймен қарым-қатынас орнатып, үлкен табысқа жетті. Хунгу императоры 1392 жылы Рюкю патшасының өтініші бойынша Фуцзянь провинциясынан 36 отбасын жіберді. Олардың міндеті патшалықтағы теңіз саудасын басқару еді. Олар Рюкю халқына технологияны және дипломатиялық қарым-қатынастарды дамытуға көмектесті. Бірақ 1407 жылы Хаши есімді адам Саттоның ұрпағы Буней патшаны құлатып, оның әкесі Шишоны Чузан патшасы етіп тағайындады. 1429 жылы Шо Хаши патша үш патшалықты біріктіріп, Рюкю патшалығын құрды, астанасы Шури қамалы болды. Оның ұрпақтары Амами аралдарын бағындырды. 1469 жылы Шо Тайкю патша қайтыс болды, сондықтан патшалық үкімет Канемару есімді адамды жаңа патша ретінде таңдады, ол Шо Эн есімін алып, Екінші Шо әулетін құрды. Оның ұлы Шо Шин Сакисима аралдарын бағындырып, патшалық үкіметті, әскерді және норо діни қызметкерлерін біріктірді.
Сацума өңірі
1609 жылы жапондық Сацума домені Рюкюға шабуыл жасап, ұзақ күрес соңында патшаны және оның астанасын басып алды. Рюкю Амами аралдарын беруге және Сацуманың қарауында болуға мәжбүр болды. Патшалық Қытайға да, Жапонияға да салық төлейтін мемлекетке айналды. Қытай егер мемлекет салық төлемесе, ресми сауда келісіміне бармайтындықтан, патшалық Жапонияның Қытаймен сауда жасауы үшін тиімді мүмкіндік болды. Жапония голландтардан басқа еуропалық елдермен сауданы ресми түрде тоқтатқанда, Нагасаки, Цусима және Кагосима сыртқы әлеммен байланысқан жалғыз жапон сауда портына айналды. Бір кезде каратэ жүйеленген жекпе-жек өнерінің бір түрі ретінде пайда болды.
18-19 ғасырлар
18 ғасырдың соңында бірнеше еуропалық Рюкюге келді. Окинаваға ең маңызды сапарлар 1816 жылы капитан Базиль Холлдың және 1852 жылы коммодор Мэтью К. Перридің сапарлары болды. Христиан миссионері Бернард Жан Беттельхайм 1846 жылдан 1854 жылға дейін Нахадағы Гококу-дзи ғибадатханасында тұрды. 1879 жылы Жапония Рюкю архипелагының барлық аймағын аннексиялады. Мэйдзи үкіметі Окинава префектурасын құрды. Шуридегі монархия жойылды, тақтан түсірілген Шо Тай патша Токиоға көшіруге мәжбүр болды. Аралдарда Жапонияға қарсы наразылық аннексиядан кейін бірден күшейді, себебі Жапония Рюкю мәдениетін – тілін, дінін және мәдени дәстүрлерін жоюға жүйелі түрде тырысты.
Тынық мұхит соғысы
Окинава аралында 1945 жылдың 1 сәуірінен 22 маусымға дейін Тынық мұхиты соғысының ең қанды құрлықтағы шайқасы болды. 82 күндік шайқас барысында Жапон императорлық армиясының шамамен 95 000 және 20 195 американдық әскері қаза тапты. Итоман қаласындағы Бейбітшілік саябағындағы Бейбітшілік тасы Окинавадан 149 193 адамды – азаматтық халықтың шамамен төрттен бірін – Окинава шайқасы мен Тынық мұхиты соғысы кезінде қаза тапқан немесе өз-өзіне қол жұмсағандар ретінде тізімдейді. Жапон әскерлерінің өте азы тұтқынға түсті. Мұның себебі жапон сарбаздарының берілуге құлшынбауы болуы мүмкін. Қаза болғандардың жалпы саны американдық әскери стратегиялықтарды қатты таңқалдырды. Бұл оларды Жапонияның басқа негізгі аралдарын басып алудан сақтандырды, себебі мұндай шабуыл өте көп шығынға әкелуі мүмкін еді.
