Кіріспе
Фракиядағы Одрисиялықтардың патшасы б.з.д. 384 – 360 жылдар аралығында Котис I (Κότυς) – Фракиядағы Одрисиялықтардың патшасы б.з.д. 384 жылдан, оның 360 ж.б.д. қанымен өлтірілгенге дейін билік етті. Ежелгі дереккөздер мен Котистің, афиналық генерал Ификратқа үйленген қызының және оның ұлы Менестейдің туылған күнін шамалауға негізделген, ол Сеутес I билік құрған кезде дүниеге келгені белгілі. Харпократионның айтуынша, ол 24 жыл билік жүргізді, бұл оның билікке енуін б.з.д. 384 жылға жатқызады. Оның шығу тегі белгісіз болғанымен, б.з.д. 330 жылға дейінгі афиналық жазуда Котистің інісі және патша Сеутестің ұлы Ребулас құрметпен еске алынады. Жазуда Сеутестің қандай патша екені нақты көрсетілмегендіктен, қай Сеутес туралы сөз болып отырғаны белгісіз болды. Ғалымдар бастапқыда Сеутхес II-нің Котис I-нің әкесі болғанын сенсе, қазір Сеутхес I оның әкесі болғаны белгілі, өйткені Сеутхес II Сеутхес I-нің б.з.д. 411 жылы тақтан бас тарған кезде бар болғаны 7 жаста болған. Б.з.д. 390 жылы афиналық генерал Ификрат Тракиядағы әріптесі Трасибулға қосылып, фракиялық билеушілер Амадок I мен Сеутх II арасында бейбітшілік орнатуға көмектесті және екеуін де афиналық одақтастарға айналдырды. Ификрат екі жылдай сонда қалып, Котистің қызына бай жағдайда үйленді. Котистің сол кездегі нақты жағдайы белгісіз болып қала береді, бірақ ол б.з.д. 386/385 жылы фракиялық Одрисия патшасы болған Хебризельмистің інісі ретінде анықталды, ол афиналық жарлықта құрметпен еске алынған. Көп ұзамай, б.з.д. 384 жылы Котис I патша болды, бәлкім, алдымен Тракияның ішкі бөлігінде. Ификраттың көмегімен Котис өзін Хебризельмистің мұрагері ретінде танытып, қарсыластарының қарсылығын жойды, мүмкін, Амадок II мен Сараток. Археологиялық қазбалардан табылған, Котис есімімен жазылған заттар солтүстік және батысқа қарай кеңеюді және сол бағыттағы байланыстарды көрсетеді, олар туралы дереккөздерде айтылмаған. Котис есімі (бір жағдайда Аполлон құдайының ұлы ретінде сипатталған) Рогозен қазынасынан алынған заттарда бірнеше рет кездеседі, бірақ оның солтүстік-батыстағы Болгарияда, мүмкін Трибалли аумағында қалай жерленгені әлі күнге дейін белгісіз. Котис өз патшалығын кеңейтуге тырысқан кезде, оның ішінде Эгей теңізі мен Херсонеске қарай, оның әрекеттері Афинамен арадағы шиеленісті арттырды. Б.з.д. 370-ші жылдардың басында екінші афиналық конфедерация құрылды, онда көптеген көршілес қалалар мен аралдар конфедерацияға қосылды, Котис сияқты қауіптен қорғану үшін. Б.з.д. 367 жылы Фригияның парсы сатрабы Ариобарзан Сестосты басып алды. Б.з.д. 365 жылы парсы патшасы Артаксеркс II-ге қарсы шыққан Ариобарзаннан кейін Котис Ариобарзанға және оның одақтасы Афинаға қарсы шықты, бірақ оның әрекеттері екіталай және түсініксіз. Сол жылы Котис өзінің күйеу баласы, босатылған афиналық генерал Ификраттың және Котистің басқа қызына үйленген жалдамалы қолбасшы Харидемнің оралуын қарсы алды. Афиналықтардың қолбасшысы Тимоти Сест және Критот қалаларын басып алды. Көп ұзамай, б.з.