Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік жарты шарда кездесетін көшіп-қонушы су құсы.
Migratory aquatic bird found in the northern hemisphere
сурет = Gavia Stellata Ölfusá 20090606. jpg
сурет жазуы = Өсіп-өну кезеңіндегі ересек құс және жас құс.
сурет2 = Қызыл мойынды суқұс (Gavia stellata) (W GAVIA STELLATA R3 C8). ogg
status = LC
status system = IUCN3.1
status ref =
speciesbox
| image = Gavia Stellata Ölfusá 20090606. jpg
| image caption = Adult in breeding plumage and young
| image2 = Red throated Diver (Gavia stellata) (W GAVIA STELLATA R3 C8). ogg
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
Қорғалу жағдайы және қауіп-қатерлер
Қызыл кеуделі лонн – бүкіл әлемдік деңгейде қорғауға алынбаған түр, себебі оның популяциясы көп және кеңінен таралған. Алайда, кейбір популяцияларының азайып бара жатқаны байқалуда. Мысалы, Аляскадағы АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі жүргізген зерттеулер 1971 және 1993 жылдар аралығында популяцияның 53%-ға төмендегенін көрсетті, сондай-ақ Еуропа континентіндегі санау көрсеткіштері де азайды. Америкада бұл түр 1918 жылғы Көшпелі құстар туралы шарттық актісімен қорғалады. Мұнай төгілуі, мекендеу ортасының нашарлауы және балық аулау торлары – осы түрге қатысты негізгі қауіптер. Сонымен қатар, Е типіндегі ботулизмге шалдығады және "қызыл толқын" деп аталатын балдырлардың гүлденуінен пайда болатын нейротоксиндерді жұтудан өледі. 2007 жылғы гүлдену кезінде, құстардың көп саны гипотермиядан қайтыс болды, себебі балдырлардың белоктық қосалқы өнімдері олардың қауырсындарын жабысып, қауырсындарының жылу сақтау қасиеттерін төмендетті.
Although the red throated loon is not a globally threatened species, as it has a large population and a significant range, there are populations which appear to be declining. Numbers counted in U. S. Fish and Wildlife Service surveys in Alaska show a 53% population decline between 1971 and 1993, for example, and survey count numbers have dropped in continental Europe as well. in the Americas, it is protected by the Migratory Bird Treaty Act of 1918. Oil spills, habitat degradation, and fishing nets are among the main threats this species faces. and Type E botulism, and is regularly killed by the ingestion of neurotoxins produced by "red tide" algal blooms. During a 2007 bloom, large numbers of the birds also died of hypothermia, after their plumages became matted by a protein byproduct of the algae, which reduced the insulating properties of their feathers.
Адам мәдениетінде
Тарихқа дейінгі дәуірден бері тамақ ретінде пайдаланылатын қызыл кеуделі шағала қазір де әлемнің кейбір аймақтарындағы жергілікті халықтар тарапынан ауланады. Құстармен бірге жұмыртқалары да жиналады, кейде олардың саны көп болады. Канаданың солтүстігіндегі Иглулик аралында жүргізілген зерттеуде, екі көбейту маусымында арал ішінде салынған қызыл кеуделі шағаланың барлық жұмыртқаларының 73% жергілікті тұрғындар тарапынан жиналған. Ресейдің кейбір аймақтарында қызыл кеуделі шағаланың терісі дәстүрлі түрде бас киімдер жасауға және киімдерді әрлеуге, оның ішінде жағаларды безендіруге қолданылған. Бұл түр Холарктика айманындағы жергілікті тайпалардың мифологиялық әңгімелерінің құрылысында да маңызды рөл атқарды. Миф бойынша, әртүрлі нұсқалары шамалы ғана өзгешеліктермен айырмашылықтарға ие болғанымен, бір-бірінен үлкен қашықтықта болған тайпалар да оған сенеді. Осы миф бойынша, үлкен бақсы теңіз түбінен топырақ әкеліп беруді шағаладан сұраған. Сол топырақтан әлемнің құрлықтары жасалған. 1800 жылдарға дейін қызыл кеуделі шағаланың мінез-құлқы ауа райын болжау үшін пайдаланылған. Сол кездегі халықтың пікірінше, құрлыққа қарай ұшқан немесе қысқа дауыс шығарған құстар жақсы ауа райын, ал теңізге қарай ұшқан немесе ұзақ, қайғылы дауыс шығарған құстар жаңбырды болжайтын.
Used as a food source since prehistoric times, the red throated loon is still hunted by indigenous peoples in some parts of the world today. Eggs as well as birds are taken, sometimes in significant numbers; during one study on northern Canada's Igloolik Island, 73% of all red throated loon eggs laid within the study site over two breeding seasons were collected by indigenous inhabitants of the island. In some parts of Russia, red throated loon skins were traditionally used to make caps and various clothing decorations, including collars. The species was also central to the creation mythologies of indigenous groups throughout the Holarctic. According to the myth—which varies only slightly between versions, despite the sometimes vast distances that separated the groups who believed it—the loon was asked by a great shaman to bring up earth from the bottom of the sea. That earth was then used to build the world's dry land. As recently as the 1800s, the behaviour of the red throated loon was used to forecast the weather; according to the conventional wisdom of the time, birds flying inland or giving short cries predicted good weather, while those flying out to sea or giving long, wailing cries predicted rain.