Ирак соғысына дейінгі әлемдік үкіметтердің позициялары

Ирак соғысына дейінгі жағдай: 2003 жылғы Иракқа басып кіруге дейін әлем елдерінің позициясы, Саддам Хусейнге қатысты пікірлер мен даулар. Ирак, Саддам Хусейн, соғыс.

29 мин оқу

100%

Дереккөз: International reactions to the prelude to the Iraq War — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Соғысқа дейінгі жауаптар
Бұл мақалада 2003 жылы Иракқа басып кірудің басталуына дейін әлемдік үкіметтердің позициялары сипатталған, олардың қазіргі позициялары емес, себебі олар содан бері өзгерген болуы мүмкін.

Өмірбаян

2002 жылы АҚШ Ирак президенті Саддам Хусейнді құлату үшін үгіт жүргізе бастады. Джордж Буш әкімшілігінің басшылығымен АҚШ Саддам Хусейнді әлемдік бейбітшілікке қауіп төндіретін, қатыгез диктатор және халықаралық терроризмді қолдайтын тұлға деп айыптады. Соғысқа қатысты пікірлер елдер арасында күрт бөлінді. Кейбір елдер АҚШ Хусейннің белсенді қару-жарақ бағдарламасы бар екенін нақты дәлелдей алмады деп санайтын. Басқалары соғысты империализм актісі деп қарастырып, АҚШ-тың мақсаты Ирактың мұнайын бағындыру ғана деп айыптады. Ал қарсы тұрған елдер Саддам Хусейнді 20 ғасырдың ең зұлым диктаторларының бірі деп, еркін елдердің қатыгез билеушілерді биліктен алуға міндетті екенін мәлімдеді. Тағы бір топ Саддамның террористік ұйымдармен байланысы анық екеніне және оның қару-жарақ бағдарламасының нақты болғанына сенді. АҚШ әлі күнге дейін жаппай қырып-жою қаруларының орнын таба алмаса да, Саддамның бірнеше шоттарынан жасалған банктік операциялардың жазбаларын тапты. Осы шоттардан жанкешті шабуыл жасаушылардың отбасыларына ұлдарының шейіт болғаны үшін 25 000 доллар төленген. Сондай-ақ, жақтастары Саддамның бақылауында деп саналатын химиялық және биологиялық қарулар соғыс басталмас бұрын Сирияға жөнелтілгенін, ал Ирактағы биологиялық және химиялық қарулар зертханаларының болуы Саддамның жаппай қырып-жою қаруын өндіруге деген ниетін көрсетеді деп мәлімдеді. Одан әрі, жақтастары АҚШ-тың Таяу Шығыста мұнайға мүдделі екенін, бірақ Батыс әлеміне қысым жасау үшін мұнайды бақылауға ұмтылған ислами террористік ұяшықтардың да мұнайға мүдделі екенін атап өтті. Сонымен қатар, олар БҰҰ-ның Иракқа шабуыл жасауға қарсы шығуының себебі – 1995 жылы құрылған «Мұнайға азық-түлік» жанжалына қатысы бар екенін айтады, онда БҰҰ және Ирак шенеуніктері БҰҰ шенеуніктеріне пара беру үшін ақшаны жымқырып алған. 