Кіріспе
Рим провинциясы Ратия немесе Ретия (REEsh(ee)ə) – Рим империясының провинциясы, Ратия халқының атымен аталған. Ол батысында Хельветий елімен, шығысында Норикуммен, солтүстігінде Винделикиямен, оңтүстік-батысында Трансальпин Галлиясымен және оңтүстігінде Рим Италиясының Венеция және Истрия аймақтарымен шектесетін. Осылайша ол қазіргі уақытта Шығыс және Орталық Швейцария (Жоғарғы Рейн және Констанц көлі), Оңтүстік Германия (Бавария және Баден-Вюртембергтің көп бөлігі), Воралберг және Австриядағы Тирольдің көп бөлігі, Италиядағы Ломбардияның солтүстік бөлігін қамтитын аудандарды құрады. Винделикия аймағы (бүгінгі Шығыс Вюртемберг және Баварияның батысы) провинцияға қалғандарына қарағанда кейінірек қосылды. Август және Тиберий императорлары тұсында Раетияның солтүстік шекарасы Дунай өзені болды. Кейіннен Limes Germanicus Дунайдан солтүстікке қарай 166 км-ге созылып, солтүстік шекараны белгіледі. Раетия Италиямен Альп таулары арқылы Решен асуы және Виа Клаудия Августа арқылы байланысты. Провинцияның астанасы Аугуста Винделикорум, қазіргі Аугсбург, Оңтүстік Германия болды.
Raetia or Rhaetia ('/r//iː//ʃ//(//i//)//ə/ REEsh(ee)ə, ) was a province of the Roman Empire, named after the Rhaetian people. It bordered on the west with the country of the Helvetii, on the east with Noricum, on the north with Vindelicia, on the south west with Transalpine Gaul and on the south with Venetia et Histria, a region of Roman Italy. It thus comprised the districts occupied in modern times by eastern and central Switzerland (containing the Upper Rhine and Lake Constance), southern Germany (Bavaria and most of Baden Württemberg), Vorarlberg and the greater part of Tyrol in Austria, and part of northern Lombardy in Italy. The region of Vindelicia (today eastern Württemberg and western Bavaria) was annexed to the province at a later date than the others. The northern border of Raetia during the reigns of emperors Augustus and Tiberius was the River Danube. Later the Limes Germanicus marked the northern boundary, stretching for 166 km north of the Danube. Raetia linked to Italy across the Alps over the Reschen Pass, by the Via Claudia Augusta. The capital of the province was Augusta Vindelicorum, present day Augsburg in southern Germany.
Тарих
Ретилердің шығу тегі мен тарихы туралы мәліметтер аз. Олар Альпі тауларындағы ең күшті және соғысқа бейім тайпалардың бірі ретінде тарихқа енген. Ливий олардың этрус тайпасынан шыққандығын нақты айтады (бұл пікірді Ньебур және Моммсен де қолдаған). Юстин мен Плиний Егде олардың По жазығында қоныстанған, бірақ келе жатқан галлдардың шабуылынан тауларға қашқан этрус халқының бір бөлігі болғандығын айтады. Олар осы кезде өздерінің жетекшісі Раетус атымен «ретилер» деп атала бастады. Тіпті олардың этрус тегі қабылданса да, римдіктер бұл жерді білген кезде кельт тайпалары оның көп бөлігін басып алып, жергілікті тұрғындармен толыққанды араласып кеткен. Сондықтан, кейінгі уақыттардағы ретилерді кельт халқы деп санауға болады, әйтсе де, кельт емес тайпалар (мысалы, эвгендер) олардың арасында қоныстанған. Республиканың құлауынан кейін олар туралы көп мәлімет жоқ. Дегенмен, олардың 15 ж.б. Тиберий мен Друзға бағынғанға дейін тәуелсіздіктерін сақтап қалғандығына күмән жоқ. Бастапқыда Раетия жеке провинция болған, бірақ бірінші ғасырдың соңында Винделикия оған қосылды. Сондықтан Тацит (Germania, 41) Аугуста Винделикорум (Аугсбург) қаласын «Раетия провинциясының колониясы» деп атады. Барлық провинция (Винделикияны қоса алғанда) алдымен әскери префекттің, содан кейін прокуратордың басқаруында болды. Онда тұрақты әскер орналасқан жоқ, қорғану үшін тек жергілікті әскерлер мен жасақтарға сүйенді. Бұл жағдай 2-ші ғасырға дейін сақталды. Ратикон таулары өз атын Раетиядан алған.