Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Шығыс Пруссияда болған неміс көше балалары (Wolfskinder, ) немесе Кішкентай немістер – неміс және пруссиялық литвалықтар еді. Шығыс Пруссияның гаулейтері Эрих Кох қашуға тыйым салып, оны жазаланатын қылмыс деп бұйрық берді ("strenges Fluchtverbot" – қашу қатаң тыйым салынған), бірақ Қызыл Армия Кенигсбергке жақындағанда көптеген немістер эвакуациялануға дайындық жасады. 1945 жылдың қаңтарында Шығыс Пруссиядан эвакуациялау соңғы сәтте басталды және аумақтан қашуға рұқсат берілді. Қызыл Армияның Шығыс Пруссияға жасаған шабуылы миллиондаған неміс еркек, әйел және баланың қашуына себеп болды; алайда, көптеген ересектер бомбалау кезінде немесе азық-түлік пен баспанасыз қатал қыста қаза тапты немесе жарақат алды. Мыңдаған жетім балалар артта қалды және қоршаған ормандарға қашып, өздерін-өздері асырауға мәжбүр болды, ал Кеңес әскерлеріне ұсталған жағдайда қатал жазаға ұшырады. "Тілшілік, еңбек ету, ұрлықпен" өмір сүруге мәжбүр болған үлкен балалар көбінесе бауырларын бірге ұстауға тырысты, ал тірі қалу – тамақ және баспана табу – олардың басты міндетіне айналды.
the anime film
Wolf children (Wolfskinder, ) or Little Germans were German and Prussian Lithuanian The Gauleiter of East Prussia, Erich Koch, gave orders that fleeing was illegal and punishable ("strenges Fluchtverbot" – flight strictly forbidden), but as the Red Army approached Königsberg many Germans prepared to evacuate anyway. In January 1945, the Evacuation of East Prussia began at the last moment and flight from the territory was allowed. The Red Army's East Prussian Offensive prompted millions of German men, women, and children to flee; however, many adults were killed or wounded during bombing raids or during harsh winters without any food or shelter. Thousands of orphaned children were left behind and fled into the surrounding forest, forced to fend for themselves and facing harsh reprisals if caught by Soviet soldiers. Condemned to live through "begging, drudging, stealing", older children often tried to keep their siblings together, and survival—searching for food and shelter—became their number one priority.
Литваның көмегі
Көптеген неміс балалары көршілес Литваға азық-түлік іздеп сапарға шықты, онда оларды ауылдық литвалық фермерлер асырап алды, олар оларды вокиетукай (кішкентай немістер) деп атады және көбінесе тегін тамақ пен баспана берді. Бұл балалардың көпшілігі ауру аналары мен туыстарына тамақ алу үшін бірнеше рет жол жүріп, теміржол бойында қашып, кейде теміржол вагондарының үстінде немесе арасында жол тауып, советтік бақылау станцияларына жетпес бұрын секіріп түсті. 1990 жылдан кейін, олардың орманды қасқыр сияқты аралап жүруіне байланысты "орман балалары" деп аталды. 1946 жылы Шығыс Пруссияның қалашықтарында өнімдерін сатқан литвалық фермерлер күнделікті жұмыста көмектесу үшін балалар мен жастарды іздеді, сондықтан көптеген балалар тамақ алмасу үшін немесе еңбектері үшін Балтық теңізінің шығыс аймағына үнемі ағылып келді. Олар кейбір кішілерін асырап алды, ал кейбір балалар литвалық шаруа қожалықтарында тұрақты қалды, бірақ нақты статистика жоқ. Шамамен 1948 жылы Литвада 45 000 неміс баласы мен жасы тұрды. Неміс балаларына көмек көрсеткен литвалықтар өз әрекеттерін совет билігінен жасыруға мәжбүр болды, ұсталған жағдайда қатаң жазаға ұшырады, көптеген неміс балаларының есімдері өзгертілді және тек 1990 жылы Кеңес Одағының құлауынан кейін ғана олар өздерінің нақты кім екенін ашты. Олардың көпшілігі соғыс пен қашу салдарынан бала кезінде немесе нәресте кезінде жетім қалды. Олар өздерін-өздері күтіп, қалай тірі қалу керектігін білуге тиіс болды. Көптегендері Литваға жетіп, шаруа қожалықтарында жұмыс істеп, күнкөріс табуға тырысты. Көпшілігінің мектепте білім алу мүмкіндігі болмады. Көптегендері оқуға және жазуға ешқашан үйренбеді. Көп жағдайда балалар литвалық есімдер мен тегін алып, литвалықтар болып кетті. Олардың таңдау мүмкіндігі болмады, өйткені неміс екендерін мойындауға тыйым салынған.
