АҚШ Әуе Күштерінің «Thunderbirds» әуе демонстрациялық эскадрильясы

Кіріспе

АҚШ Әуе күштерінің әуе демонстрациялық эскадрильясы

АҚШ Әуе күштерінің (USAF) әуе демонстрациялық эскадрильясы ("Thunderbirds") – АҚШ Әуе күштерінің (USAF) әуе демонстрациялық эскадрильясы. "Thunderbirds" 57-ші қанатқа қарасты және Невада штатындағы Неллис әуе базасында орналасқан. 1953 жылы құрылған АҚШ Әуе күштерінің "Thunderbirds" командасы, 1931 жылы құрылған Франция әуе күштерінің "Patrouille de France" және 1946 жылы құрылған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің "Blue Angels" командаларынан кейін әлемдегі үшінші ең көне ресми ұшу акробатикалық командасы болып табылады (бір атаумен). "Thunderbirds" эскадрильясы АҚШ және әлемнің көп бөлігінде гастрольдік сапарлар жасап, арнайы белгіленген ұшақтарда акробатикалық формациялық және жекелеген ұшуларды орындайды. Эскадрильяның аты Солтүстік Американың бірнеше жергілікті мәдениеттерінің мифологиясында кездесетін аңызды құбылыстан алынған.

Шолу

Thunderbirds эскадрильясы – АҚШ Әскери-әуе күштерінің аталатын эскадрильясы, яғни оның сандық белгісі жоқ. Бұл Әскери-әуе күштеріндегі ең көне эскадрильялардың бірі, оның тарихы 1917 жылғы 13 маусымда Техас штатындағы Келли әуежайында құрылған 30-шы аэроэскадрильяның құрылуына дейін жетеді. Офицерлер эскадрильяда екі жылдық қызметтен өтеді, ал қатардағы әскери қызметшілер үш-төрт жыл қызмет етеді. Эскадрилья жылына 88-ден аспайтын әуе көрсетулер өткізеді, сондықтан команданың шамамен жартысын ауыстыру қажет, осылайша тәжірибе мен жаңалықтың үйлесімділігі сақталады. Әуе көрсетулерін өткізу міндеттерінен өзге, Thunderbirds АҚШ Әскери-әуе күштерінің жауынгерлік құрамының бір бөлігі болып табылады және қажет болған жағдайда жедел түрде жедел әрекетке дайын әскерлік бөлімге қосылуға дайын. 1974 жылғы 15 ақпаннан бері Thunderbirds Неллис Әскери-әуе базасындағы 57-ші қанат құрамында болып келеді. 1953 жылдан бері олар 300 миллионнан астам адамның алдынан ұшқан.

