Хаген қаласы: Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия штатында орналасқан, тарихы терең, 188 мыңнан астам халқы бар қала. Хаген университеті туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хаген – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия штатындағы қала. Ол Рур аймағының оңтүстік-шығыс жиегінде, Дортмундтан оңтүстікке қарай 15 шақырым қашықтықта, Ленне және Вольме өзендері Рур өзенімен қосылатын жерде орналасқан. 2010 жылы халық саны 188 529 адамды құрады. Қалада Германиядағы жалғыз мемлекеттік қаржыландырылатын қашықтықтан оқыту университеті – FernUniversität Hagen (Хаген университеті) орналасқан.
Hagen is a city in the state of North Rhine Westphalia, Germany, on the southeastern edge of the Ruhr area, 15 km south of Dortmund, where the rivers Lenne and Volme meet the Ruhr. In 2010, the population was 188,529. The city is home to the FernUniversität Hagen (University of Hagen), the only state funded distance education university in Germany.
Тарих
Хаген аймағы алғаш рет тарихи жазбаларда Лорш жылнамасында (Annales Laureshamenses) кездеседі: 775 жылы Карл I-нің әскерлері Рур-Ленн сағасының үстінде, Дортмунд қаласының шебіне жақын орналасқан саксонның Хоэнсбург (кейін Сигибург деп аталған) қамалын бағындырды. Хагеннің өзі алғаш рет 1200 жыл шамасында айтылады, және ол Волме мен Эннепе өзендерінің қосылған жеріндегі шаруашылықтың аты болған деп есептеледі. 1324 жылы оның басып алынуынан кейін Хаген Марк графының билігіне өтті. 1614 жылғы Ксантен шартынан кейін ол Бранденбург маркграфына берілді, ол 1701 жылы жаңа құрылған Пруссия Корольдігінің құрамына кірді. 1724 жылы болған ірі өрт Хагеннің көптеген ғимараттарын қиратты. Пруссия мемлекеттік басқаруының көмегімен Хаген тез арада қайта жаңартылды. 1746 жылдың 3 қыркүйегінде Хагенге қала құқығы берілді. Пруссияның Төртінші коалициядағы жеңілісінен кейін Хаген 1807-1813 жылдары Франция құрған Берг Ұлы Герцогтығының құрамына қосылды. 1815 жылғы Вена конгресінен кейін ол Пруссияның Вестфалия провинциясының бөлігі болды. 1871 жылдан 1914 жылға дейінгі Германия империясы кезеңінде Хаген гүлденді. 19 ғасырдағы қала құрылысы және өнеркәсіптік дамудың нәтижесінде қала Рур өзенінің оңтүстігіндегі аймақтың маңызды орталығына айналды. 1887 жылы Хаген әкімшілік жағынан Хаген ауданынан бөлініп, тәуелсіз қала (қалалық округ) мәртебесін алды. Ғасыр тобысынан кейінгі жылдары банкир және меценат Карл Эрнст Остхаус қалаға Генри ван де Вельде, Петер Беренс және Вальтер Гропиус сияқты көптеген белгілі сәулетшілерді шақырды. Олар Хагеннің Арт-Нуво мен Модернизм (Хагендік серпіліс) арасындағы байланыс орны ретіндегі беделін нығайтты. Бұл бастаманың орталық бөлігі – Фолкванг мұражайы және (толыққанды салынбаған) Хогенхаген бақ қаласы (Gartenstadt Hohenhagen) болды. 1920 жылдың наурыз айында оңшылдар сайланған үкіметті құлатуға және монархияны қайта орнатуға тырысқан кезде, Германияның ең маңызды өнеркәсіптік аймағы – Рур алқабындағы ондаған мың солшыл жұмысшылар наразылыққа көтерілді. Олар "Қызыл Рур армиясы" деп аталды. Мыңдаған жұмысшылар 1920 жылдың 13 наурызынан 2 сәуіріне дейін болған Рур көтерілісі кезінде ереуілге шығып, күресті. Үкімет пен жарымәскери күштер жұмысшыларға қарсы күш қолданып, көтерілісті басып, шамамен 1000 жұмысшыны қаза қылды. Хагенде осы көтеріліске арналған ескерткіш орнатылды. 1928 жылға қарай Хаген 100 000-нан астам тұрғыны бар қалаға айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хаген Корольдік әуе күштері мен АҚШ-тың Сегізінші әуе күштерінің шабуылдарына ұшырады. 1943 жылдың 1 қазанында түнде Корольдік әуе күштерінің Бомбалаушылар командасы 243 "Ланкастер" және 8 "Москито" ұшағымен қалаға шабуыл жасады. Бомбалаушылар командасының күнделігінде: "Бұл рейд толығымен бұлтпен жабылған, кішкентай нысанада, орташа күшпен және аз шығынмен толыққанды табысқа жетті" делінген. Шабуылдан Хагенге ауыр зиян келді, жүздеген бейбіт тұрғындар қаза тапты. Соғыстан кейін қаланың орталық бөлігі дерлік толығымен қирады, сондықтан қаланың Вильгельмдік сәулеттік ерекшеліктерін тек айналасындағы аудандар ғана сақтап қалды. 1945 жылдың сәуір айында АҚШ армиясы қаланы азат етті, ол кейіннен британдық оккупациялық аймақтың құрамына кірді. 1948 жылдың тамызында Хаген Солтүстік Рейн-Вестфалияның жаңа штатына қосылды және көп ұзамай 1949 жылы құрылған Германия Федеративтік Республикасының (ФРГ, Батыс Германия деп те аталады) бөлігі болды. 1950-1960 жылдары Хаген тағы да қарқынды өсімді бастан кешірді және негізінен тегіс, солтүстік жазыққа қарай кеңейді.