1999-2000 жылдары Иракқа қатысты санкциялар комитетінің бұрынғы төрағасы Питер ван Валсум жақында жариялаған кітабында Ирактың Франция, Ресей және Қытайға келісімшарттар беріп, Ұлыбритания мен АҚШ-ты шеттету арқылы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесін әдейі бөліп алғанын болжады. Қызығы, Иракқа шабуылға қарсылық білдіргендер Франция мен Ресей болды. Ол сондай-ақ санкциялар тиімді болмағанын және Ирактың ынтымақтаспауы өз халқының азаптарын ушықтыруға бағытталғанын мәлімдеді. Басқа айыптаулардың ішінде Шейкер әл Каффаджи, ирактық-американдық бизнесменнің, БҰҰ-ның бұрынғы инспекторы Скотт Риттердің қару іздеуді жоққа шығаратын фильмін жасауға 400 000 доллар жұмсауы бар. Скотт Риттер 2005 жылғы 19 қазанда Сеймур Хершпен сұхбаттасқанда, Саддам Хусейнді биліктен алу саясаты 1990 жылдың тамызында президент Джордж Буш (әпкесі) бастағанын айтты. Риттер президент Джордж Буш пен АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Джеймс Бейкердің ашық мәлімдемелеріне сүйене отырып, экономикалық санкциялар Саддам Хусейн биліктен алынғаннан кейін ғана алынып тасталатынын қорытындылады. Санкциялардың мақсаты – қарусыздану. ЦРУ Саддам Хусейнді алты ай ұстап тұрса, оның режимі өздігінен құлап кететінін мәлімдеді. Бұл саясат АҚШ-тың Иракқа әскери шабуыл жасап, оны басып алуына әкелді. М.Херш: Сіздің кітабыңыздың таң қалдыратын жағы – ол тек Буш әкімшілігі туралы ғана емес, және егер кітапта зұлымдар болса, олардың арасында Клинтонның ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі Сэнди Бергер мен Мэделин Олбрайт та бар. Бұл кітаптың тағы бір ерекшелігі – жаңа оқиғалар мен жаңа ақпараттың көптігі. Скотт екі-үш жыл бойы америкалық үкімет инспекция процесін әдейі тежеп келгенін, дереккөздерін атап, егжей-тегжейлі баяндады. Сіздің пікіріңізше, сол жылдары, 1991-1998 жылдары, әсіресе соңғы үш жылда АҚШ Иракты қарусыздануға мүдделі болды ма? М.Риттер: Шындығында, АҚШ Иракты қарусыздануға ешқашан мүдделі болған емес. Қару-жарақ инспекциясын құрған және Иракты қарусыздануға шақырған БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің барлық қарары бір ғана нәрсеге бағытталған, ол – 1990 жылдың тамызында Кувейтті азат етумен байланысты енгізілген экономикалық санкцияларды сақтау құралы. Біз Кувейтті азат еттік, мен сол қақтығысқа қатыстым. Сондықтан санкциялар алынып тасталуы керек деп ойлау керек. АҚШ Саддамды ұстап тұру үшін құрал іздеуді жөн көрді, себебі ЦРУ бізге тек алты ай күту керектігін айтты, сонда Саддам өз еркімен құлап түседі. Бұл – санкциялар. Оларға ақталу керек еді, ақталу – қарусыздану. Олар БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 7-тараудағы резолюциясын...

