Кіріспе

1797 жылғы келісім Бірінші коалиция соғысы кезінде жасалған Кампо-Формио шарты 17 қазан 1797 жылы (26 Вендемиар VI) Франция Республикасының өкілі Наполеон Бонапарт және Австрия монархиясының өкілі граф Филипп фон Кобенцль қол қойды. Шарт 18 сәуір 1797 жылғы Леобен қарулы келісімінен кейін жасалды, ол Наполеонның Италиядағы жеңісті науқанының нәтижесінде Габсбургтерге таңылды. Ол Бірінші коалиция соғысын аяқтады және Ұлыбританияны революциялық Францияға қарсы жалғыз күреске қалдырды. Шартының жарияланған баптары Франция мен Австрияға ғана қатысты және Киелі Рим империясы үшін соңғы бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізу үшін Раштатт конгресін шақыруды көздеді. Шартының құпия баптарында Австрия, императордың жеке мемлекеті ретінде, конгресте Франциямен бірлесіп белгілі бір мақсаттарға жетуге уәде берді. Басқа қағидалармен қатар, бұл шарт ежелгі Венеция Республикасының соңына шек қойды, ол таратылып, француз және австриялықтар арасында бөлістірілді. Конгресс бейбітшілікке қол жеткізе алмады, ал 1799 жылдың басында Франция мен Австрия қайтадан соғысқа шықты. Жаңа соғыс, Екінші коалиция соғысы, 1801 жылы бүкіл империя үшін бейбітшілік орнатып, Луневиль бейбіт шартымен аяқталды.

Орналасқан жері

Кампо Формио, қазір Кампоформидо деп аталады, Удиннің батысында, Италияның солтүстік-шығысындағы тарихи Фриули аймағында, Удиндегі австриялық бас штаб пен Бонапарттың резиденциясының арасында орналасқан ауыл. Француз командирі Кодроипоға жақын орналасқан, Венецияның соңғы дожы Людовико Манинге тиесілі Вилла Манинде тұрды. Келісім ауылдың басты алаңындағы, жергілікті саудагер Бертрандо Дель Торреге тиесілі ескі үйde қол қойылды. 1798 жылдың 18 қаңтарында австриялық әскерлер Венецияға кірді, ал үш күннен кейін олар Дуж сарайында ресми қабылдау ұйымдастырды, онда Лудовико Манин құрметті қонақ ретінде болды.

Шарттары

"Белгілі бір және бұзылмас бейбітшілік" туралы әдеттегі баптардан өзге, келісім-шарт бірқатар австриялық территорияларды француз қолына берді. Басып алынған жерлердің ішінде Австрияның Нидерландысы (қазіргі Бельгияның көп бөлігі) болды. Венеция Республикасының территориялары екі мемлекет арасында бөлісті: Жерорта теңізіндегі бірқатар аралдар, соның ішінде Корфу және Ион теңізіндегі басқа да венециялық иеліктер француздарға өткізілді. Венеция қаласы, Терраферма (Венеция материгі), Венеция Истриясы, Венеция Далмациясы және Котор шығанағы аймағы Габсбург императорына берілді. Австрия Савойя мемлекетінен және Генуя территорияларынан құрылған Цизальпин Республикасын және жаңа құрылған Лигурия Республикасын тәуелсіз мемлекеттер ретінде мойындады. Италия мемлекеттері Киелі Рим императорына адалдық етуді тоқтатты, бұл Италия Корольдігінің формальды түрде өмір сүруіне нүке салды, ол императордың жеке иелігі ретінде кем дегенде 14 ғасырдан бері құқықтық тұрғыдан, бірақ іс жүзінде болмаған еді. Келісімде Наполеон мен Киелі Рим императорының өкілдері қол қойған құпия шарттар бар, олар бірқатар басқа территорияларды бөліп, Франция шекарасын Рейн, Нетте және Роерге дейін кеңейтуге келісті. Рейн, Мёз және Мозель өзендерінде француз кемелерінің еркін жүзуіне кепілдік берілді. Француз Республикасы бұрын француз билігінде болмаған аймақтарға кеңейді. Келісім-шарт бес айлық келіссөздерден кейін жасалды және қол қойылды. Бұл негізінен 1797 жылғы сәуірде Леобен келісімінде келісілген нәрсе болды, бірақ екі тараптың да бірқатар себептеріне байланысты келіссөздер созылды. Келіссөздер барысында француздар қыркүйекте роялистердің төңкерісін басып тастауға мәжбүр болды. Бұл жағдай Директориядағы роялистік және орташа көзқарасты депутаттардың тұтқындалуы мен депортациялануына себеп болды. Наполеонның өмірбаян авторы Феликс Маркхэм: "Венецияның бөлінуі бейбіт келісімге моральдық дақ түсірді, сонымен қатар Австрия Италияда бекініп қалуына мүмкіндік берді, бұл тек қана соғысқа әкелуі мүмкін" деп жазды. Шындығында, Кампо-Формио бейбітшілігі Еуропа картасын өзгертіп, Наполеонның даңқына үлкен қадам болғанымен, ол тек уақытша тынығу болды. Соның салдарынан 1798 жылы Оңтүстік Нидерландыда француздардың әскери міндеттілік енгізуінен кейін шаруалар соғысы басталды. Келісімнің нәтижесінде француз революциясынан тұтқынға алынған Гилбер дю Мотье, Лафайет маркізі австриялық тұтқындықтан босатылды. Грекиядағы венециялық иеліктерді, мысалы, Ион аралдарын француз билігіне беру арқылы келісім грек тарихының кейінгі кезеңдеріне күтілмеген әсер етті.