Кіріспе

Тронделаг муниципалитеті, Норвегия. Тронделаг муниципалитеті, Норвегия.

Левангер – Норвегияның Тронделаг округіндегі муниципалитет. Ол Иннерред аймағының бір бөлігі. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Левангер қаласы. Муниципалитеттегі танымал ауылдардың қатарында Алстадхауг, Экне, Хокстад, Маркабигд, Момарка, Фрол, Муль, Нессет, Оккенхауг, Ронглан, Скогн және Асен бар. Левангер қаласы Левангселва өзенінің құйылатын жерінде, Тронхеймсфьорд жағасында орналасқан. Қаладағы басты көшелердің бірі – Киркегата. Қаланың халқы (2020 жылдың 6 қазаны) 10 333 адамды құрайды. Халық тығыздығы – 1997 жылдан бері қала мәртебесіне ие, ал 2016 жылдан бастап Норд университетінің кампусы орналасқан. Левангер – итальяндық Cittaslow бастамасының мүшесі, ол қазіргі заманғы қалаларда кең таралған «жоғары жылдамдықты» қабылдамайтын, жай қалаларды дамытуға бағытталған. Муниципалитет Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде ауданы бойынша 174-ші орында тұр. Левангер Норвегиядағы халық саны бойынша 62-ші орында, оның халқы 20 344 адамды құрайды. Муниципалитеттің халық тығыздығы және соңғы 10 жылда халқы 6,6%-ға артқан.

Жалпы ақпарат

Левангердің kjøpstad 1838 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет ретінде құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). 1856 жылы Левангердің (халық саны: 1017) kjøpstad (базар қаласы) және қаланы қоршаған ауылдық аймақтар (халық саны: 2290) бөлініп, ауылдық аймақ Левангер ауылдық муниципалитетіне айналды. 1951 жылдың 13 қарашасында Фролдың шағын бөлігі (халық саны: 51) Левангер қаласына қосылды. 1960 жылдары Норвегияда Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1962 жылдың 1 қаңтарында Левангер қаласы (халық саны: 1669) көршілес Фрол (халық саны: 3774), Асен (халық саны: 1939) және Скогн (халық саны: 4756) муниципалитеттерімен біріктіріліп, Левангер деп аталған жаңа, ірі муниципалитет құрылды. Содан кейін 1964 жылдың 1 қаңтарында Иттерё аралдық муниципалитеті жаңадан кеңейтілген Левангер муниципалитетімен біріктірілді. Бірігуге дейін Левангерде 12 281 тұрғын болса, Иттерё халқы 772 адамды құрап, муниципалитеттің жалпы саны 13 053 адамға жетті. 2018 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет бұрынғы Норд-Трёнделаг округінен жаңа Трёнделаг округіне өтті.

Атауы

Муниципалитет (бастапқыда приход) ескі Левангер шаруашылығының атымен аталыпты, себебі алғашқы Левангер шіркеуі сол жерде салынған. Бірінші элемент – Lif, ол "қорғалған" дегенді білдіреді. Соңғы элемент – angr, ол "фьорд" дегенді білдіреді.

Елтаңба

Герб 1960 жылғы 25 қарашада Левангер қаласының гербі ретінде бекітілді. 1962 жылы қала үш көршілес муниципалитетпен біріктіріліп, жаңа, ірі Левангер муниципалитеті құрылды. Қаланың ескі гербі 1965 жылғы 26 наурызда жаңа муниципалитеттің гербі ретінде қабылданды (басқа муниципалитеттердің ешқайсысының өз гербі болмағандықтан ескі герб таңдалды). Ресми сипаттамасы: "Gules, a horse at bay Or" (På rød bunn en stående gull hest) ("Қызыл фонға алтын түсті тұрған жылқы"). Бұл гербтің қызыл фон (түсі) және жылқы бейнесінен тұратынын білдіреді. Жылқы алтын түсті, яғни әдетте сары түспен бейнеленеді, бірақ металдан жасалған болса, алтын қолданылады. Жылқы көп ғасырлар бойы Швеция мен Норвегия арасындағы маңызды сауда орталығы болған қаланың символы болып табылады. Гербті Hallvard Trætteberg жасаған.