Америкалық оккупация
1947 жылғы конституция бойынша Жапония бейбітшіл елге айналды, сондықтан Америка Жапонияны сыртқы қауіп-қатерлерден қорғауға міндетті болды. 1945 жылдың 2 қыркүйегінде Токио шығанағында Жапон Империясының капитуляциясынан кейін, 1945-1952 жылдар аралығында Жапонияны американдық әскери оккупациялау кезінде Америка Құрама Штаттары Окинава аралын және Рюкю аралдарының қалған бөлігін бақылады. Амами аралдары 1953 жылы Жапонияның басқаруына қайтарылды. Қалған Рюкю аралдары 1971 жылдың 17 маусымында Жапонияға қайтарылды. Америка осы аралдарда көптеген АҚШ әскери базаларын сақтап қалды. Окинава аралында 32 АҚШ әскери базасы бар.
21 ғасыр
2013 жылы, Сенкаку аралдарына қатысты таластардың күшеюіне байланысты шиеленіс артқаннан кейін, Қытай Халық Республикасы Окинава аралының егемендігіне қатысты Жапонияның құқығын сұраққа тоқтатты, оның бұрынғы Рюкю тәуелсіз вассалдық мемлекеті болған кезеңін еске салды. 2019 жылдың 31 қазанында Шурижоның негізгі аула құрылыстары өрттен қирады. Бұл 1453, 1660, 1709 және 1945 жылдардағы оқиғалардан кейін Шурижоның бесінші рет қирауы болды. 2019 жылдың 31 қазанында Шүри қамалының бір бөлігі үлкен өрттен толыққанды өртеніп кетті: "Жалпы алғанда, бірнеше ғимаратты алып жатқан алты қамал ғимаратының ішінен жанып кетті".
Демография
2009 жылдың қыркүйегінде Жапония үкіметі халық санын 1 384 762 деп бағалап отыр, оның ішінде американдық әскери қызметкерлер мен олардың отбасылары да бар. Окинава тілі, Учинагучи деп аталады, тек ересектер ғана қолданады, бірақ бірнеше жергілікті ұйымдар жастардың окинава тілін қолдануын ынталандыруда. Окинава аралының солтүстік жартысы сиреп орналасқан, ал оңтүстік-орталық және оңтүстік бөліктері айқын түрде қалалық аймақтарға айналған – әсіресе Наха қаласы және Окинава қаласына дейін созылатын қалалық дәліз. Халықтың таралуы шамамен солтүстік Окинавада 120 000, орталық Окинавада 590 000 және оңтүстік Окинавада 540 000 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1,014.93/км² шамасында. Мейджи кезеңінде Окинава этностық ерекшелігі, дәстүрі, мәдениеті және тілі Мейджи үкіметі тарапынан басып тасталды, ол окинавалықтарды жапондықтар (Ямато) ретінде ассимиляциялауға тырысты. Содан бері көптеген этникалық жапондықтар Окинаваға көшіп келді. Қазіргі Окинава тұрғындарының көп бөлігі – этникалық окинавалықтар, жапондықтар, аралас және жартылай жапондықтар. Окинавалықтар ұзақ өмір сүруімен белгілі. Бұл арал «Көк аймақ» деп аталады, ондағы адамдар әлемдегі көптеген басқа аймақтардағы адамдардан ұзақ өмір сүреді. Окинавада 100 жасқа толғандардың саны Жапонияның басқа аймақтарына қарағанда бес есе көп. 2002 жылғы мәліметтер бойынша, 100 мың тұрғынға 34,7 жүз жастан асқан адам шамасында, бұл әлемдегі ең жоғары көрсеткіш. Мұның себебі диета, төмен стресс деңгейі, қолдау көрсетілетін қоғам, белсенділік және арал тұрғындарының руханилығы болуы мүмкін. Солтүстіктен оңтүстікке дейінгі тікелей қашықтық шамамен ... құрайды. Окинава Окинава префектурасының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. 