Кіріспе

Дортмундтың солтүстігіндегі Хамм қаласы (лат. Hammona) – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі қала. Ол Рур аймағының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. 2016 жылғы мәлімет бойынша, халқы 179 397 адамды құрады. Қала А1 және А2 тас жолдарының арасында жатыр. Хамм теміржол станциясы – теміржол көлігі үшін маңызды торап және ерекше станция ғимаратымен әйгілі.

Елтаңба

Герб қазіргі түрінде шамамен 750 жылдан бері қолданылып келеді. Онда алтын фонда қызыл және күміс түсті маркша шахмат жолақтары ("märkischen Schachbalken") бейнеленген. Бастапқыда бұл герб қаланың негізін қалаушылардың, яғни Марк графының елтаңбасы болған. Шахмат жолақтары мен түстер көбінесе осы әулеттен тараған басқа қалалардың гербтерінде де кездеседі. Сондай-ақ, қаланың түстері қызыл және ақ.

Әр түрлі

2006 жылы Хамм қаласы "Ratsbürgerentscheid" (сөзбе-сөз: "кеңестің азаматтар шешімі") атқаруға алғашқы болып қол жеткізді. Халыққа жүгінудің тақырыбы қала орталығына жақын 43 гектарлық қалалық көл салу жоспары (2007–2010) болды. 136 521 азамат дауыс беруге құқылы болды, олардың 57 563-і осы мүмкіндікті пайдаланды, ал 56,9%-ы жобаны мақұлдаудан бас тартты. Дауыс беру үшін ең төменгі шектің 20%-ы (барлық 136 521 сайлаушының) болуы керек еді, олар "Иә" немесе "Жоқ" деп біреуін таңдауы тиіс болды. Қалалық кеңес дауыс беру нәтижелерін қабылдап, жоспарларды тоқтатты. Осы процедура NRW аймағындағы болашақ жобалар үшін де қарастырылып жатыр. Сонымен қатар, Хамм қаласында неміс құрылыс заңнамасы бойынша конгресс ұйымдастыратын "Baugerichtstag e. V." қоғамы құрылды. Конгресс екі жыл сайын өткізіледі.

Өнеркәсіп және экономика

Негізгі өнеркәсіп салалары – көмір өндіру, болат өндіру, химия өнеркәсібі және автомобиль құрамдастарды жеткізуші өнеркәсіп. Өткен ғасырда қала аумағында төрт көмір шахтасы болған. Бүгінде Херрингендегі Bergwerk Ost – шамамен 3000 жұмыскермен жұмыс істейтін соңғы көмір шахтасы. Mannesmann Hoesch Präzisrohr, Westfälische Draht Industrie (WDI) және Böhler Thyssen Welding – болат өнеркәсібінің негізгі өкілдері, ал химия өнеркәсібі Uentrop-тағы DuPont компаниясымен, автомобиль құрамдастарды жеткізуші өнеркәсіп Hella KGaA Hueck & Co. компаниясының Bockum Hövel-дегі 4-зауытымен (шамамен 1000 қызметкер) ұсынылған. Энергетика саласын RWE көмір электр станциясы және Uentrop-тағы тағы бір электр станциясы (Trianel) көрсетеді. Қазіргі уақытта жаңа көмір электр станциясы салынуда. THTR 300, сондай-ақ Уентроп Шмехаузенде, 1989 жылы пайдаланудан тоқтатылды. А2 тас жолының бойында, қалалық ауданның оңтүстік бөлігінде, жаңа бизнес-парк дамып келе жатқан логистикалық бизнеске орналасқан. Хамм Германияның ең ірі аймақтық апелляциялық соты (Oberlandesgericht), аудандық сот (Amtsgericht), еңбек соты (Arbeitsgericht) және аймақтық еңбек апелляциялық соты (Landesarbeitsgericht) орналасқандықтан «Құқық қаласы» (Stadt des Rechts) деп аталады. Нотариустар палатасы және Хамм аймақтық апелляциялық сотының адвокаттар алқасы, сондай-ақ соттар қаланың келбетіне елеулі әсер етеді. Қалалық аудандағы бірнеше аурухана да маңызды жұмыс берушілер болып табылады, мысалы, EVK Hamm шамамен 1000 қызметкерді жұмысқа орналастырған.

Медиа

Хамм қаласының жалғыз күнделікті газеті – Westfälischer Anzeiger. Алғашқыда 1822 жылы Хайних Якоб Гроте құрған Kreis Hammsches Wochenblatt апталық газет болды. 1848 жылы оның атауы Westfälischer Anzeiger деп өзгертілді. Тиманн отбасы құрған екінші газет – Westfälische Kurier пайда болды. Екі газет те Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін бірге болды. Соғыстан кейін екі газет біріктіріліп, Westfälischer Anzeiger und Kurier деп аталды. 1960 жылдары тағы бір атау өзгертуінен кейін Westfälischer Anzeiger аталды. Бұл газет бірнеше кішкентай аймақтық газеттердің жалғасы болып табылады; 2004 жылы олардың жалпы таралымы 153 428 дананы құрады. 1970 жылдары Westdeutsche Allgemeine Zeitung өз күнделікті газетін құруға тырысты, бірақ сәтті болмады. Хаммда екі апталық газет шығады: Westfälischer Anzeiger басылымынан шығатын, 384 000 дана таралымы бар Stadtanzeiger және орташа көлемді жергілікті компанияның Sonntags Rundblick газеті. 1990 жылдан бері "Radio Lippewelle Hamm" жергілікті радиостанциясы эфирде, және NRW аймағындағы жергілікті радиостанциялардың арасында бірінші орында тұр. 1993 жылдың 3 қазанында "Offener Kanal Hamm" телеарнасы хабар таратуды бастады; бұл – мемлекеттік қолдаумен іске қосылған, халық үшін халықтың жасаған шағын телеарна жобасы.

