Кіріспе

Жерорта теңізінің желкенді кемесі – кеменің түрі

Ксебек ( /z//iː//b//ɛ//k/ немесе /z//ᵻ/'/b//ɛ//k/), сондай-ақ зебек деп те жазылады, негізінен сауда үшін қолданылатын Жерорта теңізінің желкенді кемесі еді. Ксебектердің ұзын, алға қарай сүйірілген бусприті және кормаға орналасқан мизен мачтасы болған. Бұл термин сонымен қатар 16-19 ғасырлардағы, тек Жерорта теңізінде ғана қолданылған шағын, жылдам кемелерді де білдіруі мүмкін.

Сипаттама

Xebecs – негізгі түрде Барбария қарақшылары қолданған, латын тулары мен ескектермен қозғалатын, галераларға ұқсас кемелер болатын. Алғашқы xebecs кемелерінде екі, кейінгілерінде үш мачта болған. Xebecs кемелері ерекше корпусымен, айқын көтеріңкі мұрын және корма бөліктерімен ерекшеленетін, ал олардың суырылмалық көлемі сирек 200 тоннадан асып, сол кездегі фрегаттарға қарағанда оларды сәл кішкентайрақ және азырақ қаруланған еткен.

Барбариялық корсарлардың қолдануы

Бұл кемелер жасау оңай және арзан болғандықтан, дерлік әрбір корсар капитанның (Раис) флотында кем дегенде бір xebec болды. Олардың мөлшері әртүрлі болуы мүмкін. Кейбір кемелерде үш қана, ал басқаларында қырыққа дейін зеңбірек болған. Көптеген xebec-терде 20-30-ға жуық зеңбірек болды, ал басым көпшілігінде айналмалы зеңбіректер орнатылған. 18 ғасырдан кейін галералар ескіріп, xebec-тер жел қуатын тиімді пайдалану, құлдарды ескекке салу қажеттілігін азайту, галераға қарағанда көбірек зеңбірек тасымалдау мүмкіндігі, жалпы арзандығы, жылдамдығы және маневрлеу қабілетінің арқасында Барбариялық қарақшылардың сүйікті кемелеріне айналды. Xebec-тер, әдетте, бу кемелері пайда болғанға дейін замандас кеме түрлерінен жылдам болды. Корсарлар өздерінің xebec-терін құрбандарынан жоғары жылдамдыққа жету үшін тар корпуспен, бірақ кең желкендерді орнату үшін айтарлықтай кеңтікпен жасады. Xebec-тің латин түйреуі кемеге желге қарай жақын жүзуге мүмкіндік берді, көбінесе қуу немесе қашу кезінде үстемдік берді. Ескектердің немесе сүйретпелердің қолданылуы xebec-ке желсіз қалған кемелерге жақындауға мүмкіндік берді. Корсарлар ретінде пайдаланғанда, xebec-тер 90 шамасында экипаж мүшесін тасыды.

Этимология

Xebec, xebeck, xebe(c)que, zebec(k), zebecque, chebec, shebeck (/ʃ//ᵻ/'/b//ɛ//k/); (каталан тілінде: xebec, қазір chebec, испан тілінде: jabeque, enxabeque, қазір xabeco, итальян тілінде: zambecco, stambecco, грек тілінде: σεμπέκο, араб тілінде: شباك және sunbeki) деп те жазылады. Xebec-ке формасы мен мағынасы жағынан ұқсас сөздер каталан, француз, испан, португал, итальян, араб және түрік тілдерінде кездеседі. Online Etymology Dictionary араб тіліндегі "шаббак" (мағынасы "кішкентай соғыс кемесі") сөзін бастапқы түбір деп қарастырады; алайда, араб тіліндегі түбір "желі" дегенді білдіреді, яғни бұл сөз бастапқыда балық аулау қайығын білдірген.