In 2002, the United States began to campaign for the overthrow of Iraq's President, Saddam Hussein. The United States, under the administration of George W. Bush, argued that Saddam Hussein was a threat to global peace, a vicious tyrant, and a sponsor of international terrorism. Opinion on the war was greatly divided between nations. Some countries felt that the United States failed to prove beyond a reasonable doubt that Hussein had an active weapons program. Others saw the war as an act of imperialism, and charged that the United States just wanted Iraq's oil. On the other side, supporting countries argued that Saddam Hussein was one of the 20th Century's worst despots, and that free countries should be obliged to remove brutal dictators from power. Others felt that Saddam's ties to terror groups were well established, and his weapons programs very real. Although the U. S. has yet to find the location of the WMDs, they did find records of bank transactions from some of Saddam's accounts that paid various suicide bombers' families $25,000 in exchange for their sons' martyrdom. Supporters also argue that the chemical and biological weapons that were believed to be in Saddam's control were shipped to Syria before the engagement and that the current existence of bio and chemical weapons labs in Iraq are an indication of Saddam's continued desire to produce WMDs. Furthermore, supporters point out that although the U. S. does have oil interests in the Middle East, so do the Islamic terror cells who want to gain control of the oil in an effort to pressure the western world. Additionally, they argue that the U. N. rejected the invasion of Iraq because of their involvement in the "Oil for Food Scandal", (established in 1995), in which U. N. and Iraqi officials skimmed money to allegedly bribe U. N. officials. Peter van Walsum, the former chairman of the Iraq sanctions committee from 1999 to 2000, speculated in a recent book that Iraq deliberately divided the U. N. Security Council by awarding contracts to France, Russia, and China but not the United Kingdom or United States. Coincidentally it was France and Russia who were leading the opposition to the invasion of Iraq. He also claimed that sanctions were not effective and that the lack of Iraqi cooperation was designed to exacerbate the suffering of his own people. Other allegations included a $400,000 contribution from Shaker al Kaffaji, and Iraqi American businessman to produce a film by ex UN inspector Scott Ritter discrediting the weapons searches. Scott Ritter points out in his October 19, 2005 interview with Seymour Hersh that the US policy to remove Saddam Hussein from power started with President George H. W. Bush in August 1990. Ritter concludes from public remarks by President George H. W. Bush and U. S. Secretary of State James Baker that the economic sanctions would only be lifted when Saddam Hussein was removed from power. The justification for sanctions was disarmament. The CIA offered the opinion that containing Saddam Hussein for six months would result in the collapse of his regime. This policy resulted in the US military invasion and occupation of Iraq. MR. HERSH: One of the things about your book that's amazing is that it's not only about the Bush Administration, and if there are any villains in this book, they include Sandy Berger, who was Clinton's national security advisor, and Madeleine Albright. Another thing that's breathtaking about this book is the amount of new stories and new information. Scott describes in detail and with named sources, basically, a two or three year run of the American government undercutting the inspection process. In your view, during those years, '91 to'98, particularly the last three years, was the United States interested in disarming Iraq? MR. RITTER: Well, the fact of the matter is the United States was never interested in disarming Iraq. The whole Security Council resolution that created the UN weapons inspections and called upon Iraq to disarm was focused on one thing and one thing only, and that is a vehicle for the maintenance of economic sanctions that were imposed in August 1990 linked to the liberation of Kuwait. We liberated Kuwait, I participated in that conflict. And one would think, therefore, the sanctions should be lifted. The United States needed to find a vehicle to continue to contain Saddam because the CIA said all we have to do is wait six months and Saddam is going to collapse on his own volition. That vehicle is sanctions. They needed a justification; the justification was disarmament. They drafted a Chapter 7 resolution of the United Nations Security Council calling for the disarmament of Iraq and saying in Paragraph 14 that if Iraq complies, sanctions will be lifted. Within months of this resolution being passed—and the United States drafted and voted in favor of this resolution—within months, the President, George Herbert Walker Bush, and his Secretary of State, James Baker, are saying publicly, not privately, publicly that even if Iraq complies with its obligation to disarm, economic sanctions will be maintained until which time Saddam Hussein is removed from power. That is proof positive that disarmament was only useful insofar as it contained through the maintenance of sanctions and facilitated regime change. It was never about disarmament, it was never about getting rid of weapons of mass destruction. It started with George Herbert Walker Bush, and it was a policy continued through eight years of the Clinton presidency, and then brought us to this current disastrous course of action under the current Bush Administration.

