Кіріспе

Оуэн-Саунд (2021 жылғы халық санағы бойынша 21 612 адам) – Канаданың Оңтүстік-Батыс Онтарио провинциясындағы қала. Грей округінің орталығы болып табылады, және Георгиан шығанағының бір саласында Поттаватоми және Сиденхэм өзендері құятын жерде орналасқан. Басты туристік тартымдар – қаладан жақын жерде орналасқан көптеген сарқырамалар.

Тарих

Ұлы көлдер маңындағы аймақ ежелден-ақ оджибве халқының мекені болған. 1815 жылы Уильям Фитцуильям Оуэн бұл аймақты зерттеп, оны өзінің ағасы, адмирал Эдвард Оуэннің құрметіне атады. Оджибве тілінде бұл аймақ Гчи вигведонг деп аталады. 1840 немесе 1841 жылы Чарльз Ранкин бұл жерде, бұрыннан-ақ халықтар қоныстанған аумақта "Сиденхэм" атты елді мекен құрды. Сол кезде Джон Телфер осында қоныстанды, одан кейін басқалар да келді. 1846 жылға қарай халық саны 150-ге жетті, және арақ айналдыру және диқандық жұмыстары істелінді. Сиденхэм атауы 1852 жылы Грей округінің орталығы болған кезде де сақталды. Онтарио тарихи тақтасында 1842 жылы Ньюаш ауылында 14 жабық үй, мектеп және амбар болғаны айтылады. 1857 жылы үкімет резервацияны иелігіне алып, Чиппева халқының көп бөлігін Оуэн-Саундтың солтүстігіндегі Кейп-Крокер 60B аң ауру аймағына көшірді. Бұл беделді "Қанға толы шелек" деп аталған тавернамен нығайтылды, ол төрт бұрышта таверналар болғандықтан "Қарауыл бұрыштары" деп белгіленген қиылыста орналасқан, бірақ бұл орын "Құтқарылу бұрыштары" деп аталған төрт шіркеудің қиылысынан бір блок қашықтықта еді. Сиденхэм 1851 жылы Оуэн-Саунд деп қайта аталды; сол кезде ол бүгінгі Миссиссауга (бұрынғы Торонто қалашығы) қаласына тікелей жолмен байланысты болды, бұл Торонто-Сиденхэм жолы болды; ол әлі де 10-шы тас жол және Хуронтарио көшесінің оңтүстік бөлігі ретінде сақталған. 1873 жылы Вестоннан Торонто, Грей және Брюс темір жолы келді, бұл қоғамдық жерлерге және одан тауар тасымалдауға мүмкіндік берді. Бұл бастапқыда 1881 жылы салынған үй болған, бірақ 1907 жылдан 1915 жылға дейін жезөкшеханаға айналды, онда үй иесі сарай сияқты мұнарасында тұрып, кемелерді күтіп, портты бақылап, теңізшілерді қызықтыру үшін жезөкшелерін дайындаған. Бұл жамандық пен бұзықшылыққа байланысты репутация, сондай-ақ оның салдары қаланың бірнеше ондаған жылдар бойы барлық ішімдік орындарына тыйым салуына әкелді. Қала 1972 жылға дейін "құрғақ" болып қалды. Қаланың ең танымал тұлғаларының бірі – Бірінші дүниежүзілік соғыстағы ұшқыш және Виктория кресінің иегері Уильям Эвери "Билли" Бишоп, Оуэн-Саундта туған және соғыста Канаданың жетекші ұшқышы болған. Ол Корольдік ұшқыштар корпусы және Корольдік әуе күштерінде қызмет еткен. 1917 және 1918 жылдары Бишоп 72 жау ұшағын түсірген. Ол Виктория кресімен, Ардақты қызмет орденімен және Әскери крестпен марапатталды. Бишоптың балалық шағындағы үйі, Канаданың ұлттық тарихи орындарының бірі, оның өмірінен табылған заттарды сақтайтын мұражай болып табылады. Оуэн-Саунд соңғы кезде мәдени, спорттық және табиғи мүмкіндіктерінің арқасында жақсы зейнеткерлік ортасы ретінде танылды.

Демография

Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында Оуэн-Саундтың халқы 21612 адамды құрады, олардың 10406 жеке тұрғын үйінің 9895-інде тұрды. Бұл 2016 жылғы 21341 халқынан өзгеше. Жер ауданы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 78,5 адам/км² болды.