1972 жылдан бері ... гектар жерді қайта жарату жұмыстары жүргізілді. Бұл арал Кюсю аралының оңтүстігінен шамамен ... қашықтықта орналасқан. Окинава жақын аралдармен құрлық көпірі арқылы байланысады: Кацурен түбегі Орта теңіз жолы арқылы Хенза аралымен, Мияги аралымен, Икеи аралымен және Хамахига аралымен қосылған. Сол сияқты, солтүстік-батыс жағындағы Мотобу түбегінен Сесоко джима, Ягаджи аралы және Кори джима көпірлермен байланысты. Окинава аралында Манза, Изумруд, Окума, Занпа, Ай және Батыс жағажайлары сияқты бірнеше жағажайлар бар (Чатан-чо). Омото тауы, ... биіктігімен, Окинавадағы ең биік тау, ал Йонаха тауы екінші биік тау болып табылады. Солтүстік Мотобу түбегінде әк тас қабаттары мен карст құрылымдары бар. Орталық және оңтүстік бөліктерінде негізінен Рюкю әктасы және сазды тас қабаттары орналасқан. Окинава рельсі деп те аталатын, ұшпайтын, құрғақ құс, Янбару куинаның саны өте аз, ол жойылудың қаупінде. Окинаваның құрт-құйрығы да аралға тән және құрып кету қаупі бар. Бұл аралға құстарға шабуыл жасайтын жергілікті хабу жыланының жолын кесу үшін үнді маңгустасын әкелді. Ол хабуды жоюға жеткіліксіз болды, керісінше құстарды жеп, Окинава темір жолына қауіптің деңгейін арттырды. Кокостық краб – Окинава мен Рюкю аралдарындағы ең ірі құрлықтағы кемуші краб. 2021 жылы кокостық крабтар Хеноко ауданындағы Нагасима аралындағы шағын үңгір жүйесінде табылған. Окинава маңында жойылудың қаупі төнген дугонгтардың шағын популяциясы мекендейді. Аман қалғандардың саны 3-тен 50-ге дейін деп есептеледі.
Климат
Аралдың ылғалды субтропикалық климаты тропикалық жаңбырлы орман климатына жақын. Бұл климат солтүстік Янбару ұлттық паркінде тығыз субтропикалық орманның өсуіне жағдай жасайды. Көктемнің соңында жаңбырлы маусым басталады.
Экономика
Жапонияның префектуралары арасында Окинава ең жас және ең жылдам өсіп жатқан халқына ие, бірақ жұмыспен қамту көрсеткіші мен орташа табысы ең төмен. Арал экономикасының негізгі қозғаушы күші туризм және АҚШ әскери күштерінің болуы, соңғы жылдары басқа салаларға кеңейту жұмыстары жүргізілуде. Мотобу түбегінде аумақты карьер және цемент зауыты орналасқан, ол аймақтағы әктас қорларын пайдаланады. Бұдан бөлек, Малпигиа эмаргината сияқты тропикалық жемістер өсірілетін ауыл шаруашылығы дамыған.
Туризм
Туристік тартымдарға Окинава Чурауми аквариумы (бір кезде әлемдегі ең үлкен аквариум), Century Beach, Ананас паркі, Орион сыра зауыты және Хижи сарсуаты кіреді. Соңғы жылдары Окинава Қытай мен Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен келген туристер үшін күнделікті танымал мақсатқа айналуда. 2018 жылы Окинаваға 9,842,400 турист келді, бұл өткен жылғы 9,396,200-ден 4,7% өсімді құрады.