Қолдаудың әртүрлі деңгейлері

Есепті талдау әлемдік дипломатияның күрделілігін ашады. Кейбір ұлттық үкіметтер басып алу жоспарын ашық түрде айыптағанмен, сонымен бірге соғысқа бөлінген АҚШ көмегін қабылдады немесе соғыс күштеріне әскерлер, жанармай құю бекеттері, әскери қолдау және/немесе әуе кеңістігін ұсынды. Кейбір елдердің үкіметтері тек көрінеу ғана қолдау көрсетті. Бастапқыда Ақ үй тізіміне енген кейбір елдер «коалицияға» қатысуын жоққа шығарды. Сонымен қатар, көптеген қолдау көрсеткен елдердің халқы мен парламенттерінде соғысқа қарсылық күшті. Бұш әкімшілігі шамамен 15 елдің қолдауын алғанын мәлімдеді, олар аты-жөнін жасыруды қалады. Бұл топты кейбіреулер «көлеңкелі коалиция» немесе, сарказммен, «аты аталғысы келмейтіндердің коалициясы» деп атады. Қолдау сипаты қарулы күштерден бастап әуе кеңістігі мен базаларды пайдалану, логистикалық қолдау, саяси қолдау, қайта құру жұмыстарына қатысу сияқты түрлі болуы мүмкін. Сондықтан, кейбір сарапшыларға көптеген елдерді ресми тізімнен шығару қиын көрінеді, Иракты ерекше жағдай деп есептегеннен басқа (бірақ кейбіреулер Ирак ішіндегі күштер өз елінің қайта құруына да көмектеседі деп санайды).

АҚШ-тың ұстанымын қолдаған елдер

Ирак соғысы басталар алдында АҚШ үкіметі 49 елдің Саддам Хусейнді Иракта биліктен күшпен алып тастауды қолдайтын "қалаулылар коалициясына" қосылғанын мәлімдеді, ал тағы бірқатар елдер жеке түрде қолдауларын білдірді. Осы 49 елдің ішінде келесі елдер маңызды әскерлерді немесе саяси қолдауды ұсынып, белсенді немесе қатысушы рөл атқарды: Австралия, Болгария, Чехия, Дания, Венгрия, Италия, Жапония, Латвия, Литва, Нидерланды, Филиппин, Польша, Португалия, Румыния, Словакия, Испания, Украина, Ұлыбритания және (АҚШ). Осы елдердің төртеуі Иракты басып алуға тікелей қатысқан жауынгерлік күштерді жіберді: АҚШ, Ұлыбритания, Австралия және Польша. Басқа елдер логистикалық және барлау көмегін, химиялық және биологиялық жауап беру топтарын, әуе кеңістігін пайдалану құқығын, гуманитарлық және қайта құру жөніндегі көмекті, сондай-ақ саяси қолдау көрсетті.

Еуропа

2003 жылдың қаңтар айының соңында Ұлыбритания басшылары қол қойған және әртүрлі газеттерге таратылған мәлімдемеде Саддамға БҰҰ қарарларын бұзуға рұқсат етілмеуі керек екені айтылды. Кейін Шығыс Еуропаның "Вильнюс тобы" елдері – Эстония, Латвия, Литва, Словения, Словакия, Болгария, Румыния, Хорватия – қазірдің өзінде ЕО мүшелері, сондай-ақ Албания және Солтүстік Македония Ирак мәселесі бойынша тағы бір мәлімдеме жасады. Олар АҚШ-тың позициясын қолдады, бірақ БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қолдауысыз соғыс болу мүмкіндігі туралы ештеңе айтпады. Бірақ Дональд Рамсфелд Словения мен Хорватияның АҚШ басқаратын коалицияға кіргенін мәлімдеген соң, Словения үкіметі бұл мәлімдемені қабылдамады. Премьер-министрі Антон Роп Словенияның соғысқа қатысу шешімі БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің шабуылға рұқсат беруіне байланысты екенін қайталады. Хорватия президенті Стьепан Месич соғыстың заңсыз екенін мәлімдеді. Франция президенті Жак Ширак он Шығыс Еуропа елінің мәлімдемесіне қатысты: "Бұл әдепсіз мінез-құлық. Олар үнсіздікті сақтаудың мүмкіндігін жіберіп алды". Кейбіреулер Жак Ширактың сынысы Орталық және Шығыс Еуропадан келген, әлі ЕО-ның толыққанды мүшесі болмаған елдерге, осы мәлімдемесі үшін ЕО-ға қосылуға рұқсат берілмеуі керек дегенді білдіретінін болжады. Бұқаралық ақпарат құралдарының сынысынан кейін Ширак сөзін қайтарып алды. Румыния президенті Ион Илиеску Ширактың пікірін ақылға сыймайтын деп атап, "мұндай айыптаулар мүлдем негізсіз, ақылсыз және демократияға қарсы" деді. Болгария Сыртқы істер министрінің орынбасары Любомир Иванов журналистерге: "Бізге түрлі формада қысым көрсетілмейтін жағдай жоқ, бірақ менің ойымша, бұл Қауіпсіздік Кеңесінде бірлікке және келісімге жетудің тиімді жолы емес" деді. Нидерландыдағы бірінші Балкененде кабинеті АҚШ-ты қолдады. 2002 жылдың қазан айында үкімет құлағаннан кейін, 2003 жылдың қаңтарында жаңа сайлаулар өтті, оның нәтижесінде екінші Балкененде кабинеті жеңіске жетті және бұрынғы саясатын жалғастыруды шешті. Голланд сарбаздары Иракқа жіберілді және 2005 жылдың наурызына дейін сонда болды. Иракта екі голланд сарбазы қаза тапты. Сербия мен Черногория Сыртқы істер министрлігі Ирак дағдарысын Біріккен Ұлттар Ұйымы аясында шешу мүмкін болмағанына өкініш білдірді және Ирак үкіметін "өз азаматтарын жауапсыз саясаттың құрбаны етіп отыр" деп айыптады. Бірақ Сербия мен Черногория Иракқа шабуылға қатыспауға шешім қабылдады.

