Соғдал, Норвегия: Согнефьорд жағасында орналасқан муниципалитет. Әкімшілік орталығы – Германсверк. Каупангер, Кьёрнес, Фимрейт ауылдары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегияның Вестланд округіндегі муниципалитет
Municipality in Vestland, Norway
Согндал – Норвегияның Вестланд округіндегі муниципалитет. Ол Согн тарихи аймағындағы Согнефьордтың солтүстік жағалауында орналасқан. Хермансверк ауылы – Согндал муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Басқа ауылдарға Каупангер, Кьёрнес, Фимрейте, Норнес және Фьерланд кіреді. Согндал әуежайы, Хаукасен Каупангердің оңтүстік-батысында орналасқан. Согндалда сөйлейтін норвегия диалектісі sognamål деп аталады. 1917 жылы Согндалдағы фермер (Като Линде) Егга тасын тапты, ол ежескі норвег тілінің тарихы үшін маңызды рун жазулары бар қабір тасы. Муниципалитет Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде ауданы бойынша 84-ші орында. Согндал Норвегиядағы халық саны бойынша 96-шы муниципалитет, оның халқы 12 198 адамды құрайды. Муниципалитеттің халқы соңғы 10 жылда 10,2%-ға өсті.
Sogndal is a municipality in Vestland county, Norway. It is located on the northern shore of the Sognefjorden in the traditional district of Sogn. The village of Hermansverk is the administrative center of Sogndal municipality. Other villages include Kaupanger, Kjørnes, Fimreite, Nornes, and Fjærland. Sogndal Airport, Haukåsen is located southwest of Kaupanger. The Norwegian dialect spoken in Sogndal is called sognamål. In 1917, a farmer in Sogndal (Kato Linde) plowed up the Eggja stone, a gravestone with runic inscriptions important for the history of the Old Norse language. The municipality is the 84th largest by area out of the 356 municipalities in Norway. Sogndal is the 96th most populous municipality in Norway with a population of 12,198. The municipality's population density is and its population has increased by 10.2% over the previous 10 year period.
Жалпы ақпарат
Согндал муниципалитеті 1838 жылдың 1 қаңтарында құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). Бастапқы муниципалитет Сёгндал приходымен (prestegjeld) толық сәйкес келіп, Сёдье, Норан және Каупангер приходтарын (sokn) қамтыды. 1960 жылдары Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде Норвегияда көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1964 жылдың 1 қаңтарында Тингстад ауданы (халық саны: 5) Лейкангер муниципалитетінен Согндал муниципалитетіне қосылды. 2000 жылдың 1 қаңтарында Фьерланд приходы Балестранд муниципалитетінен Согндалға ауыстырылды, себебі Фрудаль туннелінің құрылысы аяқталды, ол бұрынғыда оқшауланған Фьерланд аймағын Балестранд емес, Согндалмен байланыстырды. 2020 жылдың 1 қаңтарында ауқымды муниципалитеттердің бірігуі болды. Согндал муниципалитеті (халық саны: 8,191) Лейкангер муниципалитетімен (халық саны: 2,331) және Балестранд муниципалитетінің көп бөлігімен (Хёянгер муниципалитетіне қосылған Нессе аймағын қоспағанда) бірігіп, Согндал деп аталатын жаңа, әлдеқайда ірі муниципалитет құрды. Сол күні әкімшілік орталық Согндалсфьорадан Хермансверкке көшірілді. Сондай-ақ, сол күні муниципалитет Согн-ог-Фьордане және Хордаланд округтері біріктірілгеннен кейін құрылған жаңа Вестланд округінің құрамына енді.
Sogndal was established as a municipality on 1 January 1838 (see formannskapsdistrikt law). The original municipality was identical to the Sogndal parish (prestegjeld) with the sub parishes (sokn) of Stedje, Norane, and Kaupanger. During the 1960s, there were many municipal mergers across Norway due to the work of the Schei Committee. On 1 January 1964, the Tingstad area (population: 5) was transferred from Leikanger Municipality to Sogndal Municipality. On 1 January 2000, the sub parish of Fjærland was transferred from Balestrand Municipality to Sogndal because of the completion of the Frudal Tunnel which connected the previously isolated area of Fjærland to Sogndal rather than Balestrand. On 1 January 2020, a major municipal merger took place. Sogndal Municipality (population: 8,191) was merged with Leikanger Municipality (population: 2,331) and most of Balestrand Municipality (except for the Nesse area which was merged into Høyanger Municipality) to form a much larger municipality called Sogndal. On the same date the administrative centre was moved from Sogndalsfjøra to Hermansverk. Also on that date, the municipality became part of the newly created Vestland county after Sogn og Fjordane and Hordaland counties were merged.
