Нигерияның валютасы: Найра тарихы мен ағымдағы жағдайы

Кіріспе

Нигерияның валютасы – найра (белгісі: ₦; коды: NGN). Бір найра 100 кобоға бөлінеді. Нигерияның Орталық банкі (ҚБ) Нигерия Федеративтік Республикасының бүкіл аумағында заңды төлем құралы ақшаның жалғыз эмитенты болып табылады. Ол ақша және баға тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін экономикадағы ақша мөлшерін бақылайды. ҚБ-ның Валюталық операциялар департаменті банкноттар мен монеталарды жобалау, сатып алу, тарату және жеткізу, өңдеу, қайта шығару және жою немесе бөлшектеу арқылы валюталық басқаруды жүзеге асырады. 2023 жылдың ақпан айында Нигерия үкіметі жаңа банкноттарды айналымға енгізу үшін валюталық ноталарды ауыстыруды қолданған кезде үлкен ақша тапшылығы туындады. Бұл қадам азаматтарды жаңа құрылған, үкімет тарапынан қолдау көрсетілетін Орталық банк цифрлық валютасын пайдалануға мәжбүрлеу мақсатын көздеді, нәтижесінде кең ауқымды көшелік наразылықтарға ұласты. Найра 1973 жылдың 1 қаңтарында енгізілді. Жаңа валютаның монеталары тәуелсіз Нигерия шығарған алғашқы монеталар болды, ал Нигерия фунтының барлық айналыстағы монеталары 1959 жылы Нигерия Федерациясының отарлық үкіметімен соғылған, ал сыртқы бетінде королева Елизавета II-нің суреті бейнеленген. Бұл Нигерияны ондық валюта жүйесіне көшу үшін £sd валюта жүйесінен бас тартқан әлемдегі соңғы ел етіп белгіледі. 2008 жылы үкімет найраны 100:1 пропорциясында қайта номиналдауды жоспарлаған, бірақ бұл жоспар кейін тоқтатылды. "Найра" атауы Обафеми Аволоу Нигерия сөзінен туындатқан. Алайда, 1973 жылы қаржы министрі Шеху Шагари найраны валюта ретінде енгізді. Нигерияның Орталық банкі жылдық инфляция деңгейін 10%-дан төмен ұстауға тырысқанын мәлімдеді. 2011 жылы ҚБ негізгі пайыздық мөлшерлемені алты рет көтерді, ол 6,25%-дан 12%-ға дейін өсті. 2012 жылдың 31 қаңтарында ҚБ отынға берілетін субсидияны қысқартудың инфляциялық әсерін азайту мақсатында негізгі пайыздық мөлшерлемені 12%-да ұстап тұруды шешті. 2016 жылдың 20 маусымынан бастап найраға бірнеше ай бойы 197 – 1 АҚШ долларына тең баға белгіленгеннен кейін еркін айналымға жіберілді. Сауда сарапшылары найраның табиғи бағамының бір долларға шамамен 280-ден 350-ге дейін болатынын болжады. 2021 жылдың қазан айында Нигерия президенті Мұхаммед Бухари мемлекеттік валютаның цифрлық нұсқасы – eNaira-ны ресми түрде іске қосты. 2023 жылғы Нигерияның валюталық дағдарысы 2023 жылдың ақпан айында найра қолма-қол ақшасының жетіспеушілігі және Нигерия үкіметінің азаматтарды жаңа құрылған, үкімет тарапынан қолдау көрсетілетін Орталық банк цифрлық валютасын пайдалануға мәжбүрлеу әрекетінен туындады. Бұл 2023 жылдың ақпан айының ортасында кең ауқымды көшелік наразылықтарға әкелді. 2023 жылдың 14 маусымында найра бір күн ішінде 23%-ға құлдырап, 600 – 1 АҚШ долларына дейін төмендеді, себебі Орталық банк валюталық бағамын бекітуден бас тартып, найраның еркін сауда жасауына мүмкіндік берді. 2023 жылдың 19 шілдесінде найра жаңа рекордтық төмен деңгейге – 853 – 1 АҚШ долларына жетті.