In late January 2003, a statement released to various newspapers and signed by the leaders of Britain, saying that Saddam should not be allowed to violate U. N. resolutions. Later, the Eastern European "Vilnius Group" countries, Estonia, Latvia, Lithuania, Slovenia, Slovakia, Bulgaria, Romania, Croatia —all now members of the EU—, Albania, and the Republic of Macedonia issued another statement on Iraq, in general support of the US's position but not commenting on the possibility of a war without support of the UN Security Council. However, as Donald Rumsfeld stated that Slovenia and Croatia were members of the US led coalition, Slovenia's government rejected this statement and its Prime Minister Anton Rop reiterated that Slovenia has conditioned the decision to go to war upon a UN Security Council go ahead to the attack; Croatia's President Stjepan Mesić called the war illegal. French President Jacques Chirac commented on the statement of the ten Eastern European countries saying: "It is not well brought up behavior. They missed a good opportunity to keep quiet". It was believed by some that Jacques Chirac's criticism could be presumed to imply that the EU applicants from Central and Eastern Europe, which were not yet official EU members, should not be allowed to join because of the statement. After criticism by the media, Chirac's remark was taken back. Romanian President Ion Iliescu called Chirac's remarks irrational, saying "such reproaches are totally unjustified, unwise, and undemocratic". Bulgarian Deputy Foreign Minister Lyubomir Ivanov told reporters "it is not the first time that pressure is being exerted upon us in one or another form but in my opinion this is not the productive way to reach unity and consensus in the Security Council". In the Netherlands the first Balkenende cabinet supported the USA. After that government fell in October 2002, there were new elections in January, which were won by the Second Balkenende cabinet who chose to continue their predecessors' policy. Dutch soldiers were sent to Iraq, and remained until March 2005. Two Dutch soldiers died in Iraq. The Ministry of Foreign Affairs of Serbia and Montenegro expressed regret that the settlement of the Iraqi crisis could not be accomplished in the United Nations and accused the Iraqi regime of "making its citizens the victims of an irresponsible policy". Serbia and Montenegro decided not to take part in Iraq invasion though.