Кеңестер қайта қоныс аударуы
Кеңес билігі бұрынғы Шығыс Пруссиядағы неміс есімді жетімдер ретінде анықталған кейбір балаларды кеңес әскери офицерлері басқаратын, бірақ көбінесе қалған немістермен жұмыс істейтін жетімханаларға жіберді. 1948 жылы Пиннов балалар ауылы, сол кезде Киритц балалар ауылы деп аталған, ашылды. Литвалық шаруалармен бірге өмір сүре алған жетімдер көбінесе жасырын қалды.
Германияның Кеңес Одағының басып алу аймағына қуу
1946 жылы кеңестік билік Самландияны (немесе Самбия түбегін) немістерден босатуға кірісті. 1947 жылдың қазан айында кеңестік билік Калининград облысынан 30 000 неміс азаматын Германияның Кеңес оккупациялық аймағына пойызбен көшіруді шешті. 1947 жылы Кеңес Одағы оккупациялық аймаққа пойызбен жетім балаларды жіберді; бұл сапарлар төрт-жеті күнге созылып, кейде тамақ пен дәретханасыз өтті, соның салдарынан кейбір балалар жолда қаза болды. 1948 жылдың 15 ақпанында КСРО Министрлер Кеңесі бұрынғы Шығыс Пруссиядағы барлық немістерді өз отандарында заңсыз тұрғындар деп жариялап, оларды қайта қоныстандыру туралы шешім қабылдады. Кеңес деректері бойынша, 1947 және 1948 жылдары 102 125 адам қоныс аударды. Олардың ішінде 99 481 адам ғана жетті, бірақ Германия Демократиялық Республикасы (Шығыс Германия) бұл айырмашылықты "мүмкін, кеңестік есептегі қателік" деп түсіндірді. 1951 жылдың мамырында Шығыс Германияға тағы 3000 шығыс пруссиялық қоныс аударған неміс келді. Кейбір жетімдер Шығыс Германиядан Батыс Германияға қашып, жақсырақ өмір сүру жағдайларын тапты. Сол кездегі жетім балалардың көпшілігі өздерінің кім екенін білмейтін, іздеу ісіндегі мәліметтер шалаң болды және кәсіби біліктілік алу қиынға соқты.