F-16 Fighting Falcon ұшақтары

Thunderbirds F-16C Fighting Falcon ұшағында әуеде көрсетулер өткізеді, сондай-ақ екі F-16D екі орындық оқу-жаттығу ұшағын пайдаланады. F-16 1983 жылдан бері Thunderbirds командасының демонстрациялық ұшағы болып табылады. 1982 жылдың қаңтар айында эскадрильяның төрт мүшесі 1974 жылдан бері ұшқан T-38 Talon ұшағының апатында қаза тапты, бұл оқиға "Алмаз апаты" деп аталды. Осы апаттың нәтижесінде эскадрилья F-16A-ға көшті, 1982 жылғы әуе шоу маусымын өткізіп, сол жылы қайта оқудан өтіп, жаңа ұшаққа көшті. Дегенмен, F-16-ға көшу туралы мәселе апаттан бұрын да қарастырылған болатын. Thunderbird командасын қайта құру кезінде Әскери-әуе күштері бұрынғы Thunderbirds ұшқыштарын тартты, оларды F-16A-да біліктілікке жеткізіп, алдымен "екі ұшақтық" маневрлерді орындауға, содан кейін бағдарламаны біртіндеп толық алты ұшаққа дейін кеңейтуге бағытталды. 1982 жылдың маусымынан бастап F-16 Thunderbirds командасын майор Джим Лэтам басқарды. Команда 1992 жылы F-16A-дан F-16C-ға ауысқаннан кейін F-16 ұшағын пайдалануды жалғастыруда. Оперативтік тарихында 30-шы эскадрилья Бірінші дүниежүзілік соғыста Францияда оқу бөлімшесі ретінде қызмет етті, оның міндеті Батыс майданында шайқасқа түсу үшін жауыгерлерді даярлау болды. Атлант мұхитын кесіп өтетін әскерлік кемесі торпедалық шабуылға ұшыралуға аздап қалды. 1941 жылдың 7 желтоқсанында Филиппиндегі Кларк-филдте орналасқан эскадрилья 1941 жылғы Филиппин шайқасында жойылмай жай тапты. Эскадрильяның бірнеше мүшесі жаяу әскер ретінде соғысып, жапондықтарға тұтқынға түсіп, Батан өлім маршына қатысты. Эскадрилья Австралияға қайтарылды, қайта құрылды және кейіннен 1945 жылы Жапонияға B-29 Superfortress эскадрильясы ретінде шабуыл жасады. Екінші дүниежүзілік соғыста тоғыз Президенттік бірлікпен марапатталды. Корея соғысы кезінде 30-шы эскадрилья B-29 ұшақтарымен Солтүстік Корея нысаналарын шабуылдады. Қазіргі USAF Thunderbirds 30-шы эскадрильяның тарихын, дәстүрін және құрметін сақтап, әрекеттегі қызметін жалғастыруда. Сол жылдың тамызына дейін команда 26 көрсету өткізді. Бірінші команда жетекшісі майор Ричард К. Кэтледж (1953–1954), ал бөлімшеде қолданылған алғашқы ұшақ F-84G Thunderjet болды. Thunderjet бір орындық ұшақ болғандықтан, екі орындық T-33 Shooting Star баяндамашы ұшағы ретінде және VIP/Пресса үшін пайдаланылды. T-33 1950-ші және 1960-шы жылдарда Thunderbirds командасында осы қызметті атқарды. Келесі жылы Thunderbirds Оңтүстік және Орталық Америкадағы турнесінде алғашқы шетелдегі әуе шоуларын өткізді және демонстрацияға тұрақты жеке орындауды қосты. 1955 жылдың көктемінде, екінші командирі/жетекшісі (1954 жылдың қыркүйегі – 1957 жылдың ақпаны) капитан Джексел М. Броутон басшылығымен, олар F-84F Thunderstreak ұшағына көшті, оның көмегімен 91 әуе шоуын өткізді және алғашқы тағайындалған қолдау ұшағын алды – C-119 Flying Boxcar. Бұл практика 1973 жылғы маусымға дейін сақталды. 1961 жылы команда FAA ережесіне сәйкес, ұшақтың мұрнын көрермендерге бағыттайтын пилоттық трюктарды тыйым салғандықтан, тік бұрылыс маневрін тоқтатуға мәжбүр болды. 1962 жылы екі жеке орындау енгізілді, ал Thunderbirds 1963 жылы, "Skyblazers" таратылғаннан кейін алғашқы еуропалық турнесін жасады (төменде қараңыз). Команда 1964 жылғы маусымда F-105 Thunderchief ұшағына көшті, бірақ No. 2 ұшақтағы катастрофалық құрылымдық ақаулық салдарынан, 9 мамырда Гамильтон әуе күштері базасында капитан Джин Девлиннің қазасына әкелген маневр кезінде F-100D ұшағына қайта жабдықталуға мәжбүр болды. F-100D Super Sabre 1968 жылғы маусымға дейін қолданыста болды.

The Thunderbirds perform aerial demonstrations in the F 16C Fighting Falcon, and they also fly two F 16D twin seat trainers. The F 16 has been the demonstration aircraft for the Thunderbirds since the 1983 season. In January 1982, four members of the squadron were killed in what became known as the "Diamond Crash" of T 38 Talon aircraft which the squadron had flown since 1974. Partially as a result of that accident, the squadron switched to the F 16A, and sat out the 1982 airshow season and spent that year retraining and transitioning over to the new aircraft to ready themselves for the 1983 season. The F 16, however, had been considered for transition prior to the accident. In rebuilding the Thunderbird Team, the Air Force recruited previous Thunderbird pilots, qualified each in the F 16A, and had them begin by flying "two ship" maneuvers, then expanded the program one airplane at a time up to the full six airplanes. Beginning in June 1982, the F 16 Thunderbirds were led by Major Jim Latham. The team continues to fly the F 16, having switched from the F 16A to the F 16C in 1992. During its operational history, the 30th served in World War I as a training unit in France, its mission to train fighter pilots to go into combat on the Western Front. The squadron was almost torpedoed on its troop ship crossing the Atlantic Ocean. Stationed at Clark Field in the Philippines on 7 December 1941, it was almost wiped out in the 1941 Battle of the Philippines. Some members of the squadron fought as an infantry unit and were captured by the Japanese, being subjected to the Bataan Death March. The squadron was withdrawn to Australia, being reformed and later attacked Japan as a B 29 Superfortress squadron in 1945. It was awarded nine Presidential Unit Citations in World War II. During the Korean War, the 30th attacked North Korean targets with B 29's. Present day USAF Thunderbirds carry the lineage, history, and honors of the 30th on active duty. The team had flown 26 shows by that August. The first team leader was Major Richard C. Catledge (1953–1954), and the first plane used by the unit was the straight wing F 84G Thunderjet. Because the Thunderjet was a single seat fighter, a two seat T 33 Shooting Star served as the narrator's aircraft and was used as the VIP/Press ride aircraft. The T 33 served with the Thunderbirds in this capacity in the 1950s and 1960s. The next year the Thunderbirds performed their first overseas air shows, in a tour of South and Central America, and added a permanent solo routine to the demonstration. In the spring of 1955, under their second commander/leader (September 1954 – February 1957), Captain Jacksel M. Broughton, they moved to the swept wing F 84F Thunderstreak aircraft, in which they performed 91 air shows, and received their first assigned support aircraft, a C 119 Flying Boxcar. This practice remained in force through the 1973 season. In 1961, the team was compelled to discontinue the vertical bank maneuver due to an FAA regulation prohibiting aerobatics that pointed the nose of the aircraft toward the crowd. The year 1962 saw the introduction of dual solo routines, and the Thunderbirds went on their first European deployment in 1963, the year after the disbanding of the スカイブレイザーズ (see below). The team switched to the F 105 Thunderchief for the 1964 season, but were forced to re equip with the F 100D after only six airshows due to a catastrophic structural failure of the No. 2 aircraft during a pitch up maneuver that resulted in the death of Capt Gene Devlin at Hamilton Air Force Base on 9 May. The F 100D Super Sabre was retained through the 1968 season.