Атауы
Муниципалитет (бастапқыда приход) Сокндален аңғарының атымен аталады, себебі тарихи Стедже шіркеуі сол жерде салынған. Бірінші элемент – Сокн өзенінің (қазіргі Согндальселви) атының жатыс септігі. Өзеннің аты "іздеу" немесе "табу" мағынасын беретін sœkja етістігінен шыққан, демек ол "өз жолын іздейтін (табатын/бұрып өткізетін) өзен". Соңғы элемент – "долина" немесе "аңғар" дегенді білдіретін "далр".
The municipality (originally the parish) is named after the Sokndalen valley since the historic Stedje Church was built there. The first element is the genitive case of the name of the river Sókn (now called Sogndalselvi). The river name is derived from the verb sœkja which means "to seek" or "to look for", thus it is "the river which seeks (finds/forces) its way". The last element is dalr which means "valley" or "dale".
Елтаңба
Бастапқы герб 1984 жылдың 14 желтоқсанында бекітіліп, 2019 жылдың 31 желтоқсанына дейін қолданылды. Ресми сипаттамасы: "Азур, алтын түсті кеме мұрты" (På blå grunn ein oppveksande gull skipsstamn). Бұл гербтің көк фондық өрісі және жүктемесі – викинг кемесінің мұрты екенін білдіреді. Жүктеменің түсі – алтын, яғни ол әдетте сары түспен бейнеленеді, бірақ металдан жасалса, алтын қолданылады. Кеме 1184 жылы Норвегия королі Сверре мен жергілікті король Магнус Эрлингсон арасындағы Фимрейте шайқасын символдайды. Соңғысы шайқаста сол заманғы көптеген ақсүйектермен бірге қаза тапты. Гербті Нордфьордейдтен келген суретші Инге Ротеватн жасаған. Муниципалдық тудың дизайны гербпен бірдей болды. 2019 жылы муниципалитет кеңейтілген кезде 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолдануға жаңа герб бекітілді. Сипаттамасы: "Азур, жоғары бөлігіне қарай тарлатын күміс S пішіні". Бұл гербтің көк фондық өрісі және жүктемесі – дизайнның жоғарғы жағына қарай тарлатын S пішінді қисық сызық екенін білдіреді. Жүктеменің түсі – күміс, яғни ол әдетте ақ түспен бейнеленеді, бірақ металдан жасалса, күміс қолданылады. Герб таулар арасындағы фьордты символдайды. Иілген пішін сонымен қатар муниципалитет атауының бірінші әрпі – "S" әрпіне ұқсас.
The original coat of arms was granted on 14 December 1984 and was used until 31 December 2019. The official blazon is "Azure, a ship's stern issuant Or" (På blå grunn ein oppveksande gull skipsstamn). This means the arms have a blue field (background) and the charge is the front of a Viking ship. The charge has a tincture of Or which means it is commonly colored yellow, but if it is made out of metal, then gold is used. The ship symbolized the nearby naval Battle of Fimreite between King Sverre of Norway and the local King Magnus Erlingsson in the year 1184. The latter was killed in battle together with many nobles of the time. The arms were designed by the artist Inge Rotevatn from Nordfjordeid. The municipal flag had the same design as the coat of arms. A new coat of arms was granted in 2019 for use starting on 1 January 2020 when the municipality was enlarged. The blazon is "Azure, an S shape argent narrowing to chief". This means the arms have a blue field (background) and the charge is an S shaped curve that narrows towards the top of the design. The charge has a tincture of argent which means it is commonly colored white, but if it is made out of metal, then silver is used. The arms symbolize a fjord curving between the mountains. The curving shape is also similar to an "S" which is the first letter of the name of the municipality.