The Hagen region first appears in historical records in the Lorsch Annals (Annales Laureshamenses): In 775, Charlemagne's troops conquered the Saxon Hohensyburg (then called Sigiburg) castle located near the city limits of Dortmund above the Ruhr Lenne estuary. Hagen itself was first mentioned around the year 1200, and is presumed to have been the name of a farm at the confluence of the Volme and the Ennepe rivers. After the conquest of de in 1324, Hagen passed to the County of Mark. After the Treaty of Xanten in 1614, it was granted to the Margraviate of Brandenburg, which became part of the newly founded Kingdom of Prussia in 1701. A major fire destroyed a significant part of Hagen's buildings in 1724. With the help of the Prussian state administration, Hagen was rebuilt within a short time. Hagen was granted town privileges on 3 September 1746. After the defeat of Prussia in the Fourth Coalition, Hagen was incorporated into the Grand Duchy of Berg founded by France from 1807 to 1813. It became part of the new Prussian province of Westphalia after the Congress of Vienna in 1815. During the German Empire from 1871 to 1914, Hagen experienced a period of prosperity. Through urbanisation and industrialisation of the 19th century, the city developed into the main centre for the entire region south of the river Ruhr. In 1887, Hagen was administratively separated from the district of Hagen and became an independent city (urban district). In the years following the turn of the century, the banker and patron Karl Ernst Osthaus brought many later important architects to the city, including Henry van de Velde, Peter Behrens and Walter Gropius. They established Hagen's reputation as a link between Art Nouveau and Modernism (Hagener Impul). The centrepiece of this initiative was the Folkwang Museum and the (only partially built) garden city of Hohenhagen (Gartenstadt Hohenhagen). In reaction to the Kapp Putsch in March 1920, when rightists tried to overthrow the elected government and restore the monarchy, tens of thousands of leftist workers in the Ruhr Valley, Germany's most important industrial area, rose up in protest. They were known as the Red Ruhr Army. Thousands of workers went on strike and fought during the Ruhr Uprising, 13 March – 2 April 1920. Government and paramilitary forces were ordered against the workers, suppressing the uprising, and killing an estimated 1,000 workers. A memorial to the uprising was installed in Hagen. By 1928, Hagen had developed into a city of more than 100,000 inhabitants. During World War II, Hagen was bombed repeatedly, by both the Royal Air Force and the United States Eighth Air Force. On the night of 1 October 1943, 243 Lancasters and 8 Mosquitoes from the Royal Air Force's Bomber Command attacked the city. According to the Bomber Command Campaign Diary, "This raid was a complete success achieved on a completely cloud covered target of small size, with only a moderate bomber effort and at trifling cost." Hagen sustained severe damage from that raid, and hundreds of civilians were killed. After the war, the city centre was almost completely destroyed, so that only the surrounding districts still partially reflect the city's Wilhelminian architectural character. In April 1945, the US Army liberated the city, which was later part of the British occupation zone. In August 1948, Hagen was included in the new state of North Rhine Westphalia and soon became part of the Federal Republic of Germany (FRG, also known as West Germany), founded in 1949. In the 1950s and 1960s, Hagen experienced another stormy growth and mainly elted into the flatter, northern plain.