Білім

Оуэн-Саунд қаласында Грузин колледжінің кампусы орналасқан. Қазіргі уақытта кампуста 14 күндізгі оқу бағдарламасы бар, оның ішінде Ұлы көлдердің халықаралық теңіздік оқу және зерттеу орталығы да бар. Орталық теңіз саласында жұмыс істейтін мамандарды және Теңіз навигациялық технологиясы және Теңіз инженерлік технологиясы бағдарламаларына қабылданған студенттерді даярлайды. Мемлекеттік мектептердегі білім беруді Bluewater District School Board (BDSB) басқарады, ал католик мектептерін Bruce Grey Catholic District School Board (BGCDSB) басқарады. Қаланың ішінде үш орта мектеп бар: Сент-Доминик Савио (француздық католик мектебі), Сент-Мари (BGCDSB) және Оуэн-Саунд округінің орта мектебі (OSDSS). Соңғысы Вест-Хилл орта мектебі мен Оуэн-Саунд колледжі және кәсіптік-техникалық училищенің бірігуі нәтижесінде құрылды. Оуэн-Саунд сонымен қатар мемлекеттік және католик мектептерінде француз тіліне батыру бағдарламалары арқылы француз тілінде білім берудің түрлі мүмкіндіктерін ұсынады, сондай-ақ Грей және Брюс округтеріндегі жалғыз француз тіліндегі мектеп және балабақша болып табылады. Француз тілінде оқитын студенттерге алмасу бағдарламалары мен француз тіліндегі жазғы лагерьтер ұсынылады.

Көлік

Онтарионың 6, 10, 21 және 26 тас жолдарының тоғысқан жерінде орналасқан қала Брюс түбегіне қақпа ретінде қызмет етеді. Оуэн Саунд Транзит жергілікті автобус қызметін және қалыпты автобустарды пайдалана алмайтындар үшін арнайы көлікпен қамтамасыз етеді. Оуэн Саунд Транспорт компаниясының негізгі порты ретінде ішкі портта Тобермориден Оңтүстік Беймутқа қатынайтын автопаром қыс айларында тоқтатылады. Канадтық Тынық мұхиты темір жолының Оуэн Саунд тармағы Оранжвилл мен Оуэн Саундты байланыстырды. Қызмет тоқтатылып, 1995 жылы бұл желі ресми түрде жабылды. Канадтық Ұлттық темір жолының тармағы Гюльф пен Оуэн Саундты Палмерстон арқылы байланыстырды, бұл желі 1990 жылдары тоқтатылды. CPR Оуэн Саунд станциясы 1946 жылы салынды және қазір ол мейрамхана мен сыра қайнату зауыты болып табылады. CNR Оуэн Саунд станциясы қазір Оуэн Саунд теңіз және теміржол мұражайына үйі. Оуэн Саундқа ұшатын ұшақтар Оуэн Саунд Билли Бишоп аймақтық әуежайына (CYOS) қонуға болады.

Өнеркәсіп

Parrish & Heimbecker Grain Terminal (Great Lakes Elevator Co Ltd) ішкі портта орналасқан. Алғашқы CPR астық элеваторлары 1911 жылы өрт салдарынан қирады. Transport Canada портынан бас тарды.

Денсаулық сақтау

Оуэн-Саунд – Грей-Брюс денсаулық сақтау қызметтерінің орталығы және Грей округі мен Брюс округі аймағындағы ең ірі аурухана, Brightshores денсаулық жүйесі орналасқан.

Үкімет

Оуэн Саунд қалалық кеңесімен басқарылады, оған мэр, вице-мэр және жеті кеңесші кіреді, барлығы да жалпы сайлау арқылы тағайындалады. 2022 жылдың қазанына қарай, Оуэн Саундтың қазіргі мэрі – Иан Бодди, ал сайланған вице-мэрі – Скотт Грейг.

Демалыс

Қала екі қаланың (екіншісі – Барри) бірі болып табылады, және Грей және Симко Форестерс негізгі резервтік жаяу әскер полкі мен түрлі кадет корпустары осы қалаларда орналасқан. Оуэн Саунд аймағында бірнеше сарқырама бар, олардың кейбіреулері қала шегінен тыс жерде. Олардың көлемі әртүрлі: Ниагара Эскарпментінің жиегімен Сиденхэм өзенінің кездесуінен пайда болған биік Инглис сарқырамасы сияқты үлкендерінен бастап, Уиверс Крик сарқырамасы сияқты кішкентайларына дейін. Кейбір сарқырамаларға апаратын жаяу жолдардың қиындығы орташадан қиынға дейін жетеді. Кейбір жаяу жолдар Брюс жолымен байланысады. Грей округінің туристік ақпарат бюросы жаяу жүрушілерге карталар ұсынады. Оуэн Саундтағы екі ірі саябақ – Георгиан шығанағындағы Келсо жағажайы және Харрисон паркі. Оуэн Саундта әлемдегі ең ірі көкжаңбырлы алабұғалар ұсталған, және жыл сайынғы балық аулау жарыстарына Солтүстік Американың түкпір-түкпірінен көптеген адамдар қатысады. Қаланың оңтүстік-шығысында Блю-Маунтин және Бивер-Вэлли сияқты бірнеше танымал Онтарио штатының шаңғы курорттары орналасқан. Қала мен аймақта көптеген қар мотоциклі жолдары да бар.