F-4 Phantom II дәуірі

1967 жылға қарай "Тандербирдс" 1000-ге жуық шоу өткізді. 1969 жылы эскадрилья F-4E Phantom истребителімен қайта жабдықталды және 1973 жылға дейін осы ұшақтарда ұшты. Бұл "Тандербирдс" эскадрильясының Теңіз күштерінің "Blue Angels" эскадрильясына ұқсас ұшақтарда ұшқан жалғыз кезеңі болды, себебі ол 1960-шы және 1970-ші жылдары екі әскер түрі үшін де стандартты истребитель болды.

Т-38 Талон дәуірі

1973 жылғы мұнай дағдарысының салдарынан команда тек алты әуе шоуына қатысып, біраз уақытқа тоқтатылды. Бірақ 1974 жылы олар үнемдірек T-38 Talon ұшағына көшті. Бес T-38 бір F-4 Phantom үшін қажетті отын мөлшеріне тең болды. Бұл ауысу ұшу бағдарламасын өзгертуге әкелді, бұл ұшақтың тар бұрылыстардағы маневрлеу қабілетін көрсетуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, No. 4 ұшақтың құйрығының қара түсі алынып, ол енді басқалары сияқты тазаланып, жылтыратылатын болды. 1982 жылы «Тандербирдс» командасы маусымға дайындық кезінде 18 қаңтарда ауыр апатқа ұшырады. 2007 жылғы Еуропалық жақсы тілектер туры – 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін «Тандербирдс» тобының Еуропаға жасаған алғашқы сапары болды. Осы тур аясында «Тандербирдс» Ирландиядағы алғашқы әуе шоуында өнер көрсетті. Қарқыныраған ауа райына қарамастан, әуе шоуына 100 мыңнан астам адам келді, бұл туралы ақпарат Ирландияның бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды. Сапар барысында Польша, Румыния, Болгарияның Граф Игнатьев әуе базасы, Италия, Франция және Англияда әуеде көрсетулер өтті, сондай-ақ «Тандербирдс» әлемдегі ең ірі әскери әуе шоуы – Корольдік халықаралық әуе татуировкасына қатысты. Әуедегі көрсетулерден басқа, команда мемлекет басшылары мен жергілікті қоғамдық қайраткерлердің қатысуымен сегіз ресми қарым-қатынас шарасына қатысты. Сонымен қатар, команда Еуропаның әртүрлі аймандарындағы мұқтаж балаларға көмек көрсету арқылы қоғамдық жұмыстарға атсалысты. 2007 жылдың 10-11 қарашасында Лас-Вегас қаласы мен Неллис әуе базасы АҚШ Әуе күштерін құттықтады, бұл USAF-тың 60 жылдығының мерекелік шарасының аяқталуы болды. 2008 жылы «Тандербирдс» Солтүстік Америкада қалды, АҚШ және Канадада өнер көрсетті. Квебек қаласының 400 жылдығын тойлау кезінде «Тандербирдс» Канада Қарулы күштерінің «Snowbirds», Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің «Red Arrows» және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Blue Angels» командаларымен бірге Квебек қаласының үстінен салтанатты ұшу жасады. Жыл соңында команда Британдық Колумбиядағы Эбботсфорд халықаралық әуежайында өткен Эбботсфорд халықаралық авиашоуға қатысу үшін Канадаға оралды. 2009 жылы «Тандербирдс» өзінің алғашқы әуе ұлттық гвардиясы ұшқышын – подполковник Дерек Раутты Thunderbird No. 7 (операциялық офицер) ретінде, сондай-ақ әуе күштері резервінің алғашқы ұшқышын – майор Шон Густафсонды Thunderbird No. 4 (ұшқыш) ретінде қабылдады. 2009 жылғы Қиыр Шығыс туры команданы Тынық мұхитының батыс жағалауындағы бірнеше қалаға алып барды, онда Гавайи, Австралия, Малайзия, Гуам, Таиланд, Жапония және Оңтүстік Кореяда өнер көрсетілді. Көрермендердің саны 1,2 миллионнан асты, ал ұлттық БАҚ арқылы 120 миллионнан астам адам бұл шоуды көрді. Бұл консервативті бағалау, өйткені тек бір корейлік прайм-тайм телешоуы сегіз миллион көрерменге жетті. «Qualifications of Man» бағдарламасы «Тандербирдс» туралы бір сағаттық материал көрсетті, бұл телеарна мен Корея Республикасының Әскери-әуе күштеріне бағытталған медиа-шараның нәтижесі болды. Әуе шоуларынан басқа, «Тандербирдс» жеке өзі бес жүзден астам ерекше қажеттіліктері бар балалармен және жетімдермен кездесіп, уақыт өткізді. АҚШ-тың қаржылық дағдарысының салдарынан 2013 жылғы барлық ұшу маусымы тоқтатылды. Команда мүшелері Лас-Вегас аймағында саяхатты қажет етпейтін жұмылдыру шараларын өткізді. Мерзімі өткен әскери қызметкерлер қақпаларды тексерді және казармаларды қарап шықты. 2014 жылы өнер көрсетулер қайта басталды.

