Кіріспе

Агдер муниципалитеті – Норвегияның Агдер округіндегі муниципалитет. Ол Листер тарихи аймағында орналасқан. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Аллен қаласы. Лингдалдың ірі ауылдарының қатарында – Остад, Байремо, Флезеланд, Хеак, Консмо, Коршамн, Квас, Скомрак, Свенвик және Вивлемо. Муниципалитет экономикасы ағаш өңдеу, ауыл шаруашылығы және саудаға негізделген. Туризм де маңызды рөл атқарады, жаз айларында Лингдалсфьорден және Росфьорден жағажайлары танымал демалыс орындары болып табылады. Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде ауданы бойынша 177-ші орында тұр. Лингдал Норвегиядағы халық саны бойынша 107-ші муниципалитет, онда 10 751 адам тұрады. Муниципалитеттің халқы соңғы 10 жылда 10,4%-ға артқан.

Жалпы ақпарат

Aa приходы 1838 жылдың 1 қаңтарында Lyngdal муниципалитеті ретінде құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). 1909 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет үшке бөлінді: оңтүстіктегі Аустад (халық саны: 1 263), солтүстіктегі Квас (халық саны: 736) және орталық аймақтағы Лингдал (халық саны: 2 698). 1960 жылдары Норвегияда Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1964 жылдың 1 қаңтарында Аустад (халық саны: 608), Квас (халық саны: 493), Лингдал (халық саны: 2 916) және Ленсфьорденнің батысындағы Спангерейд муниципалитетінің Гитлевог аймағы (халық саны: 103) біріктіріліп, бір үлкен Лингдал муниципалитеті құрылды. 1971 жылдың 1 қаңтарында Лингдалдың Итре Скарштейн және Индре Скарштейн аймақтары (халық саны: 21) көршілес Фарсунд муниципалитетіне берілді. 2001 жылдың 1 қаңтарында Лингдал муниципалитеті Авен муниципалдық орталығының Лингдал деп аталатын қала болып жарияланды. 2020 жылдың 1 қаңтарында көршілес Ауднадаль муниципалитеті Лингдал муниципалитетіне қосылды.

Атауы

Муниципалитет Лингдален аңғарының атымен аталады, себебі муниципалитет осы аңғарда орналасқан. Атының бірінші бөлігі – Лыгна өзені атауының иелік жайы. Бұл атау "тыныштық" немесе "сабырлылық" мағынасын беретін "логн" сөзінен келген. Соңғы бөлігі – "аңғар" немесе "долина" дегенді білдіретін "далр". 1908 жылға дейін Лингдал приходы (бірақ муниципалитет емес) Аа деп аталған, ол приход үйінің атымен байланысты. Приход үйінің аты алғаш рет 1312 жылы "a Am" деп тіркелген, бұл "á" сөзінің көпше датив түрі, ол "(кішкентай) өзен" дегенді білдіреді. Шаруашылық екі өзеннің арасында жатыр.

Елтаңба

Бастапқы герб 1987 жылдың 27 наурызында бекітілді және муниципалитет кеңейтілгенге дейін, 2020 жылдың 1 қаңтарына дейін қолданылды. Ресми сипаттамасы: "Жасыл фонға ақ сиыр тік тұрған күйде" (I grønt en stående sølv ku). Бұл гербтің жасыл фонды (түсі) және сол жаққа қарап тұрған сиырдан тұратынын білдіреді. Сиырдың түсі – аргент, яғни ол әдетте ақ түспен боялады, бірақ металдан жасалса, күміс қолданылады. Сиырдың таңдалуына себеп – жергілікті сиыр тұқымы (lyngdalsku) 19 ғасырдан бері Норвегияда кеңінен танымал. Жыл сайынғы мал жәрмеңкесіне Оңтүстік және Батыс Норвегияның саудагерлері сиыр сатып алу үшін муниципалитетке келеді. Гербті Торгейр Шьолберг жасаған. Қазіргі герб 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданылуға бекітілді. Гербтің жасыл фонды (түсі) бар, ал герб белгісі – үш толқынды сызық үстіндегі ағаш. Ағаш пен толқынды сызықтардың түсі – аргент, яғни олар әдетте ақ түспен боялады, бірақ металдан жасалса, күміс қолданылады. Ағаш өсуді символдайды. Оның тоғыз жапырағы Лингдалдағы тоғыз негізгі елді мекенді бейнелейді. Толқынды сызықтар толқындар мен жазықтарды көрсетеді. Үш ақ сызық муниципалитеттегі үш ірі өзенді: Лыгна, Аудна және Мандальсельва білдіреді. Екі жасыл толқынды сызық (ақ толқынды сызықтардың арасында) муниципалитеттегі екі аңғарды: Лингдален және Ауднадаленді көрсетеді. Гербті Ричард Хогланд жасаған.

