Кіріспе
Неміс дін қызметкері және теологы оның ұрпағы Август Герман Франке (22 наурыз 1663 – 8 маусым 1727) – неміс лютеран дін қызметкері, теолог, қайырымдылық жасаушы және Библияны зерттеуші. Оның шын ниеті мен пьетизмі салдарынан Дрезден және Лейпциг университеттерінен лекция оқушы ретінде, ал Эрфурттан диакон ретінде қуылды. 1691 жылы ол Галле университетінде өз жолын тапты, онда ол мұқтаж балаларды тәрбиелеуге көшті; ол жетімдер үйін, латын мектебін, неміс мектебін (немесе қалалық мектепті), гинецеумды, алғашқы протестанттық жоғары қыздар мектебін және мұғалімдерді даярлау семинариясын құрды. Франке мектептері кейінгі неміс біліміне зор әсер еткен үлгіні ұсынды.
his descendant
August Hermann Francke (; 22 March 1663 – 8 June 1727) was a German Lutheran clergyman, theologian, philanthropist, and Biblical scholar. His evangelistic fervour and pietism got him expelled as lecturer from the universities of Dresden and Leipzig and as deacon from Erfurt. In 1691 he found his calling at the University of Halle, where he turned towards the education of underprivileged children; he founded an orphan asylum, a Latin school, a German school (or burgher school), a Gynaeceum, the first Protestant higher girls school, and a seminary for training teachers. Francke's schools provided a prototype, which greatly influenced later German education.
Ерте өмір және білім
1663 жылы Любекте дүниеге келген Франке, Готтағы көрнекті гимназияда білім алғаннан соң Эрфурт және Киль университеттерінде оқыды. Кильде ол пиетист Кристиан Корхольттың ықпалына ілікті, ал соңында Лейпциг университетінде білім қуды. Студенттік жылдарында еврей және грек тілдерін ерекше зерттеді. Еврей тілін жақсырақ үйрену үшін ол біраз уақыт Гамбургте Езра Эджардиден сабақ алды. Лейпцигте 1685 жылы Privatdozent қызметін бастады.
Мансап
Бір жылдан кейін, досы П. Антонның көмегімен және Филипп Якоб Спенердің мақұлдауымен және ынталандыруымен ол Collegium Philobiblicum-ті құрды, онда көптеген түлектер жүйелі түрде жиналып, Киелі кітапты филологиялық және практикалық тұрғыдан зерттеді. Содан кейін ол Лүнбургте білімді К. Х. Сандхагеннің көмекшісі немесе дін қызметкері ретінде бірнеше ай жұмыс істеді, онда оның діни сенімдері тереңдеді. Лүнбургтен кеткен соң ол Гамбургте біраз уақыт өткізді, онда жеке мектепте мұғалім болып жұмыс істеді және Николаус Лангемен танысты. Франке 1689 жылдың көктемінде Лейпцигке оралды және тезірек лекция оқушысы ретінде танымал болды, бірақ оның оқыту ерекшеліктері университет басшыларының наразылығын тудырды, ал жыл соңына дейін оған талқылауға тыйым салынды, себебі оның пиетизмі айтылды. Осылайша Франке есімі алғаш рет Спенер есімімен және пиетизммен байланысты болды. Лейпцигте лекция оқуға тыйым салынған Франке 1690 жылы Эрфуртта қала шіркеулерінің бірінің «диаконы» қызметін тапты. Мұнда оның уағыздауға деген ынтасы көптеген адамдарды, соның ішінде римдік католиктерді де тартты, бірақ сонымен бірге қарсыластарының ашуын тудырды; олардың қарсылығының нәтижесінде, он бес айлық қызметтен кейін, азаматтық билік оған 27 қыркүйекте 1691 жылы қырық сегіз сағат ішінде Эрфурттан кетуді бұйырды. Сол жылы Спенер Дрезденнен қуылды. 1691 жылдың желтоқсанында Спенердің ықпалымен Франке Галле университетінің жаңа университетінде грек және шығыс тілдері кафедрасын қабылдады, ол сол кезде Бранденбург сайлаушысы Фридрих III ұйымдастырып жатқан еді; сонымен қатар, кафедраға жалақы қарастырылмағандықтан, ол Галле Глауханың пасторы болып тағайындалды, Галле қаласының жанында. Кейіннен ол теология профессоры болды. Осы жерде ол өмірінің қалған 36 жылында пасторлық және профессорлық екі қызметін энергиямен және табыспен атқарды.
