Кіріспе

Boeing компаниясының 707 ұшақ корпусына негізделген әуедегі басқару пункті ұшағы.

Boeing E-6 Mercury (бұрынғы Hermes) – Боинг 707-300 ұшағына негізделген әуедегі басқару пункті және байланыс релесі. Боинг компаниясының қорғаныс бөлімшесі жасаған алғашқы E-6A 1989 жылғы шілдеде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қару қадамына енді, EC-130Q ұшағын алмастырды. Қазір E-6B стандартына дейін жаңартылған бұл платформа Ұлттық басқару органынан флоттың баллистикалық зымырандық су асты кемелеріне (су асты кемелерімен байланысқа қараңыз) нұсқаулар жібереді, бұл миссия TACAMO ("Басқаруды қолға алып, жылжуға кірісу") деп аталады. 1998 жылғы қазан айында қолданысқа енген E-6B моделі, Әуедегі ұшыруды басқару жүйесі арқылы Minuteman ICBM зымырандарын қашықтан басқаруға қабілетті. E-6B, "Looking Glass" рөліндегі Әскери-әуе күштерінің EC-135C ұшақтарын алмастырып, құрлықтағы басқару жүйесі жұмыс істемей қалған жағдайда АҚШ-тың ядролық күштерін басқару және бақылауды қамтамасыз етеді. 1991 жылға дейін өндірілген E-6 – Боинг 707 ұшағының соңғы жаңа модификациясы.

Жобалау және әзірлеу

E 3 Sentry әуедегі ескерту және басқару жүйесі сияқты, E 6 ұшағы да Boeing 707-320 авиалайнерінен бейімделген. 1986 жылдың желтоқсанында Boeing-тің Рентон зауытында құрастырылған алғашқы E 6, 1987 жылдың ақпанында алғашқы рейсін жасады, сол кезде ол Сиэтлдің оңтүстігіндегі Boeing Field әуежайына миссиялық авиациялық құралдарды орнату үшін жіберілді. 1988 жылдың шілдесінде сынақтар үшін Әскери-теңіз күштеріне тапсырылды. E 6B – E 6A-ның жаңартылған нұсқасы. Оған штаб аймағы және жаңартылған миссиялық жабдықтар кіреді. Кейіннен ұшу палубасы жүйелері 737 Next Generation пилот кабинасымен ауыстырылды. Бұл пилоттың жағдайды түсінуін арттырады және бұрынғы арнайы авиациялық жиынтыққа қарағанда айтарлықтай шығындарды үнемдейді. Алғашқы E 6B 1997 жылдың желтоқсанында қабылданды. Барлық 16 E 6A ұшағы E 6B стандартына сәйкес жаңартылды, соңғы жеткізілім 2006 жылдың желтоқсанында жүзеге асты. E 6 ұшағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің көптеген ұшақтары қолданатын ұшу кезінде зондты және иірімді май құю әдісін пайдалана алмайды. Ол жоғарғы алдыңғы фюзеляждағы жанармай құю мұндздығын қолданады, бұл оны, Әскери-теңіз күштерінің Boeing P-8 Poseidon ұшағы сияқты, ұшу кезінде май құю үшін белгілі бір АҚШ Әуе күштері ұшақтарына (KC-135 Stratotanker, KC-10 Extender және KC-46 Pegasus) тәуелді етеді.

Пайдалану тарихы

Looking Glass деген кодтық атауы бар E 6 – АҚШ Стратегиялық қолбасшылығының (USSTRATCOM) Әуедегі командалық пункті (ABNCP). Ол Небраска штатындағы Оффут әуе базасында орналасқан Global Operations Center (GOC) жойылған немесе стратегиялық күштермен байланыс орната алмаған жағдайда басқаруды өз қолына алуға арналған. "Көзілдірмек" термині қолданылуына себеп, ABNCP АҚШ Стратегиялық қолбасшылығының GOC-ының ядролық күштерді басқару мүмкіндіктерін "көрінеледі". Бастапқыда "Гермес" деп аталған E 6A 1989 жылдың тамызында VQ 3 эскадрильясының құрамында қызметке түсті. Екінші эскадрилья, VQ 4, 1991 жылдың қаңтарында алғашқы E 6A ұшақтарын алды, бұл 1991 жылдың маусымында EC 130Q ұшақтарын кезең-кезеңмен қызметтен шығаруға мүмкіндік берді. 1991 жылдың күзінде Әскери-теңіз күштерінің өтініші бойынша E 6A "Меркурий" деп қайта аталды. 1988-1992 жылдар аралығында 16 E 6A ұшағы жеткізілді. E 6 паркі Оклахома штатындағы Тинкер әуе күштері базасында орналасқан және оны 3-ші (VQ 3), VQ 4 және VQ 7 әуе барлау эскадрильялары басқарады. 2021 жылы Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінде қызмет еткен E 3D Sentry ұшағының бірі, арнайы E 6 оқу ұшағына айналдыру үшін сатып алынды. Бұл операциялық парктің қызмет ету мерзімін ұзарту және оқу миссиялары үшін E 6 ұшақтарының қажеттілігін азайту мақсатымен жасалды.

Ауыстыру

2015 жылы Әуе күштері мен Әскери-теңіз күштері E4 және E6 миссияларын орындау үшін жаңа ұшақтар қажет екенін түсінді. Бір кезде екі ұшақтың орнына бір ұшақ құруды қарастырды, бірақ 2020 жылға қарай Әскери-теңіз күштері өз жолын таңдап, TACAMO миссиясы үшін арнайы ұшақ әзірлеуді шешті, ал Әуе күштері өз әуедегі ұшыруды басқару миссиясы үшін Аман қалған әуедегі операциялар орталығын дамытуға кірісті. Lockheed EC 130J 30 ұшағы таңдалып, алғашқы тапсырыстар 2020 жылдың соңында берілді, ал дамыту жұмыстары 2022 жылы басталды. 2023 жылдың қараша айынан бастап E XX TACAMO деп аталатын жоба 2020 жылдардың соңында пайдалануға беріледі деп күтілуде. Әскери-теңіз күштері E6 ұшағының TACAMO міндетін 2030 жылдарға дейін атқаратынын күтеді, E XX пайдалануға енгізілген кезде.