Кіріспе

Неміс химигі (1847–1931)

Отто Валах (27 наурыз 1847 – 26 ақпан 1931) – неміс химигі, аллициклді қосылыстар туралы жұмысы үшін 1910 жылғы Химия бойынша Нобель сыйлығының иегері.

Өмірбаян

Валах Кенигсбергте, пруссиялық мемлекеттік қызметкердің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі Герхард Валах, лютеран дініне өткен еврей отбасынан шыққан. Оның анасы Отили (Тома) протестанттық дінді ұстанған неміс болды. Валахтың әкесі Штеттинге (Шцецин) және кейін Потсдамға ауыстырылды. Отто Валах Потсдамдағы гимназияда оқыды, онда ол өмір бойы қызығушылық танытқан әдебиет және өнер тарихын үйренді. Осы кезде ол ата-анасының үйінде жеке химиялық тәжірибелер жасауды бастады. 1867 жылы ол Геттинген университетінде химияны оқыды, сол кезде Фридрих Вёлер органикалық химия кафедрасын басқарды. Берлин университетінде Аугуст Вильгельм фон Хофманмен бір семестр оқығаннан кейін, Валах 1869 жылы Геттинген университетінен докторлық диссертациясын қорғады және Бонн университетінде (1870–89) және Геттинген университетінде (1889–1915) профессор болып жұмыс істеді. Оның екі докторанты Адольф Сивертс және Уолтер Хаворт болды. Валах Геттингенде қайтыс болды. 1912 жылы оған Дэви медалі табысталды. 1931 жылдың 26 ақпанында қайтыс болды және Геттингенде жерленді.

Негізгі жұмыстар

Бонндағы Фридрих Кекулемен бірге жұмыс істеген кезінде ол эфир майларындағы терпендерді жүйелі түрде талдауға кірісті. Осы уақытқа дейін олардың тек азы ғана таза түрде бөлініп алынған, ал құрылымдық мәліметтер жеткіліксіз болды. Еріту температурасын салыстыру және қоспаларды өлшеу – бірдей заттарды анықтау әдістерінің бірі болды. Бұл әдіс үшін көбінесе сұйық терпендерді кристалдық қосылыстарға түрлендіру қажет болды. Кезекпен туындылау, әсіресе кейбір терпендердегі қос байланысқа қосымша реакциялар арқылы ол кристалдық қосылыстар алуға қол жеткізді. Циклдік қанықпаған терпендердің изомеризация реакцияларын зерттеу, белгілі терпеннің құрылымына өту арқылы белгісіз терпеннің құрылымын анықтауға мүмкіндік берді. Осы қағидалық әдістермен ол терпендерді жүйелі зерттеуге жол ашты. Ол терпен және пинен атауларын берді, сондай-ақ пиненді алғашқы жүйелі зерттеуді жүргізді. Терпендер химиясы туралы "Terpene und Campher" (1909) атты кітап жазды. Отто Валах Валах ережесі, Валах деградациясы, Леукарт-Валах реакциясы (ол Рудольф Леукартпен бірге дамытқан) және Валах изомеризациясымен танымал.

Шығармалары

Химиялық талдау кестелері. Вебер, Бонн, 1880 жыл. Дюссельдорф университеті мен мемлекеттік кітапханасының цифрлық басылымы. 1. Элементтер мен олардың қосылыстарының қасиеттері. 1880 жыл. 2. Элементтерді анықтау және бөлу әдістері. 2-шы басылым, "Химиялық-талдау оқуына арналған көмекші кестелерден" 1880 жыл. Терпендер және Камфора: алициклді көміртек қосылыстары саласындағы жеке зерттеулердің жинағы. 2-ші басылым. Лейпциг: фон Вейт, 1914 жыл. Дюссельдорф университеті мен мемлекеттік кітапханасының цифрлық басылымы.