Жақында ашылған жаңалықтар
2021 жылдың тамызында бір үйден нацистік артефактілердің сақталынып қалған жиынтығы табылды деп хабарланды. Тарих сабағын оқытушы Адольф Гитлердің боялған портретін, бүркіттер мен свастикалармен әшекейленген медальдарды, 1945 жылғы газетті, пистолетті, газ маскаларын, темір жұдырықтарды және көптеген құжаттарды көрсетті. Сондай-ақ, бұл үйдің бір кезде Nationalsozialistische Volkswohlfahrt ұйымының бас штабы қызмет еткені анықталды.
In August 2021, discovery of a cache of Nazi artifacts from a house was announced. A history teacher revealed a painted portrait of Adolf Hitler and medals decorated with eagles and swastikas, a newspaper from 1945, a pistol, gas masks, brass knuckles, and stacks of documents. It is also found out that the house once served as the headquarters of the Nationalsozialistische Volkswohlfahrt.
Экономика
Рур, Ленна, Вольма және Эннепе өзендері бойында су қуатын кеңінен пайдалану арқасында металл өңдеу 15 ғасырда және одан бұрын Хаген аймағында маңызды рөл атқарды. 17-18 ғасырларда мата және болат өндірісі, сондай-ақ қағаз өндірісі осы жерде дамыды. 21-ші ғасырдың басында Хаген қаласында Suedwestfaelische Industrie und Handelskammer және жергілікті мемлекеттік жинақ банкі Sparkasse Hagen орналасқан. Банктің бұрынғы бас кеңсесі – Sparkasse Hagen Tower мұнарасы 2004 жылы бұзылғанға дейін аймақтық белгілі орын болды. Қаланың қарызы көп, қазір бюджетті теңгерлеу үшін қалалық қызметтерді қысқартуда. Қала нанның түрлі-түрлі сорттарын экспорттап табыс табады, ең әйгілісі – дәстүрлі қара нан, Хагеншмагенброт.
Owing to the extensive use of water power along the rivers Ruhr, Lenne, Volme and Ennepe, metal processing played an important role in the region of Hagen in and even before the 15th century. In the 17th and 18th centuries, textile and steel industries, as well as paper production were developed here. In the early 21st century, Hagen is the home of the Suedwestfaelische Industrie und Handelskammer, as well as Sparkasse Hagen, the local public savings bank. The bank's former headquarters, the Sparkasse Hagen Tower, was a regional landmark until its demolition in 2004. The city is heavily indebted and in the process of cutting city services in order to balance its budget. The city has capitalized on the export of a wide variety of breads, most notably Hagenschmagenbrot, a traditional dark bread.
Білім
Оңтүстік Вестфалия қолданбалы ғылымдар университетінің бес бөлімінің бірі осы қалада орналасқан (сонымен қатар: Fachhochschule Südwestfalen (FH SWF)), және түрлі инженерлік бағдарламаларды ұсынады. Бұл оқу орны 1824 жылы осы қалада негісталған.
One of the five branches of South Westphalia University of Applied Sciences is located in the city (also: Fachhochschule Südwestfalen (FH SWF)), which offers various engineering programmes. This institution was founded in the city in 1824.