д. 363 немесе 362 жылы Котис Мильтокифті Фракия Херсонесінде Сестені алуға жіберді. Мильтокит қаланы қоршап алып, аштықпен күтіп, кейін Критот қаласына шабуыл жасады. Афиналық генералдар шабуылданған қалаларды жеңілдетуге жіберілді, бірақ олар сәтсіз болды. Б.з.д. 360 жылы Котис Херсонес түбегінің барлық бөлігіне билік құрды, ал афинялықтар жаңа қолбасшыны, Харидемнің досы Кефисодотты сол аймаққа жіберді. Б.з.д. 360 жылы қыркүйек айының соңғы аптасында Кефисодот келген кезде, Котисты Платонның екі студенті Айн, Питон және Гераклид өлтірді. Бұрын олар патшаның қасында жүр деп ойлаған еді. Бірақ олар оны әкесіне әділетсіздік жасады деп айыптап, сарайда той жасап жатқанда өлтірді. Афинаға оралғаннан кейін, олар құрметті азаматтар деп жарияланып, алтын гүлдестелермен марапатталды. Питон афиналықтарға: "Бұл істі істеген қолымды Құдай маған қарыз алып жасады", - деп айтқан. Кейбір авторлар Филип II Македонияның Котиспен кездескен аты аталмаған фракиялық патшаны б.з.д. 359 жылы қайтыс болды деп есептеді, бұл Филип II патша болғаннан кейін болды деп болжайды; бұл әлі де әдебиетте келтірілген, бірақ Цефисодоттың б.з.д. 360 жылы келгенінің хронологиясы белгілі. Филип Македонияның патшасы болғанға дейін Котиспен кездескен болуы мүмкін, сонымен қатар, тракиялық патшаны Котиспен бірдейлендіру керектігі белгісіз. Котис I ғасырлар бойы салыстырмалы түрде біріккен Фракияның соңғы билеушісі болды. Оның өліміне байланысты оның ұлы және мұрагері Керсоблепт өзіне қарсы Амадок II (Амадок I ұлы және бәлкім, б.з.д. 370-ші жылдардың басында Котистің қарсыласы болған), сондай-ақ Мильтокиф және белгілі бір Спокс. Керсоблепт осы жаулардың кейбіреулерін Харидемнің қолдауымен жоюға қол жеткізген болса да (ол Мильтокифті тұтқындап, б.з.д. 357 жылы өлім жазасын берді), ол Амадок II және Берисадпен патшалықты бөлісуге келісуге мәжбүр болды. Одрисиялық Фракияның бөлінуін Македонияның Филипп II аймаққа өз билігін орнату үшін пайдаланды. Афинаның бұрынғы одақтасы болған және кейін қауіпті жау болған Котис I көздерімізде жағымсыз бейнеленген, оны ызалы, шектен шығушы, масты, аса қатыгез және адал емес деп сипаттаған, әсіресе Демосфеннің сын-естемелерінде. Плутарх Котистің мінез-құлқының мынадай мысалымен көбірек бейнелейді:
Котис, бір адам оған леопард сыйлағанда, оған қайтарғанда арыстан сыйлады. Ол табиғатынан ашуға бейім болды және қызметкерлерінің қателіктерін қатаң жазалады. Бір шет елдік адам оған жұқа, сынғыш, бірақ әдемі пішінделген және ою-өрнекпен әсем безенділген топырақ ыдыстар әкелгенде, ол оларды сыйлап, содан кейін оларды бәрін қиратты, "Егер мен оларды бұзуға ашулансам, оларды бұзғандарды тым қатты жазалауым мүмкін", - деді. Котис I-нің бірнеше баласы болды, оның ішінде б.з.д. 387 жылға дейін Ификратқа үйленген қызы, б.з.д. 365 жылдан кейін Харидемге үйленген тағы бір қызы, б.з.д. 360 жылы әкесінің орнына таққа отырған ұлы Керсоблепт және бәлкім, Керсоблепттің орынбасары (гипарх) болған және Сеутхес III болған басқа ұлы Сеутхес (бұл анықтамалар гипотетикалық және даулы).