Due to the 1973 oil crisis, the team flew only six air shows and was grounded for some time. However, in 1974 they switched to the more economical T 38 Talon. Five T 38s used the same amount of fuel needed for one F 4 Phantom. The switch saw an alteration of the flight routine to exhibit the aircraft's maneuverability in tight turns, and ended the era of the black tail on the No. 4 slot plane, now regularly cleaned and shined like the others. In 1982, the Thunderbirds suffered a catastrophic loss during pre season training on nowrap|18 January. The 2007 European Goodwill Tour was the Thunderbirds' first visit to Europe after the 11 September attacks. During this tour, the Thunderbirds performed at their first ever air show in Ireland. Despite inclement weather, more than 100,000 people attended the air show, garnering nationwide exposure by Irish media. Additional stops along the way included aerial demonstrations in Poland, Romania, Bulgaria's Graf Ignatievo Air Base, Italy, France and England, where the Thunderbirds participated in the Royal International Air Tattoo, the world's largest military air show. Outside of aerial demonstrations, the team participated in eight official public relations events attended by heads of state and local civic leaders. The team also conducted community outreach by meeting with needy children throughout Europe. On 10–11 November 2007, the City of Las Vegas and Nellis AFB saluted the U. S. Air Force, hosting the capstone event of the USAF's 60th anniversary celebration. In 2008, the Thunderbirds remained in North America, performing both in the United States and in Canada. When Quebec City celebrated its 400th anniversary, the Thunderbirds joined the Canadian Armed Forces's Snowbirds, the British Royal Air Force's Red Arrows, and the United States Navy's Blue Angels in a ceremonial flight over Quebec City. Later in the year, the team returned to Canada for the Abbotsford International Airshow at Abbotsford International Airport, British Columbia. In 2009 the Thunderbirds hired their first ever Air National Guard pilot, Lt. Col. Derek Routt as Thunderbird No. 7 (operations officer), and the first ever Air Force Reserve Command pilot, Maj. Sean Gustafson, also joined the team as Thunderbird No. 4 (slot). The 2009 Far East Tour took the team to multiple locations on the western border of the Pacific Rim and included performances in Hawaii, Australia, Malaysia, Guam, Thailand, Japan and South Korea. More than 1.2 million people saw the shows in person and more than 120 million were exposed to the shows through their national media. These are conservative estimates as one Korean prime time television show alone reached eight million. The top rated show "Qualifications of Man" did a one hour feature on the Thunderbirds and resulted from a coordinated media pitch to the network and the Republic of Korea Air Force. In addition to the air shows, the Thunderbirds personally met and spent time with more than five hundred special needs children and orphans. The entire 2013 flying season was canceled due to budget cuts resulting from the United States fiscal cliff. Team members made recruiting appearances in the Las Vegas area that did not require travel. Enlisted personnel performed gate checks and base housing inspections. Performances resumed in 2014.