Көрікті жерлер
Хагенде LWL Freilichtmuseum Hagen, немесе Хаген Вестфалия ашық аспан астындағы мұражайы орналасқан, ол тарихи өнеркәсіптік құрылыстардың жиынтығы. Баспа, сыра қайнату, ұсталық, диқандық және тағы да басқа көптеген кәсіптер көрсетілген, олар тек статикалық экспонаттармен ғана емес, сонымен қатар келушілер кейбір жағдайларда қатыса алатын, жұмыс істеп тұрған нысандар ретінде ұсынылған. Ол Хаген қаласының Эйльпе ауданының жанында орналасқан. Хаген тарихи орталығы қалалық мұражайды және Вердринген қамал-сарайын қамтиды. Хагендегі Блатерхел үңгірінен Вестфалия және Рур аймағындағы ең көне заманауи адамдардың қазба қалдықтары табылды. Олардың кейбіреулері ерте мезолит дәуіріне, яғни б.з.д. 10 700 жылға дейін соққан. Осы аймақта мезолит дәуірінде өмір сүрген адамдардың ұрпақтары шаруашылық қоғамдары келгеннен кейін 2000 жылдан астам уақыт бойы аңшылық және жинау өмірін сақтап қалған көрінеді.
Hagen is home to the LWL Freilichtmuseum Hagen, or Hagen Westphalian Open Air Museum, a collection of historic industrial facilities. Trades such as printing, brewing, smithing, milling, and many others are represented, not only with static displays, but as living, working operations that visitors may in some cases participate in. It is located near the Hagen community of Eilpe. The Historisches Centrum Hagen includes the city museum and Werdringen castle. In the Blätterhöhle cave in Hagen, the oldest fossils of modern people in Westphalia and the Ruhr were found. Some date to the early Mesolithic, 10,700 years B. C. E. It seems that the descendants of Mesolithic people in this area maintained a foraging lifestyle for more than 2000 years after the arrival of farming societies.
Демография
Төмендегі кестеде Хаген қаласындағы ең көп санды шетелдік тұрғындардың топтары көрсетілген. Рет Ұлты Халық саны (31.12.2017) 1 7 196 2 3 558 3 3 175 4 2 534 5 1 481 6 1 082 7 928 8 876 9 710 10 678 11 543
The following table shows the largest foreign resident groups in the city of Hagen. RankNationalityPopulation (31.12.2017)1 7,1962 3,5583 3,17542,53451,48161,08279288876107101167812543
Көлік
A1, A45 және A46 автобандары Хаген қаласынан өтеді. 1848 жылы алғашқы теміржол желісі ашылғалы Хаген оңтүстік-шығыс Рур аймағының маңызды теміржол түйіні болып табылады. Хаген Ворхалледегі локомотив депосы Германиядағы ең ірілерінің бірі, ал орталық станция Deutsche Bahn компаниясының ICE желісімен, сондай-ақ жергілікті және S-Bahn қызметтерімен байланыс ұсынады. 2005 жылдың желтоқсанынан бастап Хагеннен Эссен қаласына қатынайтын "Ruhr Lenne Express" аталған рейсі іске қосылды, оны алғашқыда Abellio Deutschland компаниясы, 2022 жылдан бастап DB Regio басқарады. Жергілікті көліктерді Hagener Straßenbahn (Хаген трамвайлары) басқарады, аты айтылғанмен, ол тек автобус қызметтерін ұсынады, себебі Хагендегі соңғы трамвай маршруты 1976 жылдың мамыр айында тоқтатылды. Барлығы, Хагенде 36 автобус маршрутынан тұратын кең желі бар. Барлық жергілікті теміржол және автобус қызметтерін VRR көлік бірлестігі үйлестіреді.
The Autobahnen A1, A45 and A46 pass by Hagen. Hagen has been an important rail junction for the southeastern Ruhr valley since the first rail line opened in 1848. The marshalling yard of Hagen Vorhalle is among Germany's largest, and the central station offers connections to the ICE network of Deutsche Bahn as well as to local and S Bahn services. Since December 2005, Hagen has also been the starting point for a service into Essen, the Ruhr Lenne Express, operated by Abellio Deutschland. Since 2022, it has been operated by DB Regio. Local traffic is handled by Hagener Straßenbahn (Hagen Tramways), which, despite its name, offers only bus services, as the last tramway route in Hagen was abandoned in May 1976. All in all there is a large scale network of 36 bus lines in Hagen. All local rail and bus services operate under the transport association VRR.