Кіріспе

Норвегияның Агдер округіндегі муниципалитет

Сирдал – Норвегияның Агдер округіндегі муниципалитет. Ол Листер тарихи аймағының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Тонстад ауылы. Сирдалдағы басқа ауылдарға Бьернестад, Хаугом, Квевен, Лунде және Тьерхом жатады. Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде аумағы бойынша 52-ші орында. Сирдал – Норвегиядағы 290-шы ең көп халқы бар муниципалитет, оның халқы 1837 адамды құрайды. Муниципалитеттің халқы соңғы 10 жылда 0,3%-ға артқан.

Жалпы ақпарат

Сырдалдағы ескі приход алғаш рет 1849 жылы Бакке үлкен муниципалитетінен бөлініп шыққанда муниципалитет ретінде құрылды. Бастапқыда Сырдалда 1804 адам тұрды. 1903 жылдың 1 қаңтарында Сырдалдың шағын бөлігі (халық саны: 63) көршілес Фьотланд муниципалитетіне берілді. 1905 жылдың 1 қаңтарында Сырдал муниципалитеті таратылып, оның аумағы екі жаңа муниципалитетке бөлінді: Тонстад (халық саны: 828) және Øvre Sirdal (халық саны: 753). Бұл үлкен, сирек қоныстанған муниципалитеттер 1960 жылдың 1 қаңтарында Бакке муниципалитетінің Øksendal аймағымен бірігіп, Сырдал муниципалитетін қайта құрды. Бұл жолы Сырдал 1426 адамнан тұрды. 1987 жылдың 1 қаңтарында Флеккефьордтың солтүстігіндегі Вирак және Эспетвейт аймақтары (халық саны: 41) Сырдал муниципалитетіне қосылды.

Атауы

Муниципалитет (бастапқыда приход) Сирдален аңғарының атымен аталыпты, себебі аңғар муниципалитет аумағынан өтеді. Атының бірінші бөлігі – Сира өзенінің (қазіргі Сира өзені) атауының иелік жалғауы. Өзен атауының мағынасы белгісіз, бірақ ол "құатты ағыс" сияқты нәрсе болуы мүмкін. Соңғы бөлігі – "далр", ол "аңғар" немесе "долина" деген мағынаны білдіреді.

Елтаңба

Герб 1986 жылғы 17 қаңтарда бекітілді. Ресми сипаттамасы: "Жасыл фонға үш ақ қанаттық торғай" (I grønt tre oppflygande sølv ryper, 2 1). Бұл гербтің жасыл түсті фонға ие екенін және бейнесі – сазды дала торғайы (Lagopus lagopus) екенін көрсетеді. Торғайдың ақ түсі (argent) әдетте ақ түспен бейнеленеді, бірақ егер металдан жасалса, күміс қолданылады. Фондағы жасыл түс және торғайлар муниципалитеттің басым бөлігін құрайтын төбелер мен сортаңды даланың символы ретінде таңдалған. Сазды дала торғайы – бұл аймаққа тән құс. Гербті Стайн Дэвидсен жасаған. Муниципалдық тудың дизайны гербтің дизайнымен бірдей.

География

Сырдаль муниципалитеті Агдер округінің ең батыс аңғарын қамтиды, батысында Рогаланд округімен шектеседі. Оңтүстік жағынан Флеккефьорд муниципалитетімен, ал шығысынан Квинесдалмен көршілес. Сырдаль – Агдер округіндегі аумағы бойынша ең ірі муниципалитет. Аймақтағы көлдерге Gravatnet, Kulivatnet, Kvifjorden, Øyarvatnet, Rosskreppfjorden, Sirdalsvatnet және Valevatn кіреді. Үрдальскнутен тауы муниципалитеттің солтүстік бөлігінде орналасқан. 1990 жылы Сирдален және Сетесдал аңғарларын байланыстыратын тау жолы Сүлескард тау өткелі арқылы ашылды. Бұл жол Сырдалды көршілес Вальде муниципалитетіндегі Броккемен байланыстырды. Ол Ослодан Ставангерге дейінгі қашықтықты жазда қысқартты, ал жол құрғақ, мұздықтармен ойылған биік таулы аймақтан өтеді. Роскреппфьорденнің жанынан өтетін жол теңіз деңгейінен биікке көтеріледі.

Үкімет

Сырдаль муниципалитеті бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық денсаулық сақтау қызметтері, зейнеткерлерге қызмет көрсету, әлеуметтік көмек және басқа да әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму, муниципалдық жолдар мен коммуналдық желілерді ұстауға жауапты. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалады. Муниципалитет Далан аудандық сотының және Гулатинг апелляциялық сотының қарауына жатады.

Муниципалды кеңес

Сырдалдағы муниципалдық кеңес (Kommunestyre) 19 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.

Экономика

Сырдалдың негізгі табыс көзі – Сира Квина электр компаниясы, ол қуатын үлкен Сира және Квина өзендерінен алады. Сира өзеніндегі сарқырамалар Сира Квина электр компаниясына тиесілі төрт электр стансасында пайдаланылады. Компания Квина өзені жүйесінде де үш электр стансасына ие, сондықтан компания осылай аталған. Жылдық жалпы өндіріс – , жалпы орнатылған қуаты – . Ең ірі электр стансасы – Тонстад су электр стансасы, ол 1968 жылы ашылды және әрқайсысы қуат өндіретін екі агрегаты болды. Қазіргі таңдағы стансада 4 агрегат бар, әрқайсысы 160 МВт, сондай-ақ бір агрегаты бар, бұл стансаның жалпы қуатын құрайды. Осы стансадағы жылдық өндіріс шамамен тең, бұл Тонстадты Норвегиядағы өндіріс көлемі бойынша ең ірі электр стансасы етеді. 2007 жылы Сира Квина электр компаниясы электр стансасын екі жаңа блокпен (кері турбиналармен) кеңейту үшін концессияға өтініш берді, олардың әрқайсысының қуаты – , алайда концессия әлі қарастырылуда.

Тарих

Ежелгі заманнан бері Сирдален аңғары Сира өзенімен бөлініп келді, оның батыс жағын Рогаланд округі, ал шығыс жағын Агдер округі басқарды. Дегенмен, аңғардың екі жағы да христиандық дәуірде бір ғибадатхана ретінде біріктірілді, тіпті округ шекарасын кесіп өтсе де, мұндай жағдай Норвегияда сирек кездесетін. 1837 жылы әрбір ғибадатхана муниципалитетке айналуы керек деп шешілді, бірақ ешбір муниципалитет бірден көп округқа қарасты болмауы тиіс (formannskapsdistrikt заңына қараңыз). Сондықтан Сырдаль ғибадатханасы бастапқыда екі муниципалитетке бөлінді. Бұл дұрыс емес шешім болды, себебі олардың әрқайсысының халқы өте аз еді. 1839 жылы екі муниципалитет қайта біріктірілді, және округ шекарасы жылжытылды, соның нәтижесінде Сирдаленнің барлығы Вест-Агдер округіне қарасты болды. Сырдальдың солтүстігіндегі Квевенде Сырдаль тау мұражайы орналасқан. Бұл мұражайда Сирдальдегі ескі ғимараттардың жиынтығы бар. Ферма үйі, мектеп, сарай, ұстахана, қора және тау шаруашылығындағы үйлер, сондай-ақ бастапқы құрал-жабдықтар арқылы бұрынғы өмір салты көрініс береді.