Апаттар

Жалпы, команда тарихында жиырма бір ұшқыш қаза тапты. Әуе шерулері кезінде үш ғана қаза болды, олардың екеуі ұшақтарда: біріншісі – майор Джо Ховардтың Thunderbird No. 3 (F 4E s/n 66 0321) 1972 жылғы 4 маусымда Даллес әуежайында, Transpo 72 кезінде қаза болуы. Оның «Фантом» ұшағының көлденең тұрақтандырғышының құрылымы бұзылып, майор Ховард ұшақтан 1500 фут биіктіктен жерге құлағанда парашюты ашылды, бірақ ол ұшақтың өрт шарына түсіп, көз жұмды. Екінші қаза 1981 жылғы 9 мамырда Юта штатындағы Хилл әуе базасында болды, капитан Дэвид «Ник» Хоук Thunderbird No. 6 (T 38A) ұшағымен «Hi-Lo» маневрін орындағанда апатқа ұшырады. Капитан Хоук қозғалтқышы істен шығып, өртенген Т-38 ұшағын қонуға тырысқанда апатқа ұшырады. Ұшақтан қара түтін шығып, биіктігі төмендеген кезде, әуедегі қауіпсіздік қызметкері капитан Хоукқа радио арқылы: «Өртеніп жатырсыз, парашютпен секіріңіз!» – деді. Ол: «Төменде адамдар бар, күтіңіздер» – деп жауап берді. Ұшақ шамамен жарты мильдей әуеде ұшып, үлкен емен ағашы мен қораға соқтығысып, содан кейін далаға құлап, суарна арнасынан өтіп, айналып, ұшып-қону жолағының шетінен бірнеше жүз метр қашықтықта өрт шары болып жарылды. Көп адамның болған жолдың жанында апат болғанына қарамастан, ешкім зардап шекпеді.

Әуе шоуы

24 қыркүйек 1961: Түндік Каролина штатының Уилмингтон қаласында өткен әуешоуда, "Thunderbirds" C-123 экипажының TSgt Джон Лессо, Армияның "Golden Knights" тобын тасымалдаған АҚШ Әуе күштерінің C-123 ұшағының ұшып келе жатқанда қаза тапты. 4 маусым 1972: Майор Джо Ховард, "Thunderbird No. 3" (F-4, сериялық нөмірі 66-0321) ұшағымен Вирджиния штатының солтүстігіндегі Дулес халықаралық әуежайында өткен "Transpo '72" әуешоуында қаза тапты. Ұшып шыққаннан кейін Стриклин, 200-ден астам рет сәтті орындаған "Split S" маневрын жасауға тырысты, бірақ әуежайдың дұрыс емес теңіз деңгейінен биіктігін (1100 фут, Неллис Әуе базасынан 335 метр жоғары) ескермеді. Жерден 1670 футқа (509 метр) ғана көтерілген Стриклиннің маневрді аяқтау үшін жеткілікті биіктігі болмады, бірақ ол F-16C ұшағын көрермендерден алыс, ұшу-қону жолағы бойымен бағыттап, соққыға бір секундтан кем уақыт бұрын катапульданып шықты. Ол жеңіл жарақаттармен аман қалды, ал жердегілердің ешқайсысы жарақат алмады, бірақ құны 20 миллион долларлық ұшақ толығымен қирады. Көрсету мақсатындағы "Split S" маневрін жүргізу ережелері өзгертілді, енді АҚШ Әуе күштері "Thunderbird" ұшқыштары мен әуешоудың жердегі диспетчерлерінің екеуі де теңіз деңгейінен биіктік бойынша жұмыс істеуін талап етеді. Бұрын жердегі диспетчерлер жерден биіктік (AGL), ал ұшқыштар теңіз деңгейінен биіктік (MSL) бойынша жұмыс істеген, бұл екі түрлі мәнді ұшқышқа келгенде қайта қарастыру қажеттігін тудырды. "Thunderbird" ұшқыштары енді "Split S" маневрын орындамас бұрын қосымша 1000 фут (305 метр) биіктікке көтеріледі. 20 тамыз 2005: "Thunderbirds" Чикагодағы Әуе және Су шоуы кезінде болған ұсақ оқиғаны тергеуді күтіп, уақытша ұшуын тоқтатты. "Алмаз" пішімінде ұшу кезінде, №4 ұшақтың оң қанатындағы зымыран тірегінің ұшы №3 ұшақтың сол жақ стабилизаторына тиді. Зымыран тірегінің 4 фут бөлігі сынды, ал №3 ұшаққа "Thunderbirds" ұшқыштарының бірі стабилизатордың қызыл бояуындағы "орташа терең сызық" деп сипаттаған зақым келді. Осы себепті Әуе күштері "Thunderbirds" бриллиант пішімінде ұшу кезінде ерекше сақтық шараларын қабылдады, қанат ұшы мен кабина арасындағы қашықтық 1,5 метрден 3 метрге дейін артты. Көрермендер түсірген видеода зымыран тірегінің Мичиган көліне, қайықтардан алыс "қауіпсіз аймаққа" құлағаны көрінді. Жарақат алғандар болмады және ұшақ ұшуға жарамды болды, бірақ көрсету дереу тоқтатылды, барлық ұшақтар Гэри халықаралық әуежайына оралды және "Thunderbirds" Чикаго шоуының екінші күні өнер көрсетпеді. №3 ұшақтың пилоты майор Д. Крис Каллахан, ал №4 позицияны майор Стив Хортон ұштырды. 2 маусым 2016: Майор Алекс Тернер, "Thunderbird No. 6" ұшағымен, АҚШ Әуе күштері академиясының бітіру салтанатынан кейін Колорадо штатының Колорадо-Спрингс маңындағы далаға құлады. F-16 ұшқышы катапульданып шығып, зардап шекпеді. Тергеу барысында ұшақтың қозғалтқышы қону процедурасы басталғанда қасақана тоқтатылғандығы анықталды, себебі газды басқару тетігінің бұзылуы қозғалтқышты өшіруге мүмкіндік берді. Сол күні таңғажайып оқиға болды, "Thunderbirds" командасының теңдесі "Blue Angels" командасы да ұшақ апатына ұшырады. 23 маусым 2017: Капитан Эрик Гонсалвес, "Thunderbird No. 8" ұшағының Вектрен Дейтон әуешоуы алдында ұшу-қону жолағынан шығып, аударылып кеткен кезде жарақат алды. Ұшқыш пен жолаушы, техникалық сержант Кеннет Кордова, бір сағаттан астам уақыт бойы ұшақта тұтқында қалды. Кордованың жарақат алмағаны анықталды. Тергеу барысында, ылғалды ұшу-қону жолағына тым төмен қонған және жоғары жылдамдықпен ұшу-қону жолағынан шығып кеткені анықталды. Жаңбыр салдарынан кабинаға су шашырап, қону кезінде дұрыс тежеу процедураларын орындамау апатқа себеп болды.