Шіркеулер

Норвегия шіркеуінің Левангер муниципалитетінде жеті приход (sokn) бар. Ол Нидарос епархиясындағы Сор Иннхерад декандық (prosti) құрамына кіреді. + Левангердегі шіркеулер (sokn)

Шіркеу атауы | Шіркеу орналасқан жері | Салынған жылы
---|---|---
Алстадагуг | Алстадагуг шіркеуі | шамамен 1180
Екне | Екне шіркеуі | 1893
Левангер | Левангер шіркеуі | 1902
Бамберг | Бамберг шіркеуі, Несет | 1998
Маркабюгд | Маркабюгда шіркеуі | 1887
Оккенхауг | Оккенхауг шіркеуі | 1893
Иттеррей | Иттеррей шіркеуі, Иттерёя | 1890
Осен | Осен шіркеуі | 1904

Тарих

Левангердің тарихы темір дәуіріне дейін жетеді, ал викингтер дәуірінде оның бар екені анық. Алвшауген (көне норвеж тіліндегі «хаугр» сөзінен – үйінді) – Алстадхауг шіркеуінің зиратының ортасында орналасқан үлкен қабір үйіндісі. Бұл үйіндінің жасалу мерзімі б.з. 300–600 жылдарға дейін соққан. Оның диаметрі шамамен, ал биіктігі шамамен. «Левангер» атауы Гуннлауг сагысы «Сайга ормстунгу» еңбегінде кездеседі. Тарихи қала орны қазіргі қала орталығынан сәл өзгеше жерде болған, мүмкін, Халсштейн бигдеборгқа (тау бекінісіне) байланысты. Орта ғасырларда қазіргі Левангер муниципалитетінің аумағы Скейна округінің құрамына кірген. Округқа қазіргі қаланың жанындағы төбеде орналасқан Гейт сарайында тұратын графтар басшылық еткен. Округ алты приходқа бөлінген: Экне, Альстадхауг, Левангер, Фрол, Иттерёй және Лексвик. Округтік шіркеу Алстадхаугта орналасқан, сонымен қатар филкинг те сол жерде болған, ал Левангер – негізгі порт және сауда қаласы. Скейна графтары туралы көп мәлімет жоқ, себебі олардың өмір сүргенін растайтын құжаттардың өзі аз сақталған. 1537 жылы болған Реформация және Норвегияның Дания тарапынан оккупациялануы норвеж дворяндығының ыдырауына әкелді, ал соңғы граф Реформация кезінде жазаланған болуы мүмкін. Дания билеушілері Скейнаны тағы төрт округпен біріктіріп, Штайнвикхолм округін құрды. Кейін Левангер аймағы Трондхемс аймағының бір бөлігі болды, ол кейін Нордре Трондхемс аймағына бөлінді. Бұл аймақ кейін Норд Трёнделаг fylke деп аталды. 2018 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет бұрынғы Норд Трёнделаг округінен жаңа Трёнделаг округіне көшті.