Шіркеулер
Норвегия шіркеуінің Согндал муниципалитеті шегінде алты приход (sokn) бар. Ол Бьёргвин епархиясындағы Согн прости (декандық) құрамына кіреді. Приходтың негізгі шіркеуі Стетжеде орналасқан. Бұл, әлдебір 11-ші ғасырдың бірінші жартысында тұрғызылған Согндағы ең көне шіркеу орындарының бірі болуы мүмкін. Қазіргі шіркеу 1867 жылы салынды, сол кезде ескі ағаш шіркеуі бұзылды. Шіркеудің жанында рун тасы тұр, ал жақын жерде викингтердің қонысының іздері табылды. Согндал тарихи тұрғыдан үш қосалқы приходқа (Стетжеге бағынышты) ие болды: Каупангер, Норан және Фьерланд. Бұл үш орынның өзі де ежелгі шіркеу орындары. Каупангер мен Норандағы алғашқы шіркеулер, мүмкін, 11-ші ғасырда салынған, ал Фьерландтағы алғашқы шіркеу шамамен 1600 жылы салынған. Фьерландтағы қазіргі шіркеу 1861 жылы, ал Норандағы шіркеу 1863 жылы салынды. Каупангерде 12-ші ғасырға жататын ескі ағаш шіркеу әлі де тұр. Қазба жұмыстары көрсеткендей, бұл орында тұрғызылған үшінші шіркеу болған. Шіркеу 1862 жылы қайта салынды және бастапқы келбетінің көп бөлігін жоғалтты. Бірақ бүгінде қайта қалпына келтіру жұмыстарының нәтижесінде шіркеу 1862 жылға дейінгі түріне жақын қалпында сақталған. Муниципалитет Sogn og Fjordane аудандық соты мен Gulating апелляциялық сотының қарауында.
The Church of Norway has six parishes (sokn) within the municipality of Sogndal. It is part of the Sogn prosti (deanery) in the Diocese of Bjørgvin. The main church of the parish is in Stedje. This is probably one of the oldest church sites in Sogn, probably erected in the first half of the 11th century. The present church was built in 1867, at the same time the old stave church was torn down. A runestone stands near the church, and traces of a Viking settlement have been found nearby. Sogndal has historically had three sub parishes (under Stedje): Kaupanger, Norane, and Fjærland. All three of these are also old church sites. The first churches in Kaupanger and Norane were probably built as early as the 11th century and in Fjærland the original church was built around 1600. The present church in Fjærland was built in 1861 and in Norane in 1863. In Kaupanger, the old Stave church from the 12th century is still standing. Excavations show that this was probably the third church on this site. The church was rebuilt in 1862 and lost most of its original character. But today, as a result of a restoration project you will find the church much as it was prior to 1862. The municipality is under the jurisdiction of the Sogn og Fjordane District Court and the Gulating Court of Appeal.
Муниципалды кеңес
Согндал коммунасының кеңесі (Kommunestyre) 31 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және өткен құрамы көрсетілген.
The municipal council (Kommunestyre) of Sogndal is made up of 31 representatives that are elected to four year terms. The tables below show the current and historical composition of the council by political party.
Білім
2000-нан астам студенті бар Согндал қаласы Вестланд округінің білім беру орталығы болып табылады. Норвегияның түкпір-түкпірінен студенттер Согндалға келеді, бұл осындай шағын елді мекендерде кездеспейтін жоғары белсенділікке әкеледі. Батыс Норвегия қолданбалы ғылымдар университеті Согндалдағы ең ірі жұмыс берушілердің бірі. Батыс Норвегия зерттеу институты кампустың ішінде орналасқан, бірақ ол ақпараттық коммуникация, технологиялық жүйелер, қоршаған ортаны зерттеу және ұйымдық зерттеу салаларындағы мамандандырылған тәуелсіз институт. Университеттен басқа, Согндалда үлкен жоғары мектеп және елдегі үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне халықтық білім беру мектебі бар.
With more than 2,000 students in the municipality, Sogndal is the educational center of Vestland County. Students from all over Norway come to Sogndal and they create a high level of activity, which is hard to find in places of similar size. Western Norway University of Applied Sciences is one of the main employers in Sogndal. The Western Norway Research Institute is located within the campus, but it is an independent institution with special expertise in information communication, technology systems, environmental research, and organizational research. In addition to the University College, Sogndal has a large upper secondary school and the oldest continuously running folk high school in the country.
Өзін-өзі қамтамасыз ету шаруашылығы
Согндал – ежелгі тұрақ. Археологиялық қазбалардың көрсетуінше, адамдар бұл жерде б.з.д. 700 жылдан бері қоныстанған. Согндалдағы алғашқы шаруашылықтар біздің заманымыздың 1-ші ғасырына дейін жетеді және табылған заттар олардың бай шаруашылықтар болғанын көрсетеді. Ежелгі заманнан бері ауыл шаруашылығы Согндалдағы ең маңызды кәсіп болып келген. Дәстүрлі түрде егін шаруашылығы және мал өсіру ең маңызды болған, бірақ орман шаруашылығы мен жеміс өсіру де кең таралған. Жемістер, әсіресе алма, жазба дереккөздер пайда болғаннан бері өсіріліп келеді. XII ғасырға жататын Сверре патшасының тарихи жазбаларында осы аймақта алма өсірілгенін көрсететін сөздер мен атаулар кездеседі.