Cotys I or Kotys I (Κότυς) was a king of the Odrysians in Thrace from 384 BC to his murder in 360 BC. He was known to have been born during the reign of Seuthes I, based on ancient sources and date of birth estimates for Cotys, his daughter who married the Athenian general Iphicrates, and her son Menestheus. According to Harpokration, he reigned for 24 years, which places his accession in 384 BC. Although his origins are actually unknown, An Athenian inscription dated to 330 BC, which honors Reboulas, brother of Cotys and son of king Seuthes. As the ordinal of Seuthes is not mentioned, it was unclear, however, which of the preceding kings named Seuthes is meant by the inscription. While scholars originally believed Seuthes II to be the father of Cotys I, now it is known that Seuthes I was his father, as Seuthes II was only 7 years old at the time of Seuthes I's abdication in 411 BC. In 390 BC, the Athenian general Iphicrates joined his colleague Thrasybulus in Thrace, helping arrange peace between the Thracian rulers Amadocus I and Seuthes II, and making both Athenian allies. Iphicrates remained for about two years, and married the daughter of Cotys in opulent circumstances. Cotys' precise standing at the time remains obscure, but he is tentatively identified as a brother of Hebryzelmis, who was the Odrysian king in Thrace in 386/385 BC, when he was honored in an Athenian decree. Shortly afterwards, in 384 BC, Cotys I became king, perhaps at first in the interior parts of Thrace. With the help of Iphicrates, Cotys succeeded in establishing himself as the heir of Hebryzelmis, and eliminating the opposition of his rivals, possibly including Amadocus II and Saratocus. Archaeological finds of items inscribed for Cotys to the north and west suggest expansion and contacts in that direction that have escaped the narrative sources. The name of Cotys (in one instance described as a son of the god Apollon) appears several times on objects from the Rogozen Treasure, although the precise manner in which it came to be buried in northwestern Bulgaria, presumably in the territory of the Triballi, remains unclear. As Cotys tried to enlarge his kingdom, including towards the Aegean and the Chersonese, his actions led to increasing tensions with Athens. In the early 370s BC, the Second Athenian Confederacy was founded with a number of neighboring cities and islands joining the Confederacy as a safeguard against the threat from Cotys, among others. In 367 BC Ariobarzanes, the Persian satrap of Phrygia, occupied Sestos. Following Ariobarzanes' revolt against the Persian king Artaxerxes II in 365 BC, Cotys apparently opposed Ariobarzanes and his ally, Athens, but his actions are ambivalent and unclear. The same year Cotys welcomed the return of his son in law, the dismissed Athenian general Iphicrates, and a new ally, the mercenary commander Charidemus, who married another daughter of Cotys. The Athenians under their general Timotheus were able to gain Sestos and Krithote. Soon after, in 363 or 362 BC, Cotys sent Miltokythes into the Thracian Chersonese to take Sestos. Miltokythes besieged the city and starved it into surrender, then attacked Krithote. Athenian generals sent to relieve the attacked towns were unsuccessful. By 360 BC, Cotys controlled almost all of the Chersonese peninsula, and the Athenians dispatched a new commander, Charidemus' friend Cephisodotus to the area. By the time Cephisodotus arrived in the last week of September 360 BC, Cotys had been murdered by two of Plato’s students from Aenus, Python and Heraclides. Thought previously to be close to the king, they murdered him during a feast in his palace, under the pretext that he had wronged their father. Upon their return to Athens, they were proclaimed honorary citizens and rewarded with gold wreaths. Python is said to have told the Athenians that "God did this, borrowing from me the hand that did the deed." Identifying an unnamed Thracian king met by Philip II of Macedon with Cotys, some authors had put Cotys' death in 359 BC, assuming it took place after Philip II's accession; this is still found cited in the literature, but the chronology of Cephisodotus' arrival in 360 BC is certain. Philip may have met Cotys before becoming king of Macedon and, moreover, it is not certain that the Thracian king in question should be identified with Cotys. Cotys I was the last ruler of a relatively unified Thrace for centuries. On his death, his son and heir Cersobleptes found himself opposed by Amadocus II (son of Amadocus I and possibly already a rival to Cotys in the early 370s BC) and Berisades (son or descendant of Saratocus? ), as well as Miltokythes and a certain Spokes. While Cersobleptes managed to eliminate some of these foes with the continued support of Charidemus (who captured and executed Miltokythes in 357 BC), he had to accept a partition of the kingdom with Amadocus II and Berisades. The division of Odrysian Thrace was exploited by Philip II of Macedon to impose his control over the area. As a former ally of Athens who became a dangerous foe, Cotys I has been portrayed in a fairly negative light in our sources, depicted as irritable, intemperate, drunken, inordinately cruel, and perfidious, most notably in the polemics of Demosthenes. Plutarch provides a more nuanced depiction of Cotys' character in the following anecdote:
Cotys, when one gave him a leopard, gave him a lion in return. He was naturally prone to anger, and punished the mistakes of his servants severely. When a stranger brought him some earthen vessels, thin and brittle, but delicately shaped and admirably adorned with carvings, he rewarded the stranger for them, and then broke them all into pieces, "Lest (he said) my passion should provoke me to punish those that break them excessively." Cotys I had several children, including a daughter who married Iphicrates probably before 387 BC, another daughter who married Charidemus probably after 365 BC, a son named Cersobleptes who succeeded his father on the throne in 360 BC, and possibly a second son named Seuthes, who may have served as Cersobleptes' deputy (hyparkhos) and may have become king as Seuthes III (these identifications are hypothetical and debated).
Танымал мәдениетте
Котис І 2014 жылғы «Геркулес» фильмінде Джон Херт ойнаған рөлінде көрінеді. Фильмде Котис б.з.д. 361 жылы Тракия патшасы ретінде басты жау ретінде бейнеленеді. Фильмде көрсетілгеннен өзгеше, тарихи Котис І Геракл/Геркулес мифологиясында есімдерін таба алмайсыз.