Қала

Левангер қаласы 18 мамыр 1836 жылы Швеция королі Карл XIV Юхан Левангер ауылы орналасқан жерде құрылды. Ауылдың тарихы XIII ғасырға дейін соққан дәстүрлі қысқы жәрмеңке – Левангердің Маркус базарынан (Санкт-Маркус базары) бастау алады. 1836 жылдың қазан айында қала шекарасы белгіленген кезде комиссар Монс Ли: «Қала Карлслевангер деп аталуы керек, осылайша осы ежелгі жердің аты жаңа қаланың даңқты негізін қалаушының атымен бірігеді» деген ұсыныс жасады. Ұсыныстан бас тартылғанына қарамастан, 1838 жылға дейін қала хаттамаларында Кёпстаден Левангердің орнына Карлслевангер Штад деп айтылды. 1838 жылы «formannskapsdistrikt» заңы бойынша бұл қала ладстед, яғни порты бар қала ретінде танылды. Левангер тұрғындары қала болуға дайын болмағандықтан, қала құрылғанға дейін көп уақыт өтті. Алғашқы кезде қалаға патшалық ауылдық әкімші – Фогед басшылық етті. 1695 жылдан бері нарыққа негізделген «Levangerpatrisiatet» сауда ұйымы құрылған еді. Бірақ Левангер өз алдына қала болғанға дейін, оның мүшесі Тронхеймнің азаматтары ғана болатын. 1839 жылы қалада алғашқы гильдия құрылды, ал келесі жылдары қалаға бірнеше жаңа кәсіптер мен шеберлер қоныстанды. 1841 жылы алғашқы ресми сайлау өтті, және Ханс Николай Грённ қаланың алғашқы мэрі болып сайланды. Екі жылдан кейін қала алғашқы су құбыры жүйесіне, екі қарапайым көше шамдарына және қалалық әкімдікке ие болды. 1844 жылғы өрт қауіпсіздігі есебі қаланың тар көшелеріндегі өрт қаупінің жоғары екенін көрсетті, барлық үйлер ағаштан салынған болатын. Сондықтан қала әкімі генерал-майор Йоханнес Матиас Сейерстедті (1797–1886) жаппай есеп беру және жаңа жоспар жасау үшін жалдады, ол Левангерді «континенттік» қала ретінде көрсетуге тиіс болды. Бірақ екі жылдан кейін, 1846 жылы қала үлкен өрттен толығымен қирады. Сейерстед жасаған жоспар қаланы қайта құру кезінде қолданылды. Содан кейін Левангер 1877 және 1897 жылдары екі үлкен өрттен зардап шекті, бірақ әр жолы ағаштан салынған қала ретінде қайта жаңғыртылды, және бүгінгі күнге дейін үйлердің көп бөлігі ағаштан жасалған. XIX ғасырдың соңында атақты жәрмеңкенің экономикалық маңызы азайды, ал ежелгі дәстүр мазмұны жоқ қарапайым салтқа айналды. Осылайша Швеция мен Норвегия арасындағы маңызды сыртқы сауда порты Левангердің тарихы аяқталды. Алайда, 20 ғасырдың басында Левангер қаласы округтік аурухана және білім беру колледжі сияқты жаңа мекемелердің ашылуына қуанды. 1940 жылғы неміс оккупациясы дәстүрлі «Марсимартанның» 40 жылдық үзілісінің бастауы болды. 1961 жылы Левангер қаласы көршілес муниципалитеттермен бірігуге шешім қабылдады. 1962 жылдың 1 қаңтарында Фрол, Скогн және Асен Левангермен біріктірілді, сонымен бірге қала мәртебесін жоғалтты. Екі жылдан кейін Иттерё муниципалитеті де Левангерге қосылды. Одан үш он жылдан кейін, 1997 жылы, 1989 жылы «Марсимартанның» қайта жандануының нәтижесінде Левангер қаласы қайта құрылды, бірақ қала әлі де Левангер муниципалитетінің бір бөлігі болып табылады. Бірақ әкімшілік орталығы Левангер қаласында орналасқан, және тарихи тұрғыдан алғанда, муниципалитеттің әкімшілік негізі де осы қала болып табылады. Левангердің қалалық дәстүрлері мен мәдениеті терең тамырларға ие. Қала Киркегата сияқты дұрыс көшелері бар қалалық және жоспарланған учаскеде орналасқан. Бұл тек қала әкімдігі мен қала алаңынан ғана тұрмайды. Шын мәнінде, Левангер әрқашан қала болған, бірақ әрқашан ресми түрде емес, және қала аумағындағы әрбір тұрғын осы білімді мақтанышпен сақтайды. Сондықтан қала тұрғындары мен ауыл тұрғындары арасында айқын ерекшелік бар. 2002 жылы Левангер Ситтаслоу қозғалысына қосылды, бірақ Ситтаслоу хартасының кейбір бұзушылықтары болды, мысалы, Sjøgata-да, теңіз жағасында салынған жаңа мини-сауда орталығы осыған жатады. Бұл шағын сауда орталығында екі азық-түлік дүкені мен бірнеше электроникалық тауарлар сататын дүкендер бар.

