Кіріспе

Уорвикширдегі ортағасырлық мотта және бейли қамалы, Англия. Уорвикширдегі қамал.

Уорвик қамалы – 1068 жылы Жеңімпаз Уильям салған ағаш бекіністен дамыған ортағасырлық қамал. Уорвик – Уорвикшир графтығының (Англия) орталығы, ол Эйвон өзенінің иірімдерінде орналасқан. Алғашқы ағаш мотта және бейли қамалы 12 ғасырда таспен қайта салынған. Жүз жылдық соғыс кезінде қалаға қарап тұрған қасбеті нығайтылып, 14 ғасырдың әскери сәулет өнерінің ең танымал үлгілерінің біріне айналды. Ол 17 ғасырдың басына дейін бекініс ретінде пайдаланылды, содан кейін 1604 жылы Джеймс I оны сэр Фулк Гревиллге сыйлады. Гревилл оны шалғайдағы үйге айналдырды, ал 1978 жылға дейін қамал Гревилл отбасының (1759 жылы Уорвик графы атанған) меншігінде болды, содан кейін оны Tussauds Group сатып алды. 2007 жылы Tussauds Group компаниясын Blackstone Group сатып алып, Merlin Entertainments компаниясымен біріктірді. Уорвик қамалы сату және қайта жалға алу шарты бойынша Ник Леслаудың инвестициялық фирмасы – Prestbury Group компаниясына сатылды. Merlin компаниясы 35 жылға жаңаруға жарамды жалға алу шарты бойынша қамалдың жұмысын жалғастыруда.

Орналасқан жері

Уорвик қамалы Уорвик қаласында, Авон өзенінің иілісіндегі құмтас жартаста орналасқан. Өзен, қамалдың шығыс жағынан астынан ағып өтеді, қамал тұрған тасты ойып, тік жар құрайды. Өзен мен жар табиғи қорғаныс құрады. 1068 жылы құрылыс басталғанда, Ковентри аббатына тиесілі төрт үй орын босату үшін бұзылды. Қамалдың орналасқан жері Мидлендс аймағын бүліктерден қорғауда стратегиялық маңызға ие болды. 12 ғасырда король Генрих I Роджер де Бомонтқа күдікпен қарады. Король графтың ықпалына қарсы тұру үшін Геффри де Клинтонға графтың билігімен тең дәрежедегі лауазым берді. Оған Клинтон салған, сондай-ақ көлем, құн және маңыз жағынан салыстыратын Кенилворт қамалы берілді, ол солтүстікке қарай орналасқан. Уорвик қамалы Уорвик теміржол станциясынан және M40 тасжолының 15-шы қиылысынан жақын жерде орналасқан; сонымен қатар ол Бірмингем әуежайына да салыстырмалы түрде жақын.

Бұрынғы жағдай

914 жылы осы жерде англосаксондық бурх салынды; Альфред Ұлының қызы Этельфлейд бастаған нығайту жұмыстарымен. Ол құрған бурх, Мерсияны шапқыш даниялықтардан қорғаған он бурхтың бірі болды. Оның орналасқан жері, оған Фосс-Вей жолымен қатар, өзен аңғары мен Авон өзенінен өтуге бақылау жасауға мүмкіндік берді. Қазіргі қамалдың оңтүстік-батысындағы төбе қазір "Этельфлейдтің төбесі" деп аталса да ("Этельфлейд" - Этельфлейдтің басқаша аталуы), ол іс жүзінде кейінірек салынған нормандық бекіністердің бір бөлігі, англосаксондық емес. Осы кезеңде, қазіргі Уорвик мектебі қамал ішінде құрылды, осылайша ол елдегі ең көне ұлдар мектебі деп есептеледі. Ол әлі де Авон өзенінен сәл артық жерде орналасқан, қамалдың барлық мұнараларынан көрінеді.