Currency of Nigeria

The naira (sign: ₦; code: NGN; , , , ) is the currency of Nigeria. One naira is divided into 100 kobo. The Central Bank of Nigeria (CBN) is the sole issuer of legal tender money throughout the Federal Republic of Nigeria. It controls the volume of money supplied in the economy in order to ensure monetary and price stability. The Currency Operations Department of the CBN is in charge of currency management, through the designs, procurement, distribution and supply, processing, reissue and disposal or disintegration of bank notes and coins. A major cash crunch occurred in February 2023 when the Nigerian government used a currency note changeover—delivering too few of the new notes into circulation—to attempt to force citizens to use a newly created government sponsored central bank digital currency. This led to extensive street protests. The naira was introduced on 1 January 1973, The coins of the new currency were the first coins issued by an independent Nigeria, as all circulating coins of the Nigerian pound were all struck by the colonial government of the Federation of Nigeria in 1959, with the name of Queen Elizabeth II on the obverse. This also made Nigeria the last country in the world to abandon the £sd currency system in favour of a decimal currency system. There was a government plan to redenominate the naira at 100:1 in 2008, but the plan was suspended. The currency sign is
The name "Naira" was coined from the word "Nigeria" by Obafemi Awolowo. However, Naira as a currency was launched by Shehu Shagari as minister of finance in 1973. The Central Bank of Nigeria claimed that they attempted to control the annual inflation rate below 10%. In 2011, the CBN increased key interest rate six times, rising from 6.25% to 12%. On 31 January 2012, the CBN decided to maintain the key interest rate at 12%, in order to reduce the impact of inflation due to a reduction in fuel subsidies. From 20 June 2016, the naira was allowed to float, after being pegged at ₦197 to US$1 for several months. Trade speculated the natural range of the naira would be between ₦280 and ₦350 to the dollar. In October 2021, the eNaira, the digital version of the state currency, was officially launched in Nigeria by President Muhammadu Buhari. The 2023 Nigerian currency crisis was precipitated in February 2023 by a shortage of naira cash currency and an attempt by the Nigerian government to force citizens to use a newly created government sponsored central bank digital currency. This led to extensive street protests in mid February 2023. On 14 June 2023, the Naira fell 23% in a day, to a rate of ₦600 to US$1, as the central bank abandoned its currency peg and allowed the naira to trade freely. On 19 July 2023, the Naira fell to a new record low of ₦853 to US$1.

Банкноттар

1973 жылдың 1 қаңтарында Нигерияның Орталық банкі 50 кобо, ₦1, ₦5, ₦10 және ₦20 номиналындағы банкноттарды айналымға енгізді: 1984 жылдың сәуір айында ақша жылысудың алдын алу мақсатында барлық найра банкноттарының түстері өзгертілді. 2007 жылдың 28 ақпанында ₦5-тен ₦50-ге дейінгі банкноттардың жаңа үлгілері пайда болды. Алғашқы жоспар бойынша ₦10, ₦20 және ₦50 полимерден жасалған банкноттар болуы керек еді, бірақ ₦5, ₦10 және ₦50 банкноттары 2009 жылдың соңына дейін кейінге шегерілді және тек ₦20 полимерден жасалып шығарылды. Бұл банкноттар алдыңғы үлгілерге қарағанда сәл кішірек (130 × 72 мм) және жаңа дизайнмен жасалған. 2009 жылдың ортасында Сануси Ламидо Сануси Нигерия Орталық банкінің басшысы болғаннан кейін, ₦5, ₦10 және ₦50 банкноттары полимерден жасалды. ₦1,000 банкнотында, жалған ақша жасаудың алдын алу үшін артқы жағында көзге жақсы көрінетін жылтыр жолақ бар. Бұл жолақ алтын түсті, үстінде ₦1,000 жазылған. Банкноттың алдыңғы жағында үшбұрышты пішіндегі элемент орналасқан, оның түсі көлбеуленген кезде жасылдан көк түске өзгереді. Банкноттың алдыңғы бетінде Нигерия Орталық банкінің бұрынғы басшылары – Алхажи Алию Май Борну мен доктор Клемент Исонның суреттері бейнеленген. 1999 жылдың 1 желтоқсанынан бастап шығарылған ₦100 банкноттарының алғашқы үлгілерінде Зума тауы Федералды астаналық аумақта орналасқан деп көрсетілген, бірақ шындығында ол Нигер штатында орналасқан. Кейінгі үлгілерде Абужа қаласы және Федералды астаналық аумақ туралы мәліметтер алынып тасталды. 2012 жылы Нигерия Орталық банкі ₦5,000 номиналындағы жаңа валюта енгізуді қарастырды. Сондай-ақ, қазіргі уақытта банкноттар болып табылатын ₦5, ₦10, ₦20 және ₦50 банкноттарын монеталарға айналдыру жоспарланды. Нигерия Орталық банкі полимер банкноттардың құны жоғары және экологиялық мәселелер тудыратынын айтып, оларды шығаруды тоқтатты. 2014 жылдың 12 қарашасында Нигерия Орталық банкі Нигерияның құрылғанына 100 жыл толуына арналған ₦100 ескерткіш банкнотын шығарды. Бұл банкноттар портретімен тұрақты үлгісіне ұқсас, бірақ жаңа түстер схемасы, жаңартылған қауіпсіздік элементтері және микробаспада "Бір Нигерия, зор мүмкіндіктер" деген мәтін бар. Артында QR коды (Жылдам жауап коды) орналасқан, оны сканерлеген кезде пайдаланушылар Нигерия тарихы туралы веб-сайтқа жоғарылай алады. 2019 жылы найра тарихи жетістікке қол жеткізді – Нигерия Орталық банкінің валюталық операциялар жөніндегі директоры және бұл лауазымды алғашқы әйел болған Присцилла Экуэре Элеже қол қойды. Қазіргі уақытта айналымда жүрген банкноттар (1999–2005 жылдарғы үлгісі):