24 September 1961: TSgt John Lesso of the Thunderbirds C 123 crew was killed when a USAF C 123 carrying the Army Golden Knights, on which he was flight engineer, crashed during takeoff at an airshow in Wilmington, North Carolina. 4 June 1972: Major Joe Howard, flying Thunderbird No. 3 (F 4 s/n 66 0321), was killed during the Transpo '72 airshow at Dulles International Airport in northern Virginia. Immediately after takeoff, Stricklin attempted a "Split S" maneuver (which he had successfully performed over 200 times) based on an incorrect mean sea level (MSL) elevation of the airfield, 1100 feet (335 m) higher than the home base at Nellis AFB. Climbing to only 1670 feet (509 m) above ground level instead of 2500 feet (762 m), Stricklin had insufficient altitude to complete the maneuver, but guided the F 16C aircraft down the runway away from the spectators and ejected less than one second before impact. He survived with only minor injuries and no one on the ground was injured, but the $20 million aircraft was completely destroyed. Official procedure for demonstration "split S" maneuvers was changed, and the USAF now requires Thunderbird pilots and airshow ground controllers to both work in above MSL altitudes, as opposed to ground control working in AGL (above ground level) and pilots in MSL, which led to two sets of numbers that had to be reconciled by the pilot. Thunderbird pilots now also climb an extra 1000 feet (305 m) before performing the Split S maneuver. 20 August 2005: The Thunderbirds temporarily grounded themselves pending an investigation into a minor mid air incident during the Chicago Air & Water Show. During the diamond pass in review, the tip of the missile rail on the right wing of the slot (#4) aircraft contacted the left stabilator of the right (#3) aircraft. A four foot section of the missile rail snapped off, while the No. 3 aircraft sustained damage described by one of the Thunderbirds pilots as a "medium deep scratch" to the red paint of the stabilator. This is why the USAF Thunderbirds have taken extra precaution when flying their diamond, changing from about one and a half feet wingtip to canopy separation to around three feet. Amateur video showed the missile rail falling into the "safety box" on Lake Michigan away from boaters. While there were no injuries and the aircraft remained flight worthy, the demonstration was immediately terminated, all aircraft returned to Gary International Airport, and the Thunderbirds did not perform on the second day of the Chicago show. The right wing pilot (#3) was Major D. Chris Callahan, and the slot position (#4) was flown by Major Steve Horton. 2 June 2016: Major Alex Turner, flying Thunderbird No. 6, crashed in a field near Colorado Springs, Colorado after performing a flyover at the United States Air Force Academy graduation ceremony. The F 16 pilot ejected and was unhurt. Investigation revealed that the aircraft's engine was inadvertently shut down at the start of landing procedures when a faulty throttle trigger permitted the throttle to be rotated into an engine cut off position. In a strange twist later that day, the Thunderbirds' Naval counterparts in the Blue Angels suffered a fatal crash of their own. 23 June 2017: Capt. Erik Gonsalves was injured when, during landing, Thunderbird No. 8 ran off the runway and overturned prior to the Vectren Dayton Air Show. The pilot and a passenger, Technical Sgt. Kenneth Cordova, were trapped in the aircraft for over an hour. Cordova was uninjured. The investigation revealed excessive air speed coupled with landing too far down a wet runway caused the jet to leave the airstrip and flip over. Rain on the canopy windscreen and failure to follow proper braking procedures during the landing contributed to the accident.

