Кіріспе

Баренц аймағы – Кеңес Одағының ыдырауынан кейін халықаралық ынтымақтастықты орнатуды жақтағандар Баренц теңізінің жағалауындағы жерлерге берген атау. Аймақ Норвегиядағы Нордландтан Ресейдегі Кола түбегіне дейін, содан әрі Урал таулары мен Новая Земляға дейін, ал оңтүстікке қарай Балтық теңізінің Ботния шығанағына және Ладога мен Онега көлдеріне дейін созылады. Жобалардың бірі – Норвегиядағы Бодёден Швеция мен Финляндиядағы Хапаранда арқылы Ресейдегі Мурманскіге дейінгі Баренц жолы. Аймақтың ауданы 1,75 млн км² және 6 миллион халқы бар, олардың үштен екісі Ресейде орналасқан. Аймақтық ынтымақтастық 1993 жылдың 11 қаңтарында Норвегияның сыртқы істер министрі Торвальд Столтенбергтің бастамасымен ресми түрде ашылды. Оған Норвегиядағы Нордланд, Тромс және Финнмарк әкімшілік аймақтары; Швециядағы Вестерботтен және Норрботтен округтері; Финляндиядағы Лапландия аймағы, Солтүстік Остроботния, Каину және Солтүстік Карелия; сондай-ақ Ресейдегі Мурманск облысы, Архангельск облысы, Коми Республикасы, Карелия Республикасы және Ненец автономды округі кіреді. Төрт ел ынтымақтастыққа төрағалықты кезегімен жүргізеді. Норвегияның қатысуы Норвегияның Баренц хатшылығы арқылы Киркенес қаласында үйлестіріледі. Швеция мен Финляндияның қатысуы Умео (Вестерботтен) және Рованиеми (Лапландия) округ әкімдіктерінен басқарылады. 2008 жылдың қаңтар айында Баренц Еуро-Арктикалық кеңесі мен Баренц аймақтық кеңесі шеңберінде көпжақты үйлестірілген шараларды техникалық қолдау мақсатында Халықаралық Баренц хатшылығы құрылды. Бұл хатшылық Киркенес қаласында Норвегияның Баренц хатшылығымен бір ғимаратта орналасқан.

Баренц аймағы Жеті қағида

БТК өңірлік ынтымақтастықта жеті қағида мен мақсатты қалыптастырды. Бірінші қағида – Баренц аймақтық ынтымақтастығы арқылы іске асырылатын барлық шаралардың негізі – өңір тұрғындарының әл-ауқаты болуы керек. Екінші қағида қатысушылар арасындағы ынтымақтастықты жақсартуға шақырады. Бұл ынтымақтастық адамның өз ұйымындағы немесе БТК-мен ынтымақтастықтағы деңгейіне немесе иерархиясына тәуелді болмауы тиіс. Үшінші қағида бойынша, өңірлік және ұлттық деңгейдегі қабілетті және дайын қатысушылар ортақ мақсаттарға жету үшін бірлесіп жұмыс істеуі керек. Бұл жеке және импортталатын/экспортталатын тауарлар деңгейінде шекарадан өту рәсімдерін жақсартуға мүмкіндік береді. Төртінші қағида әр аймақтың жергілікті мәдениетін, ерекше әдет-ғұрыптары мен өмір салтын сақтауды талап етеді. Жергілікті халықтар арасында байланыс пен бірлік құрудың маңызы зор. Бесінші қағида Баренц аймақтық кеңесінің саяси әлеуетін мойындайды, сондықтан кеңес осы ресурсты Баренц аймағын тиімді қорғау үшін пайдалануы жөн. Алтыншы, соңғы екінші қағида БТК қызметіне қатысатын өңірлік билік органдары өз аймақтарындағы экономикалық, әлеуметтік және экологиялық даму салаларындағы өңірлік дамуды ескеруі керек дейді. БТК сондай-ақ осы салалардағы белсенділерді даму шараларының тұрақтылығын арттыруға шақырады. Жетінші және соңғы қағида БТК ынтымақтастығы табысты және бейбіт болуының үлгісі болуы керек екенін, ал осы тәжірибелердің басқаларға шабыт беру үшін қалай жұмыс істейтінін көрсетеді.