On 1 January 1973, the Central Bank of Nigeria introduced notes for 50 kobo, ₦1, ₦5, ₦10 and ₦20: in April 1984, the colors of all naira banknotes were changed in an attempt to control money laundering. On 28 February 2007, new versions of the ₦5 to ₦50 banknotes were introduced. Originally the ₦10, ₦20 and ₦50 were to be polymer banknotes, but the ₦5, ₦10 and ₦50 were delayed to late 2009 and only the ₦20 was released in polymer. The notes are slightly smaller (130 × 72 mm) and redesigned from the preceding issues. In mid 2009 when Sanusi Lamido Sanusi took over as CBN Governor, The Central Bank of Nigeria changed the ₦5, ₦10 and ₦50 to polymer notes. On the ₦1,000 notes, there is a subtle shiny strip running down the back of the note to prevent counterfeiting. The strip is a shimmery gold color showing ₦1,000 and has a triangular shape in the middle of the front of the note which changes its color from green to blue when tilted. The main feature on the front is the engraved portraits of Alhaji Aliyu Mai Bornu and Dr. Clement Isong, both of which are former governors of the Central Bank of Nigeria. On the first prints of the ₦100 notes issued starting December 1, 1999, Zuma Rock was captioned as located in Federal Capital Territory, while actually it is situated in Niger State. Later prints removed the reference to FCT, ABUJA. In 2012 the Central Bank of Nigeria was contemplating the introduction of new currency denominations of ₦5,000. The bank also made plans to convert ₦5, ₦10, ₦20 and ₦50 into coins which are all presently notes. The Central Bank of Nigeria announced that it would no longer issue banknotes on polymer citing higher costs and environmental issues. On 12 November 2014, the Central Bank of Nigeria issued a ₦100 commemorative note to celebrate the centennial of Nigeria's existence. The notes are similar to its regular issue with the portrait of Chief Obafemi Awolowo on the front, but are redesigned to include a new color scheme, revised security features, and the text "One Nigeria, Great Promise" in microprinting. On the back is a QR code (Quick Response code) which when scanned leads users to a website about Nigeria's history. In 2019, the naira attained a landmark when it featured the signature of Priscilla Ekwere Eleje, the new Director of Currency operations of the Central Bank of Nigeria and the first woman to hold the post. Currently circulating banknotes 1999–2005 series Image Value Dimensions Main colour Description Date of Obverse Reverse Obverse Reverse Watermark First printing Issue ₦100 151 × 78 mm Purple and multicolour Chief Obafemi Awolowo Zuma Rock As portrait(s), "CBN", value 1999 1 December 1999 ₦200 Cyan and multicolour Sir Ahmadu Bello Pyramid of agricultural commodity and livestock farming 2000 1 November 2000 ₦500 Blue and multicolour Dr. Nnamdi Azikiwe Off shore oil rig 2001 4 April 2001 ₦1000 Brown Alhaji Aliyu Mai Bornu, Dr. Clement Isong CBN's corporate headquarters in Abuja 2005 12 October 2005 2006 series (paper and polymer banknotes) ₦5 130 × 72 mm Brown Alhaji Abubakar Tafawa Balewa Nkpokiti dancers Central Bank of Nigeria logo, "CBN" 2006 28 February 2007 ₦10 Red Alvan Ikoku Fulani milk maids ₦20 Green General Murtala Mohammed Ladi Kwali ₦50 Blue Hausa, Igbo and Yoruba men and a woman Local fishermen