Ұлыбритания

Соғыс барысында Ұлыбритания үкіметі АҚШ-тың Иракқа басып кіру жоспарын ең ықпалды қолдаушысы болды, бірақ бастапқыда БҰҰ мандатын алуға тырысты. Премьер-министр Тони Блэр осы мәселеде АҚШ-ты үнемі қолдады, ал Парламент мүшелері екі лагерьге бөлінді. Блэр көптеген Лейбористік партия депутаттарынан күшті қарсылыққа тап болды және Палаталар палатасындағы дебаттарда Консервативтік партия және Ольстер одағының көпшілігінің қолдауымен парламенттік көпшілікті қамтамасыз етті. Консерваторлар үкіметтің жалпы ұстанымын қолдағанмен, олардың көптеген депутаттары партиялық шешімге қарсы шықты, олардың ішінде Кеннет Кларк сияқты саяхатшылар да болды. Либерал-демократтар соғысқа қарсы болды және олардың депутаттары бұл мәселеде бірауыздан келісті. Бұрынғы министрлердің бірі премьер-министрге жеке шабуыл жасап, оның әрекеттерін "жауапсыз" деп сипаттады. Робин Кук және бірнеше министрлер осы мәселе бойынша өз қызметтерінен кетті. Клэр Шорт депутаты кабинетінен кетуге дайын екенін білдірді, бірақ екі айдан кейін 2003 жылдың 12 мамырында ғана отставкаға кетті. Бұрынғы Сыртқы істер министрі және сол кездегі Палаталар палатасының басшысы Кук отставкаға кету туралы сөз сөйледі, оған тұрып шапалақтады. Кук Блэрдің саясатының көп бөлігімен келісетінін, бірақ соғысты қолдамайтынын мәлімдеді. Басып кіруге дейін, сол кездегі Ұлыбританияның Бас прокуроры лорд Голдсмит соғыстың алты себеппен халықаралық құқықты бұзатынын айтты, олар БҰҰ-ның екінші қарарының болмауынан бастап БҰҰ инспекторы Ханс Бликстің қару іздеуін жалғастыруына дейін. Он күннен кейін, 2003 жылдың 7 наурызында, Ұлыбритания әскерлері Кувейтке жиналған кезде лорд Голдсмит өз ойын өзгертті және былай деді: Мен күш қолдануға рұқсат беру үшін тағы бір қарар қабылдау ең қауіпсіз құқықтық жол екеніне сенімдімін. Дегенмен, маған ұсынылған келіссөздер туралы ақпаратты және Вашингтонда АҚШ әкімшілігінен естіген аргументтерді ескере отырып, 1441-ші қарар 678-ші жылғы рұқсатты жаңа қарарсыз қайта жаңартуға қабілетті екенін қабылдаймын. Ол өзінің жаңартылған талдауын "режимді өзгерту әскери әрекеттің мақсаты бола алмайды" деп түйіндеді. Ұлыбритания Перс шығанағы аймағына 45 000 британдық әскер, Әскери-теңіз күштері және Әскери-әуе күштері, соның ішінде HMS Ark Royal авианосецін жіберді. Құрлықтағы күш құрамында 100 Challenger танктері болды. Бірінші бронетанктік дивизияның 7-ші және 4-ші бронетанктік бригадалары соғысқа қатысты. Соғысқа дейін жүргізілген қоғамдық пікір сауалнамалары көрсеткендей, британдықтардың көпшілігі БҰҰ-ның соғысқа мандаты болған жағдайда соғысты қолдайтын, бірақ 1441-ші қарардан өзге қосымша қарарсыз соғысқа күшті қарсылық білдірді, бұл Саддам Хусейннің қарарға бағынбаған жағдайда ауыр салдарға ұшырайтынын көрсетті.

