Municipality in Møre og Romsdal, Norway
the municipality in Sunnmøre, Norway
Вольда – Норвегияның Мёре-о-Ромсдаль округіндегі муниципалитет. Ол Суннмёре аймағының құрамына кіреді. Әкімшілік орталығы – Волда ауылы. Муниципалитеттегі басқа ауылдар: Дравлаус, Фирде, Штраумшамн, Лейра, Бьёрке және Гродос. Муниципалитет Алесунд қаласынан оңтүстікке қарай орналасқан. Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде ауданы бойынша 132-ші орында тұр. Вольда – Норвегиядағы халық саны бойынша 105-ші муниципалитет, онда 10 960 адам тұрады. Муниципалитеттің халық тығыздығы [мәлімет жоқ], ал соңғы 10 жылда халық саны 8,9%-ға өсті.
Volda is a municipality in Møre og Romsdal county, Norway. It is part of the Sunnmøre region. The administrative centre is the village of Volda. Other villages in the municipality include Dravlaus, Fyrde, Straumshamn, Leira, Bjørke, and Grodås. The municipality is located about south of the town of Ålesund. The municipality is the 132nd largest by area out of the 356 municipalities in Norway. Volda is the 105th most populous municipality in Norway with a population of 10,960. The municipality's population density is and its population has increased by 8.9% over the previous 10 year period.
Жалпы ақпарат
Волден муниципалитеті 1838 жылдың 1 қаңтарында құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). Бастапқы муниципалитет Волден приходымен (prestegjeld) бірдей болды, соның ішінде Орста және Дальсфьорд кіші приходтары да кірді. 1883 жылдың 1 тамызында Орста кіші приходы (халық саны: 2070 адам) Волденнен бөлініп, өз алдына жаңа муниципалитет құрды. Бұл Волденде 3485 тұрғын қалдырды. 1893 жылдың 1 қаңтарында Орста муниципалитетіндегі Ytrestølen шаруа қожалығы (халық саны: 13 адам) Волден муниципалитетіне қосылды. 1918 жылы атауы Вольденнен Вольдаға өзгертілді. 1924 жылдың 1 шілдесінде Дальсфьорд кіші приходы (халық саны: 960 адам) Вольдадан бөлініп, өз алдына муниципалитет болды. Бұл Вольдада 4715 тұрғын қалдырды. 1960 жылдары Норвегияда Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1964 жылдың 1 қаңтарында Дальсфьорд (халық саны: 1151 адам) және Вольда (халық саны: 6056 адам) муниципалитеттері қайта біріктірілді. Жаңа Вольда муниципалитетінің халқы 7207 адамды құрады.
The municipality of Volden was established on 1 January 1838 (see formannskapsdistrikt law). The original municipality was the same as the parish (prestegjeld) of Volden, including the sub parishes of Ørsta and Dalsfjord. On 1 August 1883, the sub parish of Ørsta (population: 2,070) was separated from Volden to form a new municipality of its own. This left Volden with 3,485 residents. On 1 January 1893, the Ytrestølen farm in the Ørsta municipality (population: 13) was transferred to Volden municipality. In 1918, the name was changed from Volden to Volda. On 1 July 1924, the sub parish of Dalsfjord (population: 960) was separated from Volda to become a municipality of its own. This left Volda with 4,715 residents. During the 1960s, there were many municipal mergers across Norway due to the work of the Schei Committee. On 1 January 1964, the municipalities of Dalsfjord (population: 1,151) and Volda (population: 6,056) were merged back together. The new Volda municipality had 7,207 residents.
Атауы
Муниципалитет (бастапқыда приход) Voldsfjorden (Vǫld немесе Valdr) құрметіне аталған. Атаудың мағынасы нақты белгісіз, бірақ ол "шағылысу" немесе "құбылу" дегенді білдіретін "велла" сөзінен немесе "толқын" деген мағына беретін басқа сөзден туындаған болуы мүмкін. Оны "толқын" дегенді білдіретін "welle" сөзімен салыстыруға болады. Тарихи жағынан, муниципалитет атауы "Волден" деп жазылған. 1917 жылғы 3 қарашадағы патшалық қаулы муниципалитет атауын "Волда" деп өзгертті.