Тірі қалғандар
"Қасқыр балаларының" оқиғалары баспасөзде жарияланбады және Шығыс Еуропада коммунизм құлағаннан кейін 1990 жылдан бастап ғана көпшілікке мәлім болды. Сол кездегі Кеңес және Польша үкіметтерінің ресми ұстанымы бойынша, осы аймақтарда немістер болған жоқ, және бұл позиция 1945 жылғы тамыздағы Потсдам келісімінен бұрын да сақталған. Литвада тұратын тарихшы Рут Лейзеровиц, өз бойындағы Рут Кибелька және күйеуінің тегімен Шығыс Пруссияның "қасқыр балалары" туралы зерттеулер жүргізіп, кітаптар жариялады. Шығыс Пруссиядан келген балалардың қалдырған тарихи жазбалары сақталған, онда олардың отбасылары қашып кетуге тырысқанда кеңес әскерлерінің шабуылына тап болғандығы сипатталған. Олар Шығыс Пруссиядағы бұрынғы үйлеріне қайтарылды, оларды қираған күйде тауып, үйлерінен қуылды, ал кейбіреулері аштықтан, суықтан және тифтен қайтыс болды. Жетімдер өмір сүрудің жолын табуға мәжбүр болды және "қасқыр балаларына" айналды. 1930-1939 жылдары туған тағы бес жетім Лейзеровицке қалай аман қалғанын айтып берді және Шығыс Германиядағы балалар үйіне жіберілді. 1939 жылы туған және 2009 жылы қайтыс болған Шығыс Пруссиялық әйелдің некрологында ол, Шығыс Пруссия мен Литвада үйсіз және баспанасыз жетім ретінде, қорқынышты жағдайларда "қасқыр баласы" ретінде өмір сүргені жазылған. Аман қалғандардың бірінің оқиғасын Эвелин Таннехиллдің "Тасталып, ұмытылған: Екінші дүниежүзілік соғыста аман қалған жетім қыздың хикаясы" кітабынан оқуға болады. Онда Эвелин мен оның отбасысы Балтық теңізінің жанындағы Шығыс Пруссиядағы олардың шаруашылығына шабуыл жасаған кеңестік әскерлердің құрбаны болды. Олардың отбасысы бөлініп кетті; тек 1991 жылы Кеңес Одағының ыдырауынан кейін ғана ол Шығыс Пруссияға, балалық шағының туған жеріне қайта оралды. Тағы бір ерекше оқиға – 1937 жылы туған Лизабет Оттоның хикаясы. Анасы аштықтан қайтыс болғаннан кейін, ол аға-інісімен және апа-сіңлілерімен бірге Вехлау туған жеріне кетті, онда ол 1953 жылға дейін жұмыс істеп, қайыр сұрап өмір сүрді. 1953 жылы ол тамақ пен киім ұрлағаны үшін балаларға арналған ұстау лагеріне жіберілді. Көптеген ұстау лагерьлерінен өткеннен кейін, кейіннен Кеңес Одағында жұмыс іздегеннен кейін, ол 1970 жылдары Батыс Германияда әкесі мен бауырын тапты. Ресейлік жазушы Александр Солженицын, кеңес әскерінің солдаты ретінде Пруссиядағы тәжірибесін "Пруссиялық түндер" поэмасында суреттеген.
Тағдыр
Ресейден бөлініп шыққаннан кейін Литвада бірнеше жүз "Волк баласы" табылған. 2010 жылы онда шамамен 100 адам тұрған. 1990 жылдардың басынан бері "Волк балалары" неміс азаматтығы үшін күресіп келеді. Олардың өздерінің бірлестігі бар. Германияның Ішкі істер министрлігінің Федералдық әкімшілік кеңсесі ұзақ жылдар бойы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кенигсберг аймағынан кеткен адамдар неміс азаматтығынан бас тартқан деген позицияны ұстанып келді. 2008 жылдың 1 қаңтарынан бастап Литва заңдарымен Екінші дүниежүзілік соғыс және Кеңес окупациясы салдарынан зардап шеккен адамдарға өтемақы төленеді. Сәйкесінше, "Волк балалары" шағын қосымша зейнетақы алады. Германия заңдарында "Волк балалары" туралы ешқандай мәлімет жоқ. Олар Вольфганг Фрайхерр фон Стеттен ұйымдастырған жеке демеушілерден төрт ай сайын шағын стипендия алады. Бүгінде кейбір "Волк балалары" туыстарының тағдырын білуге, неміс азаматтығын алуға, отбасыларымен қайта қосылуға, Германияға көшіп өтуге және неміс мәдениетіне адал болуға ұмтылады.