Мектептегі білім, 1695-1727 жылдар
Еңбек жолын бастаған сәттен бастап, ол өзінің төңірегінде білімсіздік пен қылмысқа ұшырап өсіп жатқан көптеген мұқтаж балаларға деген жауапкершілігін терең сезінді. Бірнеше жоспардан кейін, 1695 жылы ол қоғамдық қайырымдылықпен ұсталатын, көбінесе "қазылған мектеп" деп аталатын мектеп ашуға бел буды. Алғашқыда бір сыныпты мектеп жеткілікті болды, бірақ бір жыл ішінде үй сатып алу қажеттігі туды, ал 1697 жылы оған тағы бір үй қосылды. 1698 жылы оның қамқорлығында 500 оқушымен қатар 100 жетім бала киім-кешек пен тамақпен қамтамасыз етілді. Мектептер маңыздылығы артып, кейіннен Франкесше Стифтунген (Franckesche Stiftungen) деп аталды. Білім беру қатаң түрде діни сипатта болды. Иврит тілі оқытылды, ал грек және латын классикасы ескерілмеді; Макарийдің уағыздары Фукидидтің орнын басты. Франке өлім төсегінде кездескен химиягер оған белгілі бір дәрі-дәрмектерді жасау рецептін сыйлады, ол кейіннен мекемеге жылына 20 000 доллардан астам кіріс әкеліп, оны тәуелсіз етті. Құрылғаннан кейін көп ұзамай, мекемеге жетімдер үйі, латын мектебі, неміс мектебі (немесе буржуа мектебі) және осы оқу орындары үшін мұғалімдер даярлайтын семинария кірді. Франке діни білім беруді басты мақсат еткенімен, ол табиғаттану, дене шынықтыру және қолөнер сабақтарын да оқытты. Ол дәріхананы басқарды және достасы Карл Хильдебранд фон Канштейнге алғашқы заманауи Библия қоғамын құруға көмектесті, бұл Библияның арзан нұсқаларын жаппай тарату үшін баспахана болды. Франке қайтыс болған кезде мектептерде 2300-ден астам оқушы оқыды. 1698 жылы ол Франсуа Фенелонның ықпалымен француз тілінен аударған алғашқы протестанттық жоғары қыздар мектебі – Гинецей (Gynaeceum) мектебін де құрды. Оның оқу жоспары жетімдер үйі мектебінен ерекшеленді және мектеп 1730 жылға дейін ғана жұмыс істеді. Университетте оқыту кезінде де ол дінге ерекше мән берді. Грек тілінің профессоры болған кезінде де ол лекцияларында Жазбаларды зерттеуге баса назар аударды, бірақ 1698 жылы теология кафедрасына тағайындалғанда, ол осы салаға көбірек бейімделді. Дегенмен, оның сол бөлімдегі алғашқы лекциялары Ескі және Жаңа өсиеттерді оқу және түсіндіруден тұрды; және ол, сондай-ақ герменевтикаға, әрқашан ерекше мән берді, теология үшін дұрыс түсіндірудің маңызды екеніне сенді. Ол "Theologus nascitur in scripturis" деген сөзді жиі айтатын, бірақ теология кафедрасында жұмыс істеген кезінде теологияның басқа салалары бойынша да түрлі уақыттарда лекция оқыды. Оның әріптестерінің арасында Пауль Антон, Йоахим Ж. Брайтаупт, Йоахим Ланге және Иоганн Юнкер болды – олардың барлығы оның сенімдерін бөлісті.
Жеке өмір және өлім
Франке 8 маусым 1727 жылы қайтыс болды.
Мұра
Франке мектептері үлгі болып берді, ол кейінгі неміс білім беру жүйесіне, әсіресе әйелдер біліміне зор ықпал етті. Гинецейден кейін Германияда көптеген пиетистік қыздар мектептері ашылды, олардың ішінде Альтенбургтағы Магдаленнстифт және 1747 жылы Берлинде Иоганн Юлиус Геккердің Корольдік Елизавета мектебі ерекше атақты болды.
Шығармалары
Франктың теологиялық әдебиетке қосқан ең маңызды үлесі: Manuductio ad Lectionem Scripturae Sacrae (1693); Praelectiones Hermeneuticae (1717); Commentatio de Scopo Librorum Veteris et Novi Testamenti (1724); және Lectiones Paraeneticae (1726–1736). "Мандуктио" еңбегі 1813 жылы "Киелі кітаптарды оқу және зерттеуге нұсқаулық" деген атаумен ағылшын тіліне аударылды. Оның 1709 жылы жарық көрген "Segensvolle Fußstapfen" атты жетімдер үйі туралы есебі кейіннен бірнеше рет қайта басылды және "Құдайдың құдіретті іздері, немесе, Имандылық шығындарын өтеуші Мәрхабатты қол" деген атаумен ішінара аударылды. Франке, Август Герман (1704): Август Герман Франкенің 18 ғасырдағы евангелистік шіркеудің рухани және әлеуметтік жаңаруының бастамасы ретінде білім беру және тәрбиелеу жүйесін реформалау туралы жазбасы: "Үлкен мақала". Көздерді зерттеуге кіріспемен. Отто Подчекк құрастыруымен. Берлин. Академия, 1962 жыл.