Орта ғасырлар

Нормандықтар Англияны жаулап алғаннан кейін, Жеңімпаз Уильям 1068 жылы Уорвик қаласында мот және бейли типіндегі қамал салды. Ол солтүстікке қарай жылжу кезінде Мидлендс аймағын бақылауда ұстауға мүмкіндік берді. Ескі қоныста қамал салу үшін, жоспарланған жердегі үйлерді бұзу қажет болуы мүмкін. 1086 жылғы сараптамада тіркелген 11 қалалық қамалдың арасында ең аз мәліметі бар Уорвик қамалы үшін төрт үй бұзылып, қамалға орын жасалды. Мот және бейли қамалы – үстінде әдетте кип немесе мұнара орналасқан үйінді және қоршалған ауладан (бейли) тұрады. Вильгельм II күшті нормандық әулеттен шыққан Генри де Бомонтты қамалдың констеблі етіп тағайындады. 12 ғасырға жататын «Король Стефанның істері» тарихи мәтінінде Роджер де Бомонт әйелі қамалды тапсырғандығын естігеннен кейін қайтыс болды делінеді. Кейін король Генрих II қамалды Уорвик графына қайтарды, өйткені олар анасы, императрица Матильданы 1135-1154 жылдардағы Анархия кезінде қолдаған болатын. Король Генрих II (1154-89) билік құрған жылдары мот және бейли орнына тас кип қамал салынды. Бұл жаңа кезеңде барлық ғимараттар қабырғаға тігізген қабырғалы кип түрінде болды. 1173-74 жылдардағы барондар көтерілісі кезінде Уорвик графы король Генрих II-ге адал болды және қамал азық-түлік сақтау үшін пайдаланылды. Уорвик графы мен Ланкастердің 2-ші графы Томас бастаған салтанатты тұлғалар тобы Гавестонды корольдік қазынаны ұрлады деп айыптады. Томас де Бошамптың 11-ші графы болған кезінде Уотергейт мұнарасы да осы кезеңде салынды. Цезарь және Гай мұнаралары тұрғын үйлер болып табылады және француз үлгілерінен (мысалы, Брикбек) шабыт алған болуы мүмкін. Екі мұнара да мачиколацияланған, ал Цезарь мұнарасында ерекше екі қабатты парапет бар. Екі мұнараның барлық қабаттары таспен қапталған. Цезарь мұнарасында қараңғы жертөлелік түрме болды; жергілікті аңыз бойынша, ол кемінде 1644 жылдан бері Пуатье мұнарасы деп те аталады, себебі 1356 жылғы Пуатье шайқасынан әкелінген тұтқындар онда қамауға алынған болуы мүмкін, немесе шайқастан жиналған ақша құрылысқа жұмсалған. Қақпа мұнаралары мачиколацияланған. Өзенге қарап тұрған қасбеті Бошамп графтарының билігі мен байлығының символы ретінде жобаланған және «қорғанысқа минималдық құндылыққа» ие болды; бұл 14 ғасырдың қамалдарының әскери мақсатта ғана емес, биліктің мәлімдемесі ретінде салынған тенденциясын көрсетті.

Мұраны қорғау

Қала маңызды археологиялық орын немесе тарихи ғимарат ретінде танылып, ескерткіш ретінде тіркелгендіктен рұқсатсыз өзгертулерден қорғалған, сондай-ақ оның шекаралық қабырғалары, сарайлары, консерваториясы, диірмені және қақпасы І санаттағы ғимараттар тізіміне енгізілген.

Уорвик қамалының требушеті

2005 жылдың маусым айында Уорвик қамалы әлемдегі ең ірі қоршау машиналарын жасау құрылғыларының біріне ие болды. Требушет биік, 300-ден астам емен ағашынан жасалған және салмағы тоннаға жетеді. Ол қамалдың төменгі жағындағы өзен жағалауында орналасқан. Бұл машина 1989 жылы толыққанды жұмыс істейтін требушетті қайта жасаған алғашқы мекеме – Данияның Middelaldercentret тарихи-мәдени орталығының суреттері негізінде салынды. Ол Уилтширде Даниялық мұражай мамандарының көмегімен құрастырылды. Требушеттің дайындалуы мен оқ атуына сегіз адамның жарты сағаты уақыт кетіп, оның ішінде төрт адам биік дөңгелектерде қарсы салмақты (салмағы тоннаға жетеді) көтеру үшін жүгіреді. Ол секундтық жылдамдықпен салмақтың көтерілуін қамтамасыз етеді және 150 метрге дейінгі қашықтыққа және 45 метрге дейінгі биіктікке снарядтарды лақтыруға қабілетті. 2015 жылдың 10 сәуірінде требушеттен атылған қызыл отпен жалынды снарядтың нәтижесінде шатырлы қайық үйі өртенді. Көзі куәгерлердің мәліметінше, өрт снарядтан ұшқан ұшқыннан бастау алған.

Орналасу

Қазіргі қамал Генрих II патшалық құрған кезде тастан салынған, ол бұрынғы Норман моттасы мен бейли қамалының дәл сол жерінде орналасқан. Моттаның оңтүстік-батысындағы бұл жерде бұрын қоршау тұрған, бірақ қазіргі құрылыстың көп бөлігі ортағасырлық кезеңнен кейінгі уақытта салынған. Бейли жаңа қамалға енгізілді және тас қабырғалармен қоршалған. 17 ғасырда Фулк Гревиллдің қалпына келтіру бағдарламасы аясында қамал моттасына спиральді жолдар салынды. Бұрын салынған ағаш үйлер Woodland Hideaway аймағында да қолжетімді.