Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екі салыстырмалы түрде тегіс аймақты бөліп тұратын тік беткей немесе жартас.
Steep slope or cliff separating two relatively level regions
Еспармент – бұл жарылыс немесе эрозия нәтижесінде пайда болатын және әртүрлі биіктіктегі екі салыстырмалы түрде тегіс аймақты бөліп тұратын тік беткей немесе ұзын жартас. Скарп және скарп бет терминдері көбінесе еспарментпен алмасып қолданылады. Кейбір дереккөздер екі терминді ажыратады, еспармент екі жер белісінің арасындағы шекараны білдіреді, ал скарп – жартас немесе тік беткейді білдіреді. Осы мағынада еспармент – бір жағында көлбеу, екінші жағында тік скарп бар қырқа. Сонымен қатар, скарп термині жағалаудың жазық жері мен құрлықтық плато арасындағы аймақты сипаттау үшін де қолданылады, бұл платоның түбіндегі жағалау эрозиясының салдарынан болатын биіктіктегі айқын және күрт өзгерісті көрсетеді.
An escarpment is a steep slope or long cliff that forms as a result of faulting or erosion and separates two relatively level areas having different elevations. The terms scarp and scarp face are often used interchangeably with escarpment. Some sources differentiate the two terms, with escarpment referring to the margin between two landforms, and scarp referring to a cliff or a steep slope. In this usage an escarpment is a ridge which has a gentle slope on one side and a steep scarp on the other side. More loosely, the term scarp also describes a zone between a coastal lowland and a continental plateau which shows a marked, abrupt change in elevation caused by coastal erosion at the base of the plateau.
Құрылымы мен сипаттамасы
Скарптар көбінесе екі процестің бірі арқылы қалыптасады: шөгінді тау жыныстарының селективті эрозиясы немесе геологиялық жарылымдағы жер қыртысының қозғалысы. Бірінші процесс – ең көп кездесетін түрі: скарп – бұл бір шөгінді тау жыныстары қатарынан басқа жас және құрамына ие басқа қатарға өту. Скарптар көбінесе жарылымдардың нәтижесінде де пайда болады. Егер жарылым жер бетін орын ауыстырып, бір жағын екіншісінен биік етсе, жарылымдық скарп пайда болады. Бұл тік жарылымдарда немесе көлденең жарылым бір бөлік биік жерді төмен жатқан аймаққа жақын келтіргенде болуы мүмкін. Жер – скарптардың пайда болатын жалғыз планета емес. Олар басқа планеталарда да, жер қыртысы салқындау нәтижесінде жиырылғанда пайда болады деп саналады. Күн жүйесінің Меркурий, Марс және Ай сияқты басқа денелерінде скарпты белгілеу үшін латынша "рупес" термині қолданылады.
Scarps are generally formed by one of two processes: either by differential erosion of sedimentary rocks, or by movement of the Earth's crust at a geologic fault. The first process is the more common type: the escarpment is a transition from one series of sedimentary rocks to another series of a different age and composition. Escarpments are also frequently formed by faults. When a fault displaces the ground surface so that one side is higher than the other, a fault scarp is created. This can occur in dip slip faults, or when a strike slip fault brings a piece of high ground adjacent to an area of lower ground. Earth is not the only planet where escarpments occur. They are believed to occur on other planets when the crust contracts, as a result of cooling. On other Solar System bodies such as Mercury, Mars, and the Moon, the Latin term rupes is used for an escarpment.
Эрозия
Шөгінді қабаттар еңкейіп, жер бетіне ашылғанда, эрозия мен тозу процестері жүруі мүмкін. Жарлар геологиялық уақыттың ішінде біртіндеп тозып, бұзылады. Жарлардың аралас құрамы әртүрлі тау жыныстары арасында әртүрлі контактілердің пайда болуына себеп болады. Бұл әртүрлі тау жыныстары Голдих ерігіштік қатарына сәйкес әртүрлі жылдамдықпен тозып, деформацияның әртүрлі кезеңдерін жартастардың ашыққа шыққан қабаттарында көруге мүмкіндік береді.
When sedimentary beds are tilted and exposed to the surface, erosion and weathering may occur. Escarpments erode gradually and over geological time. The mélange tendencies of escarpments results in varying contacts between a multitude of rock types. These different rock types weather at different speeds, according to Goldich dissolution series so different stages of deformation can often be seen in the layers where the escarpments have been exposed to the elements.