Әскери базалар
АҚШ әскери базалары арал экономикасының 4-5 пайызын құрайды. Аралда сонымен қатар жапондық әскери базалардың кішкентай контингенті де бар. Окинавадағы бірнеше бұрынғы АҚШ әскери нысандары коммерциялық аймақтар ретінде қайта жаңартылды, ең танымалдары – 1998 жылы ашылған Чатан қаласындағы «Американдық ауыл» және 2015 жылы ашылған Китанакагусудағы «Окинава Риком Aeon Mall». Окинава аралында шамамен 26 000 АҚШ әскери қызметкері орналасқан. Окинава аралында 13 АҚШ әскери базасы бар. Жапониядағы АҚШ базаларының шамамен 62 пайызы Окинавада орналасқан. Олар Окинава аралының 25 пайызын жабады. Басты базалар: Футенма, Кадена, Хансен, Тории, Шваб, Фостер және Кинсер. Окинавада 28 АҚШ әскери нысаны бар. Олар негізінен орталық аймақта шоғырланған. Бір кезде Окинавада шамамен 1200 ядролық оқ-дәрі орналасқан. Окинавада және аралдарға жақын теңізде ядролық қарумен байланысты бірнеше оқиға болды. 2020 жылы Кадена әуе базасы маңындағы сынақтар нәтижесінде Дакуджаку және Хиджа өзендерінің құдықтары мен су жолдары улы PFAS химиялық заттарымен қатты ластанды.
Базаларды жылжыту
1971 жылы Окинаваның қайтарылуы туралы келісім АҚШ әскери оккупациясын ресми түрде аяқтады. Базалар негізінен жапондық және американдық стратегиялық мүдделерге қызмет етеді, әскери қызметкерлерге қатысты оқиғалар мен одан туындаған наразылықтардан (соның ішінде 1995 жылғы Окинавадағы зорлау оқиғасы) кейін базаларды негізгі аймақтардан көшіруге жасалған әрекеттерге қарамастан. 2012 жылы АҚШ пен Жапония арасында аралдағы АҚШ әскери қызметшілерінің санын азайту туралы келісімге қол қойылды, 9 000 әскери қызметкер басқа жерлерге көшірілді және базалар қалың қоныстанған Үлкен Нахадан шығарылды, бірақ 10 000 теңізші және басқа да АҚШ әскери бөлімшелері аралда қалады. Арал халқының 90% тұратын (шамамен 120 000 адамды қоспағанда) аралдың оңтүстік бөлігіндегі базаларды толығымен жабуға жасалған әрекеттер, Америка тарапының жабылатын базаларға басқа орындар табу қажеттігіне (мысалы, Хеноко түбегі, аралдың ортасы) және Окинава жергілікті халқының аралдағы кез келген ұсынылған орынға қарсылығына (олар аралда АҚШ әскерінің болуын толығымен тоқтатуды талап етеді) байланысты қиындықтарға тап болды. 2013 жылдың желтоқсан айының соңында губернатор Хироказу Накаяма Хенокода жаңа АҚШ әскери базасы үшін жерді мелиорациялауға рұқсат берді, бұрынғы уәделерін бұзып, аралдағы американдық әскерлердің қатысуын күшейтуге бағытталған күш-жігерді жалғастырды, бірақ қалалық Нахадан алыс. 2016 жылдың желтоқсанында АҚШ Окинавадағы Солтүстік оқу полигонының бөлігін Жапонияға қайтарды. Бұл аралдағы АҚШ күштерінің аумағын 20%-ға азайтты. Бұл 1972 жылдан бергі ең ірі аумақтық қайтарым болды.
Спорт
ФК Рюкю, футбол командасы, J2 лигасынде ойнайды. Рюкю Алтын Корольдері, баскетбол командасы, B лигасынде ойнайды.
Әуежай
Наха әуежайы Рюкю аралдарының басты көлік орталығы болып табылады және аймақтық логистикадағы рөлі жылдан жылға артып келеді. All Nippon Airways компаниясы 2009 жылы әуежайда жүк хабын ашып, Жапония мен Азияның басқа елдері арасында түнгі жүк тасымалын ұсынып келеді.
Автобустар
Тойо автобусы, Рюкю автобусы Коцу, Наха автобусы және Окинава автобусы секілді бірнеше автобус компаниялары бар.
Жолдар
Окинава автожолы – Нахадан Нагоға дейінгі ақылы жол, аралдағы ең жоғары жылдамдық шегі бар.
Паромдар
Жақын аралдардың көптегеніне, мысалы Иэ Шима аралына көптеген паром қатынайды. Нахадағы Томарин портынан Агуни, Токашики және Замами сияқты жақын аралдарға паромдар жүреді.