Throughout the conflict, the United Kingdom's government remained the strongest supporter of the U. S. plan to invade Iraq albeit originally seeking a UN Mandate. Prime Minister Tony Blair frequently expressed support for the United States in this matter, while Members of Parliament (MPs) were divided. Blair experienced a significant rebellion from many Labour MPs and in a debate in the House of Commons, he achieved a parliamentary majority with the support of most Conservative MPs and Ulster Unionists. Although the Conservatives were supportive of the Government's stance as a whole, a significant minority of their MPs rebelled against the party line, including figures such as Kenneth Clarke. The Liberal Democrats opposed the war, and their MPs were visibly unanimous on the issue. One former cabinet minister delivered a stinging personal attack on the Prime Minister, calling his behaviour 'reckless'. Robin Cook MP and a few other government ministers resigned to the backbenches over the issue. Clare Short MP threatened to resign from the cabinet, but then remained for two months before finally resigning on May 12, 2003. Cook, a former Foreign Secretary and at the time Leader of the House of Commons, delivered a resignation speech, which was received with a standing ovation. Cook indicated that while he agreed with most of Blair's policies, he could not support the war. Before the invasion, the then UK Attorney General Lord Goldsmith, advised that the war would be in breach of international law for six reasons, ranging from the lack of a second United Nations resolution to UN inspector Hans Blix's continuing search for weapons. Ten days later on 7 March 2003, as UK troops were massing in Kuwait, Lord Goldsmith changed his mind, saying:

I remain of the opinion that the safest legal course would be to secure the adoption of a further resolution to authorise the use of force Nevertheless, having regard to the information on the negotiating history which I have been given and to the arguments of the US Administration which I heard in Washington, I accept that a reasonable case can be made that resolution 1441 is capable in principle of reviving the authorisation in 678 without a further resolution. He concluded his revised analysis by saying that "regime change cannot be the objective of military action." The United Kingdom has sent 45,000 personnel from the British Army, Royal Navy, and Royal Air Force, including the aircraft carrier HMS Ark Royal to the Persian Gulf region. The ground component included 100 Challenger tanks. The First Armoured Division's 7th Armoured Brigade and 4th Armoured Brigade took part in the war. Before the war, public opinion polls showed that the majority of British people would have supported the war with a clear UN mandate for war, but were strongly opposed to war without another resolution in addition to Resolution 1441, which indicated that Saddam Hussein would face serious consequences if he failed to comply with the resolution.

Польша

2003 жылдың наурыз айында Польша үкіметі АҚШ жетекшілігімен Иракқа басып кіруге қатысатынын жариялады және шамамен 200 адам жіберді. Польша сонымен қатар GROM элиталық жасағынан 54 сарбазды, ORP Kontradmirał Xawery Czernicki логистикалық қолдау кемесін, FORMOZA әскери-теңіз жасағымен және 74 химиялық қауіпсіздік тобын жіберді. Сауалнамалар көрсеткендей, Орталық және Шығыс Еуропаның басқа елдеріндегідей, халық көбінесе соғысқа қарсы болды, бірақ Испания, Италия немесе Ұлыбританиядағыдай қатты емес.

Кувейт

Кувейт, мүмкін, АҚШ-тың әрекетін қолдаған жалғыз маңызды аймақтық одақтасы болды, оның Саддамның Ирағына деген қарсылығы Перс шығанағының бірінші соғысы кезіндегі оқиғалардан туындаған. 2003 жылы халық Саддамды бұрынғыдан кем емес қауіп деп қарады және әсіресе Перс шығанағы соғысы кезінде жоғалып кеткен, Саддам биліктен құлағанға дейін Ирак түрмелерінде отырған көптеген Кувейт азаматтарын елге қайтару әрекеттеріне қызығушылық танытты.