The municipality (originally the parish) is named after the Voldsfjorden (Vǫld or Valdr). The meaning of the name is uncertain, but it may come from vella which means "gush" or "roar" or from another word meaning "wave". It could be compared with the welle which means "wave". Historically, the name of the municipality was spelled Volden. On 3 November 1917, a royal resolution changed the spelling of the name of the municipality to Volda.
Елтаңба
Бастапқы герб 1987 жылдың 19 маусымында бекітілді және муниципалитет едәуір кеңейгенге дейін 2020 жылдың 1 қаңтарына дейін қолданылды. Ресми сипаттамасы: "Көк түсті өрісте төмен қарай бағытталған қаламұш ұшы" (På blå grunn ein nedvend sølv pennesplitt). Бұл гербтің көк түсті фонға (негізгі бөлігіне) ие екенін және бейнеленген нәрсенің қаламұш ұшы екенін білдіреді. Қаламұш ұшының түсі күміс (argent) деп белгіленген, яғни ол әдетте ақ түспен боялады, бірақ металдан жасалса, күміс қолданылады. Бұл дизайн Норвегиядағы ірі қалалардың сыртындағы алғашқы орта мектеп орналасқан Волданың білім берудегі ұзақ тарихын көрсетеді. Гербті Инге Ротеватн жасаған. Муниципалдық тудың дизайны гербпен бірдей. Қазіргі герб 2019 жылы бекітіліп, 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енді, осы кезде Хорниндал муниципалитеті мен Øрста муниципалитетінің бір бөлігі Волдаға қосылды. Ресми сипаттамасы: "Көк түсті өрісте төмен қарай бағытталған қаламұш ұшы, екі жағынан екі қияқты қамшымен шеңберленген". Бұл гербтің көк түсті фонға (негізгі бөлігіне) ие екенін және бейнеленген нәрсенің екі жағынан қияқты қамшылары бар қаламұш ұшы екенін білдіреді. Қияқты қамшылардың түсі күміс (argent) деп белгіленген, яғни ол әдетте ақ түспен боялады, бірақ металдан жасалса, күміс қолданылады. 1987 жылғы герб қаламұш ұшының екі жағына екі қияқты қамшы қосу арқылы өзгертілді. Қияқты қамшылар Хорниндалдың бұрынғы муниципалитетінің гербінен алынған. Хорниндалда тарихи түрде көптеген теміршілер болған және олардың қияқты қамшы жасауы аймақта кеңінен белгілі болған. Муниципалдық тудың дизайны гербпен бірдей.
The original coat of arms was granted on 19 June 1987 and they were in use until 1 January 2020 when the municipality was greatly enlarged. The official blazon was "Azure, a downwards pointing fountain pen nib argent" (På blå grunn ein nedvend sølv pennesplitt). This means the arms had a blue field (background) and the charge was the tip of a fountain pen. The charge had a tincture of argent which means it was commonly colored white, but if it was made out of metal, then silver was used. This design was chosen to symbolize the long history of education in Volda–it was the site of the first secondary school outside of a major city in Norway. The arms were designed by Inge Rotevatn. The municipal flag has the same design as the coat of arms. The current coat of arms was approved in 2019 for use starting on 1 January 2020 when Hornindal Municipality and part of Ørsta Municipality were added to Volda. The official blazon is "Azure, a downwards pointing fountain pen nib flanked by two scythes endorsed argent". This means the arms have a blue field (background) and the charge is the tip of a fountain pen with a scythe on each side. The charge has a tincture of argent which means it is commonly colored white, but if it is made out of metal, then silver is used. The arms from 1987 were modified by adding two scythes on either side of the tip of a fountain pen. The scythes were taken from the old arms of the former municipality of Hornindal. Hornindal historically had large numbers of smiths and their scythe production was well known in the wider region. The municipal flag has the same design as the coat of arms.