Sogndal is an old dwelling place. Archaeological excavations indicate that people have been living there as far back as 700 BC. The first farms in Sogndal date back to the 1st century AD and findings indicate that these were rich farms. Since ancient time, agriculture has been the most important trade in Sogndal. Traditionally grain cultivation and animal husbandry were the most important, but forestry and fruit growing were also common. Fruit, especially apples, have been grown as far back as there are written sources. In the historical records of King Sverre (12th century) there are words and names indicating that apples have been grown in this area.
Экономика
Ауыл шаруашылығы Согндал муниципалитетінде әрдайым маңызды рөл атқарған. Дәстүрлі түрде Согндалдағы өнеркәсіп ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы өнімдерін өңдеуге негізделген.
Agriculture has always played a major role in the municipality of Sogndal. Traditionally, the industries in Sogndal have been centered around the processing of agricultural and forestry products.
Өнеркәсіптік парк
Каупангер индустриалды паркі бірнеше ірі компанияларға мекенжай болып табылады. Лерум Индустриз А/С лимонад, сироп, шырын және джем өндіруші компаниясы Согндалдағы маңызды кәсіпорын болып саналады, сондай-ақ Норвегиядағы осы сияқты ең ірі зауыт болып табылады. Gilde – өңделген ет өнімдеріне маманданған ет өңдеу компаниясы. Леруммен бірге олар Согндалдағы дәстүрлі өнеркәсіптің көп бөлігін құрайды. Аймақтың көптеген мемлекеттік қызметтері де Согндалда орналасқан.
The Kaupanger Industrial Park is home to several large companies. Lerum Industries A/S, a producer of lemonade, syrup, juice, and jam, is a cornerstone company in Sogndal, and it is also the largest factory of its kind in Norway. Gilde is a meat processing company specializing in cured meat products. Together with Lerum it constitutes the majority of the traditional industry in Sogndal. Many of the public service functions for the region are also located in Sogndal.
Өзен балық аулау
Соқыр балықты аулауға рұқсаттар (шалқар балықты аулау үшін) Årøy elva өзенін қоса алғанда, белгілі бір өзендерде қолдануға сатылады.
Fishing permits (for salmon fishing) are sold for use on specific rivers, including Årøy elva.
Сауда-саттық
Согндал – айналасындағы 30 000-ға жуық тұрғыны бар өңірдің сауда және бөлшек сауда орталығы. Согндальсфьораның ықшам орталығында шамамен 70 дүкен бар. Осы дүкендердің көп бөлігі «Согнинген Сторсентер» деп аталатын жаңа, заманауи сауда орталығында орналасқан.
Sogndal is the shopping and retail center for the surrounding region which has about 30,000 inhabitants. There are about 70 shops in the compact center of Sogndalsfjøra. Many of these shops are located in the new, modern shopping mall called Sogningen Storsenter.
Көрікті жерлер
Де Хейберг коллекциялары – Согн халық музейі және Каупангердегі Согн Фьорд музейі. Олар 18-шы ғасырдан бастап бүгінгі күнге дейін Согнефьорд бойындағы өмірді көрсетеді. Каупангер ставкіркесі – Согнефьорд аймағындағы ең үлкен ағаш шіркеуі, шамамен 1190 жылы салынған. Фьерландтағы Норск Бремuseum – көптеген наградаларға ие болған, қар, мұз және мұздықтар туралы білуге болатын, «қолымен тәжірибе алуға» мүмкіндік беретін музей. Фьерландтағы Норвеж кітап қаласы – түрлі қолданылған кітап дүкендері, антиквариат дүкендері және кітап кафелері.
De Heibergske Samlinger – Sogn Folkemuseum and Sogn Fjordmuseum at Kaupanger. It demonstrate life along the Sognefjord in the 18th century to present. Kaupanger stavkyrkje the biggest Stave church in the Sognefjord region, built around 1190. Norsk Bremuseum in Fjærland – a museum with “hands on” activities which has won many awards and where you can learn about snow, ice and glaciers. Den norske bokbyen in Fjærland various second hand bookshops, antique stores, and book cafes.