Басқа өлім-жітім оқиғалары

11 желтоқсан 1954: Капитан Джордж Кевил Льюкте F 84G ұшағымен жеке жаттығу кезінде қаза тапты. 26 қыркүйек 1957: 1-лейтенант Боб Рютте Неллисте жеке жаттығу кезінде қаза тапты. 9 қазан 1958: "Тандербирдс" тобының C 123 көлігіндегі 21 адам, 21 адамнан тұратын экипажбен бірге Бойз қаласынан солтүстік-батысқа қарай 80 шақырым жерде апатқа ұшырап, қаза тапты. Тек екі адам ғана аман қалды. 12 наурыз 1959: Капитан C. D. "Фиш" Салмон, жетекші ұшқыш, Неллиске жақын жерде жаттығу кезінде соқтығысу салдарынан қаза тапты. 27 шілде 1960: Капитан Дж. Р. Крейн, команданың алдын ала ұшқышы және баяндаушысы, Неллисте жеке жаттығу барысында қаза тапты. 6 сәуір 1961: Команданың командирі майор Роберт С. Фицджеральд және алдын ала ұшқыш, баяндаушы капитан Джордж Ниал Неллистегі жаттығу ұшуы кезінде қаза тапты. 9 мамыр 1964: Капитан Юджин Дж. "Джин" Девлин өзінің Republic F 105B ұшағы Калифорниядағы Гамильтон әуе базасынан үш ұшақтың тобымен ұшып, қонуға дайындалып жатқанда жарылып, қаза тапты. 12 қазан 1966: Майор Фрэнк Литен мен капитан Роберт Морган екі F 100 ұшағының Кубалық сегіздіктер кезінде соқтығысуынан қаза тапты, олардың F 100F ұшағы Невада штатындағы Indian Springs Air Force Auxiliary Field әуе алаңына құлады. Екінші ұшақ, F 100D, қанаттары зақымданған болса да, Неллис әуе базасына қонуға үлкерді. 9 қаңтар 1969: Капитан Джек Турман Неллистен солтүстікке қарай жаттығу барысында ортада соқтығысып, қаза тапты; екінші F 100D аман-есен оралды. 21 желтоқсан 1972: Капитан Джерри Болт және аға сержант Чарльз Линн Неллистегі ұшу сынағы кезінде қаза тапты. 25 шілде 1977: Капитан Чарли Картер, "Тандербирдс" тобының ұшқышы және баяндаушысы, Вайоминг штатының Шайенне қаласында қонуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталып, "Фронтиер күндері" родео аренасына құлап, қайтыс болды. 8 қыркүйек 1981: "Тандербирдс" тобының командирі подполковник Дэвид Л. Смит Огайо штатының Кливленд қаласынан ұшып бара жатқанда ұшағының қозғалтқышына шағалалар түсіп, апатқа ұшырады. Оның T-38 ұшағы Эри көліне құлады, ал Смит ұшақтан секіргенімен, катапулькасы істен шығып, парашюты ашылмады (оның бас механігі артқы кабинадан сәтті секірді). 18 қаңтар 1982: "Алмаз апаты", "Тандербирдс" тарихындағы ең ауыр жаттығу апаты, майор Норман Л. Лоури, капитан Уилли Мейс, капитан Джозеф Н. Петерсон және капитан Марк Меланкон Indian Springs Air Force Auxiliary Field әуе алаңында T-38 ұшақтарымен "алмаз тізбегін" жаттықтыру кезінде қаза тапты. Тек екі "Тандербирдс" ұшқышы ғана аман қалды. Жеке ұшқыштар, 5 және 6 номерлі "Тандербирдс".