География
Вольданың негізгі географиялық ерекшелігі – Вольдсфьорден, ол Аустефьорден, Кильсфьорден және Дальсфьорденге тармақталады. Бұл аймақ сонымен қатар таулы, әсіресе фьордтардың оңтүстік-шығысында, аймақты қоршаған Саннмёрсальпен таулары бар. Биік тау Eidskyrkja муниципалитеттің оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Вольда муниципалитеті: оңтүстік-батыста/батыста Ванилвен муниципалитетімен; батыста Херой және Ульштейн (тек теңіз арқылы); солтүстікте және шығыста Орста; оңтүстікте Вестланд округінің Стрин және Штад муниципалитеттерімен шектеседі. Халық саны және әкімшілік орталық ретінде Вольда ауылы муниципалитеттің солтүстік бөлігінде орналасқан. Басқа халық шоғырланған жерлер: Морк, Эксет, Фолкштад, Фирде, Штейнсвика, Лаувстад, Бьёркедал, Гродос және Штраумшанн. Вольдадағы таулардың арасында Хорниндалсруккен, Квитегга және Якта бар.
Volda's main geographical feature is the Voldsfjorden which branches off into the Austefjorden, Kilsfjorden, and Dalsfjorden. It is also mountainous, particularly southeast of the fjords, with the Sunnmørsalpene mountains surrounding the region. The tall mountain Eidskyrkja is located in the southeastern part of the municipality. Volda is bordered by municipalities of: Vanylven Municipality to the south west/west; Herøy and Ulstein (only by sea) to the west; Ørsta to the north and east; and Stryn and Stad, in Vestland county, to the south. The dominant centre, both in terms of population and administration, is the village of Volda, in the northernmost part of the municipality. Other population concentrations include Mork, Ekset, Folkestad, Fyrde, Steinsvika, Lauvstad, Bjørkedal, Grodås, and Straumshamn. Some of the mountains in Volda include Hornindalsrokken, Kvitegga, and Jakta.
Үкімет
Волда муниципалитеті бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық денсаулық сақтау қызметтері, зейнеткерлерге қызмет көрсету, әлеуметтік жәрдем және басқа да әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму, муниципалдық жолдар мен коммуналдық желілерге жауапты. Муниципалитетті тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңес басқарады. Әкім муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалады. Муниципалитет Мёре-о-Ромсдал аймақтық сотының және Фростатинг апелляциялық сотының қарауында.
Volda Municipality is responsible for primary education (through 10th grade), outpatient health services, senior citizen services, welfare and other social services, zoning, economic development, and municipal roads and utilities. The municipality is governed by a municipal council of directly elected representatives. The mayor is indirectly elected by a vote of the municipal council. The municipality is under the jurisdiction of the Møre og Romsdal District Court and the Frostating Court of Appeal.
Муниципалды кеңес
Волданың муниципалдық кеңесі (Kommunestyre) 33 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.
The municipal council (Kommunestyre) of Volda is made up of 33 representatives that are elected to four year terms. The tables below show the current and historical composition of the council by political party.
Мәдениет
Вольда ең алдымен күшті мәдени мұрасымен және академиялық дәстүрлерімен танымал. Норвегиядағы алғашқы ауылдық кітапхана, Егсеттегі жеке кітапхана, 19 ғасырда жас Ивар Асенге шабыттандырған деседі. 1895 жылы ағылшын-дания-норвегия сөздігін (Engelsk Dansk Norsk Ordbog med fuldstændig Udtalebetegnelse) жариялаған норвегиялық-америкалық автор Мартин Ульвестад Вольдада дүниеге келді. 1800 жылдары «Норск Ландбоеблад» газеті Вольдада орналасқан. Volda landsgymnas (1910 жылы құрылған) – ірі қаладан тысғы алғашқы норвегиялық орта мектеп. Бүгінгі күні ең маңызды мекемелердің бірі – Вольда университетінің колледжі. Вольда университетінің колледжі (HVO) Норвегиядағы 25 университет колледжінің бірі. HVO-да шамамен 3000 студент оқып, мұғалімдерді, аниматорларды және журналистерді даярлауға маманданады. Бұл бірнеше анимациялық компанияларды Вольдаға тартты немесе дамытты, олардың жұмысы 2007 жылы HVO-да басталған жыл сайынғы «Анимациялық Вольда» фестивалінде көрсетіледі. HVO 1997 жылы басталған жыл сайынғы Норвегиялық деректі фильмдер фестивалінің (DOKFILM) үйі. Ұлттық шаңғы фестивалі X2 жыл сайын сәуір айында Вольдада өтеді. Volda TI спорт клубының құрамында футбол командасы бар, олардың үй алаңы Volda Stadion. Футбол командасы ондаған жылдар бойы Норвегия футбол лигасы жүйесінің үшінші-бесінші деңгейлеріндегі (2-дивизионнан 4-дивизионға дейін) лигаларда тұрақты түрде ойнап келеді. Студенттердің көптеп келуінің және округтік аурухананың болуының тікелей салдары ретінде мемлекеттік қызметтер экономикалық өмірдің шамамен 50% құрайтын ең басым сектор болып табылады. Сондай-ақ өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы да кең таралған. Бьёркедален ағаш қайықтарды салу дәстүрімен мәшһүр. Сиверт Арфлот мұражайы Вольдадағы Эксетте орналасқан. Вольда және оның төңірегі «Тролль аңшысы» (2010) фильмінде маңызды орын алады.