Түрме

Грей округі 1854 жылы сот үйі мен полиция қызметі, жер тіркелімінің кеңсесі және округтік түрмеден тұратын кешенді ашты. 1960 жылы Грей округі сот үйі мен жер тізілімін қазіргі Онтарио штатындағы Оуэн-Саунд қаласының шетіне көшірді. Сол кезде, 1960 жылдың 11 наурызында Грей округі мен Оуэн-Саунд қаласы екі бөлімнен тұратын келісімге қол қойды, ол кейіннен заңға айналдырылды. Бірінші бөлік Оуэн-Саунд қаласының кешеннің сот ғимаратының бөлігін дереу сатып алуын талап етті. Келісімнің екінші бөлігі Оуэн-Саунд қаласының Грей округіне қажетті болмаған жағдайда түрме бөлігін сатып алуын талап етеді. Бұл 1978 жылы Онтарио провинциясы округтік түрмелерді провинциялық мекемелерге берген кезде орындалды. Грей округі мен Оуэн-Саунд қаласы 1960 жылғы келісімнің соңғы бөлігін орындаудан қашу үшін Онтарио провинциясымен 5 жылдық жаңартылатын жалға алу шартына қол қойды және содан бері үлкен пайда тауып келеді. Грей округі ай сайын төлем алады (2011 жылғы мәлімет бойынша шамамен 12 000 доллар), ол үшін мүлікті күтіп ұстауға міндетті емес; Оуэн-Саунд қаласы 1987/88 жылға дейін ескі сот ғимаратында полиция қызметін сақтап, содан кейін оны өнер кеңесіне жалға берді. Осының нәтижесінде түрме бұрынғы барлық кіреберістерін жойып, барлық қызметін түрменің жанына, көршілес тұрғын үйге көшірді. Түрме 1996 жылы және 2001 жылы жабылуға жоспарланған (провинциялық түрме жүйесі толып кеткендіктен тұтқындар кіші түрмелерге ауыстырылды) және ақыры 2011 жылдың соңында жабылды, соңғы үш тұтқын 4 желтоқсанда (2011 жыл, сағат 15:00) автокөлікпен кетті. Түрме 1960 жылғы наурыздағы келісімге сәйкес, 2014 жылдың қарашасында, ол пайдаланудан шығарылғаннан кейін, алдымен Грей округіне (жалдаушы ретінде), содан кейін Оуэн-Саунд қаласына берілді. 2018 жылдың 4 наурызына дейін Оуэн-Саунд қаласы сатып алушы таба алмады, әр бөлік үшін (сот үйі мен түрме) 249 000 доллардан жалпы мүлік үшін 99 000 долларға дейін бағаны төмендетуге қарамастан. Southbridge Properties 2015 жылдың мамыр айында мүлікті 1 долларға сатып алды, бірақ келесі төрт жыл ішінде бірнеше шарттар орындалмаса, келісімнен бас тарту құқығымен, және 2016 жылдың наурыз айында келісімнен бас тартты. Осы уақыт аралығында мүлік нашарлап, қауымдастық оның қауіпсіздігіне және мүлік құнына кері әсері туралы шағымдануда. 2017 жылдың тамызында Оуэн-Саунд қаласы мүлікті жылжымайтын мүлік нарығына тағы алты айға шығарғаннан кейін түрме бөлігін бұзу құны туралы сұрау жіберді. Мүлікке ұсыныстарды қабылдау мерзімі 2018 жылдың 5 наурызында аяқталады.

Танымал мәдениет

Оуэн Саунд Диснейдің "Бір сиқырлы Рождество" фильмінің түсірілім алаңдарының бірі болды, Меафорд қаласымен бірге, оның қалалық әкімдігі фильмдегі қалалық зал ретінде ерекше көзге түсті.