Мәдениет

Waldbühne Hamm Heessen – Германиядағы ең белсенді ашық аспан астындағы театрлардың бірі. Альфред Фишер залы – 1912 жылы Альфред Фишер салған бұрынғы машина залында орналасқан, Гессендегі көп мақсатты шаралар өткізілетін орын. Хамм қалалық музыка мектебі – Германиядағы ең көне музыка мектептерінің бірі. Хаммда сондай-ақ бірнеше белсенді хорлар мен джаз клубы бар, және ол көптеген музыкалық топтардың туған жері болған.

Жолдар

Хамм үш магистральға қосылған. Bundesautobahn 1 (BAB 1 немесе A1, Puttgarden Saarbrücken) «Гансалин» деп аталады және екі қосылысы бар – No 81 және 82. (BAB 2 немесе A2, Oberhausen Berlin) үш қосылысы бар – No 17, 18 және 19. Ал A445 (Hamm Arnsberg) Хамм мен Верль арасындағы жоспарланған құрылыс аяқталғанға дейін B63 арқылы жалғасады. «Каменер Кройц» Хамм қаласының оңтүстік-батысында орналасқан. Екі «федералдық жол» (Bundesstrassen) – B61 және B63 қала орталығында қиылысады. Бірнеше облыстық жолдар (Landesstrassen) Хаммды көршілес қалалар мен муниципалитеттермен байланыстырады.

Темір жолдар

Хамм қаласында үш станция бар: негізгі Хамм (Вестфален) теміржол станциясы және екі шағын станция – біреуі Бокум-Хёвельде, екіншісі Хессенде. Негізгі станция Германиядағы ірі теміржол тораптарының бірі болып табылады және Еуропадағы ең ірі локомотив деполарының бірімен байланысты, бірақ қазір ол ішінара ғана жұмыс істейді. Станция архитектурасы арт-деко және Gründerzeit стильдерінің шабыттылығымен ерекше. Хамм 1847 жылдың 2 мамырынан бері теміржол желісіне қосылған. Оның үлкен локомотив депосы – сол кездегі Еуропаның ең ірісі – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше рет бомбаға түсті, сондай-ақ қаланың өзі де қирады (1944 жылдың желтоқсанында бір күні ішінде он бір рейд болды).

Автобустар

Хамм қалалық автобус желісіне "Stadtwerke Hamm" 65 автобусымен және "Verkehrsgesellschaft Breitenbach" компаниясы қызмет көрсетеді. Аймақтық автобус тасымалдарын түрлі компаниялар жүзеге асырады, ал екі желі де Хэмм қаласының орталығындағы бас теміржол вокзалының алдында орналасқан орталық автобус стансасын пайдаланады. Хамм "Verkehrsgemeinschaft Ruhr Lippe" қауымдастығының құрамына кіреді. Жыл сайын шамамен 12 миллион адам қала ішіндегі 500 аялдамадағы 50 автобус бағыты арқылы автобус желісінен пайдаланады.

Құбыр

Хамм – "Datteln Hamm Kanal" арнасының соңында орналасқан қалалық ауданда үш порт бар. Олар – қалалық порт, Уентроп каналдың соңғы порты және "Gersteinwerk" порты. Хамм порттары жүк айналымы бойынша екінші ірі канал порты болып есептеледі, жылына кемелермен 1,4 миллион тонна, ал пойызбен 0,5 миллион тонна тасымалданады. Қалалық портқа дейін ұзындығы 110 метрге, ені 11,45 метрге және су айдауы 2,7 метрге дейінгі кемелер жүзе алады. Ол теміржолмен жақын жердегі басты теміржол стансасымен және пойыз құрастыру ауласымен байланысты.

Әуеайлақ және әуежайлар

Қала орталығына жақын, Липпе өзенінің шалғыларында Хамм спорттық әуеайлағы орналасқан. Оның ұшу-қону жолағы 900 метрлік және 30 метрлік енді. Әуеайлақты Luftsportclub Hamm e. V. басқарады. Хамм үш кіші халықаралық әуежайдың үшбұрышының ортасында жатыр: солтүстікте Мюнстер Оснабрюк әуежайы (FMO), оңтүстік-батыста Дортмунд әуежайы және шығыста Падерборн Липпштадт әуежайы. Ең жақын ірі халықаралық әуежай – Дюссельдорф әуежайы.