Қауымдастық
Эдельвейс Вольфскиндер қауымдастығының бас кеңсесі Вильнюсте орналасқан. Тағы бір орналасқан жері – Клайпеда. Олар неміс қорларынан қолдау алады. Қауымдастықтың мүшелері кездесіп, ойларымен және әңгімелерімен бөлісе алады. Мүшелердің көпшілігі қарт және дені әлсіз, сонымен қатар неміс тілін сирек қолданады. Балтық елдеріндегі неміс азшылығына көрсетілетін көмек 2008 жылы аяқталды.
Туыстарын іздеу
Темір перде құлағаннан кейін адамдар зерттеулер үшін немесе өздерінің неміс екендігін қайта анықтау үшін қайтадан саяхаттау мүмкіндігіне ие болды. Неміс Қызыл Кресі Шығыс Пруссиядағы қақтығыстар кезінде бір-бірінен хабарсыз қалған, мысалы, Вольф балалары сияқты отбасы мүшелерін анықтауға және табуға көмектеседі. "Ресей мұрағаттарын ашуға Горбачевтің саясаты ғана мүмкіндік берді. 1990 жылдардан бері шамамен 200 мың адамның тағдыры анықталды. Тұтқынға алынып, қайтыс болған немістердің тағдыры туралы толыққанды мәліметтер Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Еуропаның жабық мұрағаттарында әлі де сақтаулы.
Естелік
Литваның сол кездегі президенті Валдас Адамкус Бад-Ибургте "Шығыс Пруссияның жоғалған тарихы: қасқыр балалары мен олардың тағдыры" атты көрме ашылатынын мәлімдеді. Тильзиттен солтүстікке қарай бес шақырым жерде А 216 Таурогген-Тильзит және А 226 Хайдекругтен келетін жолдың қиылысында "Қасқыр балалары ескерткіші" ("Wolfskinder Denkmal") орналасқан. Мемориалдың мақсаты – 1944-1947 жылдары Шығыс Пруссияда қаза тапқан немесе аштықтан өлген барлық адамдардың тағдырын жариялау және қалған жетім балаларды еске алу. Микитай/Микитендегі, Советск/Тильзит жол қиылысында "Қасқыр балалары үйі" аталатын тағы бір ескерткіш салынып, онда қасқыр балаларына арналған тұрақты көрме ашылады. Бұл еске алу шарасын "Вульфкиндер" тарихшылар қауымдастығы (Verein Wolfkinder Geschichtsverein e. V.) Берлинде ұйымдастырады. Литва халқының аштық көрген Шығыс Пруссияға көрсеткен көмегі ең құндысы болды. Әрбір тарихи дерек жаңа фактілер мен түсініктер әкеледі. Осы оқиға мен жағдайды еске алғанда, сол кездегі литвалықтарға деген алғыс сезімі туады. 2011 жылдың 10 мамырында Германияның бұрынғы президенті Кристиан Вульф Литвадан келген қасқыр балаларының тобын қабылдады. ХДС/ХСС парламенттік тобының жетекшісі Клаус Бреймиг Германияда қашып қуылған, жер аударылған және неміс азшылықтары туралы зерттеулерді күшейту қажет деп санайды: text=Президент қасқыр балаларымен кездесу арқылы маңызды ынтымақ белгісін көрсетуде, олардың тағдыры Германияда кеңінен белгілі емес. Саясат пен БАҚ осы жетім балалар туралы көбірек хабарлап отырғаны қуантарлық жайт, олардың көптегені өз неміс тегінен хабарсыз. Біріккен партия ғылыми зерттеулерді күшейтуді және қасқыр балалары мәселелерін Bundesvertriebenenstiftung аясында қарастыруды жалғастыруда талап етеді.
text=The president gives an important sign of solidarity by meeting Wolf children, whose fate is not well known in Germany. It is encouraging that politics and the media report more and more on these orphans, of whom many up to now are not aware of their German descent. The union goes on requiring, that scientific research ought to be intensified and matters of Wolf children dealt within the Bundesvertriebenenstiftung.