Тарих

Снорреде муниципалитеттің оңтүстік жағалауындағы Сэлор аралы туралы айтылған, себебі 1028 жылы король Святой Олав мұнда қыстаған. Агнефест портының төңірегінде дамыған Лингдал теңіз саудасымен гүлдеп, 1771 жылы шағын жағалау қаласы мәртебесіне үміткерлік білдірген. Оның жағалаудағы орналасуы эмиграцияға да мүмкіндік берді; 17 және 18 ғасырларда көбінесе Голландия Республикасына, ал 19 ғасырда АҚШ-қа. 1964 жылы муниципалитеттер біріктірілгенге дейін Остад және Квас приходтары, Å (немесе Aa Лингдалдың өзі) бірге үлкен Лингдал приходын құрады. 1801 жылғы халық санауында қазіргі Лингдалды құрайтын аумақта 3529 тұрғын тіркелді: 1850-і Å-да, 929-ы Остадта, 585-і Кваста және 165-і Спангерейдтің шығыс бөлігінде. Бүгінде халық саны шамамен 8000 адамды құрайды. Діни өмір мен миссионерлік қызмет Лингдалда әрдайым маңызды орын алған, және ерекше атауға лайық – 1837 жылдан 1854 жылға дейін приходта қызмет еткен пастор Габриэль Киелланд (1796–1854) және оның әйелі Густава (1800–1889). Бүгінде миссионерлік жол ашқан және танымал ән жазушы ретінде белгілі Густава Норвегиядағы әйелдердің алғашқы автобиографияларының бірін жазды: оның 1880 жылғы «Өмірімнен естеліктер» атты еңбегі.

География

Лингдал – жағалаудағы муниципалитет, шығысында Линдеснес муниципалитетімен, солтүстігінде Эвье-ог-Хорннес және Осерал, батысында Хегебостад, Квинесдал және Фарсунд муниципалитеттерімен шектеседі. Лингдал муниципалитетіне Лингдален аңғарының оңтүстік бөлігі кіреді, ол Лигна өзені арқылы батыстағы Лингдалсфьорденге дейін созылады. Ленесфьорден, Грёнсфьорден және Росфьорден де Лингдалдың оңтүстік бөлігінде орналасқан. Лингдал ауылының құрамында оңтүстікте Агнефест орналасқан, Росфьорденде табиғи порты бар; бұл порт 1771 жылдан бері тіркелген.

Үкімет

Лингдал муниципалитеті бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық денсаулық сақтау қызметтері, зейнеткерлерге қызмет көрсету, әлеуметтік қамтамасыздандыру және басқа да әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму, муниципалдық жолдар мен коммуналдық желілерді ұстауға жауапты. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалады. Муниципалитет Агдер аймақтық соты мен Агдер апелляциялық сотының қарауына жатады.

Муниципалды кеңес

Лингдалдың муниципалдық кеңесі (Kommunestyre) төрт жылдық мерзімге сайланатын 29 өкілден құралған. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.