11 December 1954: Capt George Kevil was killed during solo training at Luke in an F 84G. 26 September 1957: 1st Lt Bob Rutte was killed in solo training at Nellis. 9 October 1958: Nineteen men aboard the Thunderbirds' support C 123 with a crew of 21 were killed in a crash about 50 mile (80 km) northwest of Boise, Idaho, while en route to McChord AFB, Washington, reportedly when the transport struck a flock of geese. Only two men survived. 12 March 1959: Capt C. D. "Fish" Salmon, slot pilot, was killed after a collision during formation training near Nellis. 27 July 1960: Capt J. R. Crane, advance pilot and narrator for the team, was killed during a solo proficiency flight at Nellis. 6 April 1961: Maj Robert S. Fitzgerald, commander of the team, and Capt George Nial, advance pilot and narrator, were killed during a training flight at Nellis. 9 May 1964: Capt Eugene J. "Gene" Devlin was killed when his Republic F 105B broke apart as it pitched up for landing from a three plane formation pass over Hamilton AFB, California. 12 October 1966: Maj Frank Liethen and Capt Robert Morgan were killed in a collision of two F 100s during opposing Cuban eights, their F 100F crashing, at Indian Springs Air Force Auxiliary Field in Nevada. The other, an F 100D, managed to land at Nellis AFB, despite wing damage. 9 January 1969: Capt Jack Thurman was killed after a mid air collision in training north of Nellis; the other F 100D returned safely. 21 December 1972: Capt Jerry Bolt and TSgt Charles Lynn were killed during a flight test at Nellis. 25 July 1977: Capt Charlie Carter, Thunderbird pilot and narrator, was fatally injured after an aborted landing attempt in Cheyenne, Wyoming, and crashed into the Frontier Days rodeo arena. 8 September 1981: Lt Col David L. Smith, commander of the Thunderbirds, was killed when his aircraft ingested seagulls while taking off from Cleveland, Ohio. His T 38 crashed into Lake Erie, and although Smith ejected from the airplane, his ejection seat malfunctioned and did not deploy his parachute (his crew chief successfully ejected from the rear cockpit). 18 January 1982: The "Diamond Crash", the worst training crash in Thunderbird history, occurred when Maj Norman L. Lowry, Capt Willie Mays, Capt Joseph N. Peterson, and Capt Mark Melancon were killed while practicing a diamond loop during training at Indian Springs Air Force Auxiliary Field in T 38s. Only two Thunderbird pilots survived. Both Thunderbird Numbers 5 and 6, the solo pilots.

Басқа Әскери-әуе күштері әуелік демонстрациялық топтарымен қарым-қатынасы

Бірінші USAF реактивтік акробатикалық демонстрациялық командасы "Acrojets" болды, 1949 жылдың басында F 80C ұшақтарымен Аризона штатындағы Уильямс әуе базасындағы USAF Fighter School-да өнер көрсетті, және оның басшысы капитан Говард В. "Swede" Дженсен болды. Бұл команда 1950 жылдың тамызына дейін бірге ұшып жүрді, содан кейін Корей соғысына АҚШ-тың қатысуына байланысты таратылды. Сонымен қатар, Батыс Германияда USAFE "Acrojets" командасы да болды, ол 1950-ші жылдардың ортасында Фюрстенфельдбрук әуе базасындағы USAF T 33 Shooting Star нұсқаушы ұшқыштарынан құралған. "Skyblazers" – 1940-жылдардың соңынан 1950-жылдарға дейін Еуропадағы АҚШ Әуе күштерінің (USAFE) ресми демонстрациялық командасы болды. Бұл команда 1949 жылдың басында Батыс Германиядағы Фюрстенфельдбрук әуе базасындағы 36-шы истребитель авиациялық қанатының 22-ші истребитель эскадрильясының ұшқыштары тобымен құрылды. Олар сол кезде Lockheed F 80B Shooting Stars ұшақтарымен ұшып жүрді. 1950 жылы F 84E, 1955 жылы F 86F және 1956 жылы F 100C үлгілеріне көшті. Skyblazer командасының екі мүшесі, біртекті егіздер C. A. "Bill" және C. C. "Buck" Pattillo, алғашқы Thunderbird командасының мүшелері болды. Thunderbirds-тен айырмашылығы, Skyblazers Еуропадағы USAE операцияларынан тыс жерлерде сирек кездесетін. Skyblazers 1962 жылдың қаңтарында таратылды, олардың үй эскадрильясы АҚШ-қа қайта оралды және оларға бекітілген ұшақтар F 105 Thunderchief үлгісіне ауыстырылды. "Апокалипсис төрт салт аттысы" – 1957 жылы АҚШ Әуе күштерінің тактикалық әуе командасы ресми түрде мойындаған төрт C 130 Hercules көліктік ұшқышы және олардың ұшақтарынан құралған әуедегі демонстрациялық команда. Олар 1960 жылға дейін әуедегі демонстрациялық команда ретінде өнер көрсетті.

Құс мұражайы

Әуе күштері Thunderbirds мұражайын сақтайды, ол демонстрациялық команданың тарихын көрсетеді. Мұражай Неллис әуе күштері базасында орналасқан және толық көлемдегі F-16 қақпа күзетшісі (толық Thunderbirds бояуымен) экспонат ретінде қойылған.