Volda is primarily known for strong cultural heritage and academic traditions. A private library at Egset, the first rural of its kind in Norway, is said to have inspired the young Ivar Aasen in the 19th century. Martin Ulvestad, Norwegian–American author who published an English Danish Norwegian dictionary in 1895, (Engelsk Dansk Norsk Ordbog med fuldstændig Udtalebetegnelse) was born in Volda. The Norsk Landboeblad newspaper was based in Volda in the 1800s. Volda landsgymnas (established 1910) was the first Norwegian secondary school outside a major city. Among the most important institutions today is the Volda University College. Volda University College (HVO) is one of 25 university colleges in Norway. HVO, with an enrollment of about 3,000 students, specializes in education of teachers, animators, and journalists. This has attracted or incubated several animation companies to Volda, whose work is highlighted in the annual Animation Volda Festival, which started at HVO in 2007. HVO is host of the annual Norwegian Documentary Film Festival ( DOKFILM), which started in 1997. The national ski festival X2 is also held in Volda during April every year. The Volda TI sports club includes an association football team, whose home field is Volda Stadion. The football squad has consistently played in the 2. divisjon to 4. divisjon leagues (tiers three to five of the Norwegian football league system) for a number of decades. As a logical consequence of the huge influx of students, as well as a county hospital, public services are by far the most dominant sector, representing almost 50% of economic life in Volda. Industry and agriculture are also prevalent. Bjørkedalen is noted for its tradition in building wooden boats. The Sivert Aarflot Museum is located at Ekset in Volda. Volda and its environs are featured prominently in the film Troll Hunter (2010).
Көлік
Øрста–Вольда әуежайы, Ховден, көршілес Øрста муниципалитетінде, Вольда ауылының солтүстігінде орналасқан. Е39 Еуропалық тас жолы Алесунд қаласына қарай муниципалитет арқылы солтүстікке өтеді. Белгілідей, муниципалитет фьордтармен тілгіленген; сондықтан Лаувстад және Фолкстад елді мекендері Вольдаға паром арқылы байланысқан. 2008 жылдың ақпанында су асты Эйксунд туннелі Ульштейн, Харейд, Херой және Санде муниципалитеттерін Øрста мен Вольдаға қосты. Бұл туннель әлемдегі ең терең теңіз асты туннелі болып табылады. 2012 жылы аяқталған Квивен туннелі Фюрдеден үлкен таудың арғы жағындағы оңтүстікке қарай Гродёс ауылына дейін жалғасады. Осы туннельдің арқасында 2020 жылы ескі Хорниндал муниципалитеті Вольдаға қосылды.
The Ørsta–Volda Airport, Hovden, is located in neighbouring municipality of Ørsta, just north of the village of Volda. The European route E39 highway passes north through the municipality on its way to the city of Ålesund. As noted, the municipality is criss crossed by fjords; therefore, both Lauvstad and Folkestad are linked to the population centre Volda by ferry. In February 2008, the underwater Eiksund Tunnel connected the municipalities of Ulstein, Hareid, Herøy, and Sande to Ørsta and Volda. The tunnel is the deepest undersea tunnel in the world. The Kviven Tunnel was completed in 2012, connecting Fyrde to the village of Grodås to the south on the other side of a large mountain. This tunnel led to the old Hornindal Municipality joining Volda in 2020.