Кіріспе

Статистикада және ықтималдық теориясында, ықтималдық тағайындалған нәтижелер жиынтығы. Ықтималдық теориясында, оқиға – эксперимент нәтижелерінің жиынтығы (үлгі кеңістігінің ішкі жиынтығы), оған ықтималдық берілген. Бір нәтиже көптеген түрлі оқиғалардың құрамына кіруі мүмкін, ал эксперименттегі әртүрлі оқиғалар әдетте тең ықтималды болмайды, себебі олар нәтижелердің өте әртүрлі топтарын қамтуы мүмкін. Тек бір ғана нәтижеден тұратын оқиға элементар оқиға немесе атомдық оқиға деп аталады; яғни, ол бір элементті жиын. Бірден көп мүмкін нәтижеге ие оқиға күрделі оқиға деп аталады. Оқиға эксперименттің (немесе сынақтың) нәтижесін қамтыса, ол орын алады (яғни, егер ). Оқиғаның орын алу ықтималдығы (кейбір ықтималдық өлшеміне қатысты) – бұл эксперимент нәтижесін қамтитын ықтималдық (яғни, ол ықтималдығы). Оқиға толықтырушы оқиғаны, атап айтқанда толықтырушы жиынтықты (оқиғаның орын алмауын) анықтайды, ал олар бірге Бернулли сынағын анықтайды: оқиға орын алды ма, жоқ па? Әдетте, үлгі кеңістігі шекті болғанда, үлгі кеңістігінің кез келген ішкі жиынтығы оқиға болып табылады (яғни, үлгі кеңістігінің қуат жиынтығының барлық элементтері оқиға ретінде анықталады). Дегенмен, бұл тәсіл үлгі кеңістігі санаусыз шексіз болған жағдайларда жақсы жұмыс істемейді. Сондықтан, ықтималдық кеңістігін анықтағанда, үлгі кеңістігінің кейбір ішкі жиындарын оқиғалардан шығарып тастауға болады және көбінесе қажеттілік туады (төмендегі ықтималдық кеңістіктеріндегі оқиғаларға қараңыз).

Ықтималдық кеңістіктеріндегі оқиғалар

Үлгі кеңістігінің барлық кіші жиындарын оқиғалар ретінде қарастыру, нәтижелер саны шекті болғанда жақсы нәтиже береді, бірақ үлгі кеңістігі шексіз болғанда қиындықтар туындайды. Көптеген стандартты ықтималдық үлестірімдері үшін, мысалы, қалыпты үлестірім үшін, үлгі кеңістігі нақты сандар жиыны немесе нақты сандардың бір бөлігі болып табылады. Нақты сандардың барлық кіші жиындарына ықтималдықтарды тағайындауға тырысқанда, өлшенбейтін жиындар сияқты "дұрыс емес" жиындарды қарастырғанда қиындықтар туындайды. Сондықтан, назарды кіші жиындардың шектеулі жиынына аудару қажет. Бірлескен және шартты ықтималдықтар сияқты ықтималдық теориясының негізгі құралдарының жұмыс істеуі үшін σ-алгебраны қолдану қажет, яғни толықтыру және мүшелерінің саналатын біріктірулері бойынша жабық жиынды қолдану қажет. σ-алгебраны таңдауда ең қолайлысы – интервалдардың біріктірулері мен қиылыстарынан құралған Борель өлшенетін жиыны. Дегенмен, тәжірибеде Лебег өлшенетін жиындарының кеңірек класы тиімдірек болып келеді. Ықтималдық кеңістіктерін жалпы түрде сипаттағанда, оқиға үлгі кеңістігінің таңдалған кіші жиындар алгебрасының бір элементесі ретінде анықталуы мүмкін. Бұл анықтама бойынша, егер үлгі кеңістігінің кіші жиыны алгебраның элементесі болмаса, ол оқиға болып табылмайды және оған ықтималдық тағайындалмайды. Алайда, ықтималдық кеңістігін дұрыс анықтағанда, қызығушылық тудыратын барлық оқиғалар алгебраның элементесі болады.