Үкімет

Левангер муниципалитеті бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), стационарлық емес денсаулық сақтау қызметтері, зейнеткерлерге қызмет көрсету, әлеуметтік қорғау және басқа да әлеуметтік қызметтер, жер участақтарын жоспарлау, экономикалық даму, сондай-ақ муниципалдық жолдар мен коммуналдық қызметтерді ұйымдастыруға жауапты. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалады. Муниципалитет Трёнделаг аймақтық сотының және Фростатинг апелляциялық сотының қарауына жатады.

Муниципалды кеңес

Левангер қалалық кеңесі (Kommunestyre) 35 өкілден тұрады, олар әр төрт жыл сайын сайланады. Төмендегі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.

Экономика

Әлемдегі ең ірі қағаз өндіруші компания Norske Skog компаниясы Левангер қаласының оңтүстігіндегі Скогнда өзінің алғашқы зауытын салды. Бұл зауыт 1966 жылы өндіріс бастады, қазірге дейін жұмыс істеп келеді және зауытта 530, ал көлік және орман шаруашылығы салаларында қосымша 1900 жұмыс орнын қамтамасыз етеді. Левангер Трёнделагтың ең жақсы ауыл шаруашылығы аймақтарының бірін қамтиды. Fiborgtangen өнеркәсіптік аймағы Скогнда орналасқан және Nordland Line арқылы жүк тасымалымен байланысты. Қаланың көптеген сауда орындары негізгі көше – Киркегатада (Шіркеу көшесі) шоғырланған, ал соңғы жылдары Моан қалалық аймағындағы Магнетен сауда орталығының маңында да дамыды. Магнетен ашылғалы бері қарқынды өсуді басынан өткерді, ал бұрын Киркегатада орналасқан бірнеше дүкен қазір Моанға және/немесе Магнетенге көшірілді. Иннтронделаг аймақтық соты да осы қалада орналасқан. Левангер ауруханасы және Норд университеті де муниципалитеттегі маңызды жұмыс берушілердің қатарында.

Көлік

Левангер қаласының басты көшесі екі басында E6 тас жолымен, ал солтүстік басында Норвегияның 774 облыстық жолымен байланысады, ол Левангер-Хокстад паромға жалғасады, бұл паром Тронхеймсфьордтағы Левангер қаласы мен Иттерёя аралы арасында үнемі қатынайды. Нордланд теміржол желісі муниципалитет арқылы солтүстікке қарай өтеді. Ол келесі станцияларда тоқтайды: Асен станциясы, HiNT станциясы, Ронглан станциясы, Скогн станциясы және Левангер станциясы. Бұрын пойыз "Иннерд Сикхус" станциясындағы Левангер ауруханасында тоқтаған, бірақ қазір бұл станция жабылды.

География

Муниципалитет Тронделаг облысының Иннерред аймағында орналасқан. Ол Тронхеймсфьордтың шығыс жағасында жатыр және оған Иттерёя аралы кіреді. Муниципалитетте көптеген көлдер бар, олардың ішінде Бьяватнет, Ферен, Хаммерватнет, Хоклинген, Моватнет және Соннинген көлдері бар. Левангселва өзені муниципалитет аумағынан өтеді. Ринлеирет жағажай аймағы Левангер-Вердал шекарасында орналасқан.