Кіріспе

Тортилья пердесі – американдық автор Т.С. Бойлдың 1995 жылғы романы. Ол орта таптың құндылықтары, заңсыз көші-қон, шетелге деген жеккөрушілік, кедейлік және қоршаған ортаның қырылуы туралы. 1997 жылы бұл роман ең үздік шетелдік роман деп танылып, француздық Prix Médicis Étranger сыйлығымен марапатталды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

33 жастағы Кандидо Ринкон мен 17 жастағы Америка (оның жүкті әйелі) – Мексикадан АҚШ-қа заңсыз кірген, Калифорнияда өздерінің кішкентай үйінде жақсы өмір сүруді армандаған екі мексикалық. Қазіргі уақытта олар үйсіз қалғандықтан, Лос-Анджелестегі Топанга каньонының төменгі жағында, Малибудан жоғарыдағы төбелерде тіршілік етеді. Тағы бір жұбай, Делани мен Кайра Моссбахер, табиғатқа жақын болу үшін және қаланың ыңғайлылықтарынан айырылмау үшін жақында Топанганың үстіне, қақпалы тұрғын үйге көшіп келді. Кайра – сәтті жылжымайтын мүлік агенті, ал Делани үйді күтіп, Кайраның бұрынғы некесінен туған ұлына қарап, экологиялық журналға тұрақты мақала жазады. Екі жұптың жолдары күтпеген жерде қиылысады: Делани үйіне жақын маңдағы жолда келе жатқанда Кандидоны қағып, жарақаттайды. Әрқайсысы өз себептерімен полицияны немесе жедел жәрдемді шақырмауды жөн көреді. Кандидо депортациядан қорқады, ал Делани өзінің таза жүргізу тарихын бұзудан қаушада. Делани Кандидоға "20 долларлық "қан ақысын" беріп, Кайраға "Ол мексикалық" екенін түсіндіріп, өзінің ар-ождағын жұбатады. Осы сәттен бастап екі жұптың өміріне үнемі бірінің бірі әсері тиеді. Апаттан кейін Кандидоның қиындықтары күшейеді. Алғашында ол жарақаттан кейін жұмыс істей алмайды, ал жергілікті жұмыс алмасу орталығында уақытша жұмыс таба алмаған соң, төмен жалақыға қарамастан, солтүстікте пәтер алу үшін ақша жинау үмітімен қалада жұмыс іздейді. Америка, оның жүкті әйелі, жұмыс таба алмағаны үшін және отбасына үй мен тамақ әкеле алмағаны үшін ұялады, әсіресе Америка заңсыз және қауіпті жұмыс табуға шешім қабылдағанда. Романның бір эпизодында Кандидоны қаладағы мексикалықтар тонағаннан кейін, аштықтан өлмеу үшін фастфуд мекемесінің артындағы қоқыс жәшіктерін аралауға мәжбүр болады. Деланидің отбасы, Моссбахтар, өздерінің проблемаларымен де күресіп жатыр, бірақ олардың мәселелері мүлдем басқа сипатта. Жаңа үйлерінде, қақпалы аумақта жайлы тұрғандарына қарамастан, олардың екі үй жануарының біреуін койот өлтіру арқылы табиғаттың қатыгездігімен бетпе-бет келеді. Сонымен қатар, олардың эксклюзивті аумағының көптеген тұрғындары, олардың пікірінше, әлеуетті қылмыскерлер, заңсыз иммигранттардың болуынан алаңдап, қорқыныш сезінеді және бүкіл аумақты қоршау үшін қабырға салуға дауыс береді. Кандидоға бір сәтке дейін дүкеннің "Алғыс айту күні" акциясы арқылы басқа бір клиенттен тегін түйе беріледі. Кандидо баспанасында түйені пісірген кезде, өрт шығарады, ол осылайша жылдам тарап, Моссбахтар тұратын қақпалы аумақтың да эвакуациялануына себеп болады. Апаттардың күшейе бастауымен Америка Сокорро есімді қызды дүниеге әкеледі, ол соқыр болуы мүмкін деп күдіктенеді. Бірақ олар дәрігерге ақшасы жоқ. Делани Кандидоны олардың лашығына дейін қадағалап жетеді. Ол қару ұстайды, бірақ Кандидоны өлтіруді ниеттенбейді. Осы уақытта Америка Кандидоға зорланған түні туралы айтады, өйткені ол нәрестенің соқырлығын зорлаушы берген жұқпалы ауруға байланысты деп күдіктенеді. Осыны айтып жатқанда, Делани олардың лашығын тауып, орман өртіне қатысты Кандидомен сөйлесуге дайындалады, бірақ лашық жер сілкінісінен құлайды. Кандидо мен Америка өздерін құтқарады, бірақ Сокорро өзенде суға батып қайтыс болады. Кітап Кандидоның Деланиді өзеннен құтқаруымен аяқталады. Алайда, роман барысында, нақты қылмыскерлер жобаланған қабырғадан тыс емес, ішінде табылғанын жиі айтады: жағдайы нашар адамдарға бейжай қарайтын бай адамдар.

Ұқсас және байланысты жұмыстар

Бхарати Мукерджидің "Жасмин" (1989) романында АҚШ-та заңсыз тұрып жатқан жас үнді әйелі күнкөрісін табуға тырысады. Америкалық Eddie From Ohio музыкалық тобының "Cándido & América" әні осы романның негізінде жазылған.

Бейімделулер

Даян Баллвег 2003 жыл шамасында сценарийді аяқтады, сондай-ақ сол кезде фильмге түсіру жоспарланғаны жарияланды. 2007 жылдың басына қарай Кевин Костнер мен Мег Райан осы жобаға тартылды. Фильмнің 2010 жылы көрсетілуі жоспарланған, бірақ 2012 жылдың наурыз айына қарай оның шығу мерзімі белгісіз күйде қалды. Драматург Мэтью Спэнглер "Тортилла пердесі" романын сахналық қойылымға бейімдеді. Оның әлемдік премьерасы 2012 жылдың наурыз/сәуір айларында Сан-Диего репертуарлық театрында өтті.