Сурет | Құндылығы | Өлшемі | Негізгі түс | Сипаттамасы | Алдыңғы бетіндегі сурет | Артқы бетіндегі сурет | Су белгісі | Алғашқы басылған күні | Шығарылған күні
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---
₦100 | 151 × 78 мм | Күлгілт-қоңыр және көп түсті | Басшы Обафеми Аволово | Зума тауы | Сурет ретінде, "CBN", номиналы | 1999 | 1 желтоқсан 1999 |
₦200 | | Көк және көп түсті | Сер Ахмаду Белло | Ауыл шаруашылығы өнімдері мен мал шаруашылығы пирамидасы | 2000 | 1 қараша 2000 |
₦500 | | Көк және көп түсті | Доктор Ннамди Азикиве | Теңіздегі мұнай платформасы | 2001 | 4 сәуір 2001 |
₦1000 | | Қоңыр | Алхажи Алию Май Борну, доктор Клемент Исон | Абужадағы Нигерия Орталық банкінің бас кеңсесі | 2005 | 12 қазан 2005 |
2006 жылғы үлгісі (қағаз және полимер банкноттар)
₦5 | 130 × 72 мм | Қоңыр | Алхажи Абубакар Тафава Балева | Нкпокити бишілері | Нигерия Орталық банкінің логотипі, "CBN" | 2006 | 28 ақпан 2007 |
₦10 | | Қызыл | Алван Икоку | Фулани сүтші қыздары | |
₦20 | | Жасыл | Генерал Муртала Мухаммед | Лади Квали | |
₦50 | | Көк | Хауса, игбо және йоруба тайпаларының өкілдері | Жергілікті балықшылар | |

Екінші найра

Найраны қайта атау 2008 жылдың тамызында жоспарланған, бірақ сол кездегі президент Умару Муса Яр’Адуа бұл жоспарды тоқтатты, соның салдарынан 100 ескі найра 1 жаңа найраға теңестірілуі керек болды. Нигерияның Орталық банкі 2009 жылға қарай найраны шетел валютасына толық айналымға жіберуге ниеттенгенін мәлімдеді. Қазіргі таңда шетел валютасының көлемі апталық аукциондар арқылы реттеледі, ал Орталық банк валюта бағамын белгілейді. 2007 жылы жоғары мұнай кірістерінің арқасында найра долларға шаққанда құнға өсті. Сондай-ақ, сол кездегі банк губернаторы, профессор Чукума Солудо, Орталық банк апталық шетел валюта аукциондарын біртіндеп тоқтатуды және банк "белгілі бір саясатты іске асыру үшін қажет болған жағдайларда ғана нарыққа араласатынын" атап өтті. Нигерия Орталық банкінің сайтында монеталар мен банкноттар және олардың қауіпсіздік элементтері туралы мәліметтер келтірілген.

Жасырын найралар

2022 жылы Нигерияның орталық банкі банк жүйесінен тыс сақталған, саясаткерлер жинап қойған деген күдік тудырған, көп мөлшердегі наираның салдарынан валюта тапшылығын байқады.

Валюталық бағамдар

Нигерияның Ұлттық банкі белгілеген ресми айырбас бағамы: найраның АҚШ долларына шамамен 767,54 теңгесін құрайды. Бұл көрсеткіш заңсыз қара нарықтағы бағастан шамамен екі есеге өзгеше. Қара нарықтағы найраның АҚШ долларына шамамен 752,50 теңгесін құрайды. Кестеде бір АҚШ долларының нигериялық найрасындағы тарихи құны көрсетілген. PM = параллель нарық. Дата АҚШ долларына найра Дата АҚШ долларына найра Дата АҚШ долларына найра 1972 0.658 1993 17.30 (21.90 PM) 2014 170–199 1973 0.658 1994 22.33 (56.80 PM) 2015 199–300 1974 0.63 1995 21.89 (71.70 PM) 2016 390–489 1975 0.616 1996 21.89 (84.58 PM) 2017 333 1976 0.62 1997 21.89 (84.58 PM) 2018 360 1977 0.647 1998 21.89 (84.70 PM) 2019 305 1978 0.606 1999 21.89 (88–90 PM) 2020 361 1979 0.596 2000 85.98 (105.00 PM) 2021 399 1980 0.550 (0.900 PM) 2001 99–106 (104–122 PM) 2022 423 1981 0.61 2002 109–113 (122–140 PM) 2024 1235 1982 0.673 2003 114–127 (135–137 PM) 1983 0.724 2004 127–130 (137–144 PM) 1984 0.765 2005 132–136 1985 0.894 (1.70 PM) 2006 128.50–131.80 1986 2.02 (3.90 PM) 2007 120–125 1987 4.02 (5.90 PM) 2008 115.50–120 1988 4.54 (6.70 PM) 2009 145–171 1989 7.39 (10.70 PM) 2010 148.21–154.8 1990 7.39 (10.70 PM) 2011 151.05–165.1 1991 8.04 (9.30 PM) 2012 155.09–161.5 1992 9.91 2013 153.21–162.9