Жапония

2003 жылдың 17 наурызында Жапонияның премьер-министрі Джуничиро Койдзуми АҚШ, Ұлыбритания және Испанияның Иракқа қарсы дипломатиялық күш-жігерін тоқтатуын қолдады. Ол сондай-ақ, Иракқа шабуыл жасау үшін БҰҰ-ның қосымша қарары қажет емес екенін мәлімдеді. 2003 жылдың 26 наурызында Жапонияның БҰҰ-дағы елшісі Қауіпсіздік Кеңесінде Жапонияның АҚШ пен одақтас елдердің әрекеттерін қолдайтынын білдірді. Ол Ирак диктатурасының жаппай қырып-жоятын қарулары бар екенін және соңғы 12 жыл бойы БҰҰ қаулыларын үздіксіз бұзғанын айтты. Жапония Иракты қайта құру және қолдау тобы атынан 5500 әскер жіберді. Ел ішінде бұл шешімге оппозиция да, үкімет коалициясының бір бөлігі де қарсы шықты. Көптеген жапондықтардың пікірінше, бұл әрекет тек Буш әкімшілігінің басталысымен жақсара бастаған АҚШ үкіметімен қарым-қатынасты жақсарту мақсатында жасалды. Бұған қоса, Жапония Конституциясының 9-бабы (Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қабылданған) жапондық әскерилердің шетелдегі кез келген әрекетіне тыйым салады. Сондықтан Жапония шабуылға тікелей қатыспады, бірақ АҚШ Әскери-теңіз күштеріне логистикалық қолдау көрсетті, үкімет мұны жауынгерлік емес операция деп есептеді, бірақ көптеген жапондықтар бұл пікірмен келіспейді.

Азияның басқа мемлекеттері

Сингапур (одан кейін көп ұзамай АҚШ-пен еркін сауда туралы келісімге қол қойды), Филиппин, Оңтүстік Корея және көптеген кіші Тынық мұхиты аралдары соғысқа қолдау көрсетті. Маршалл аралдары, Микронезия Федеративтік Штаттары және Палау (бұрынғы американдық сенімдік территориялар, олардың халқы шамамен 186 000 адамды құрайды) құқықтық тұрғыдан тәуелсіз және Біріккен Ұлттар Ұйымының толыққанды мүшелері болып табылады; алайда, олардың үкіметтері қаржыландыру үшін көбінесе АҚШ Конгресіне сеніп бағады, бұл үшін «Еркін қауымдастық шарты» қолданылады. Соғысты сынағандардың кейбіреулері, егер осы мемлекеттер соғысқа қарсы позиция алса, АҚШ-қа тәуелділігіне байланысты саяси және экономикалық тұрғыдан ауыр зардаптарға ұшырайтынын айтады.

Австралия

Австралиядағы Говард үкіметі АҚШ саясатын күшті және көбінесе сынсыз қолдады. Австралия 2000-нан астам әскери қызметкерді, оның ішінде F/A 18 Hornet истребительдерінен жасалған эскадрильяны және 150 SAS әскерін жіберді (толық мәліметтер үшін 2003 жылғы Парсы шығанағы соғысына Австралияның үлесіне қараңыз). Алғашқыда австралиялық халық үкіметінің БҰҰ-ның нақты қолдауысыз соғысқа қатысуына анық және тұрақты түрде қарсы болды (сауалнамаға қатысушылардың шамамен 60-70 пайызы), бірақ соғыс басталғаннан кейін халық пікірі біршама өзгерді: сенімді соғыс уақытындағы сауалнамада қолдау 57 пайызды құрады, ал қарсылық 36 пайызды көрсетті. 2006 жылғы наурыз айында Еңбек партиясымен байланысты саяси кеңес беруші компания Hawker Britton тапсырысымен UMR Research жүргізген сауалнамада респонденттердің 65 пайызы Австралияның сол жылдың мамыр айынан кешіктірмей немесе дереу Ирактан кетуі керек деп санайтынын көрсетті. Жалпы алғанда, Еңбек партиясы соғысқа қарсы болды. Сидней, Мельбурн, Канберра, Брисбен және Хобарт қалаларында, сондай-ақ Австралияның басқа қалаларында ірі соғысқа қарсы демонстрациялар өтті.

АҚШ-тың қарсылық білдіруі

Кейбір елдер, Персы шығанағындағы соғыс кезінде АҚШ-тың одақтастары болған, екінші Ирак соғысына қарсы болды немесе оған көмектесуден тартынды. Соғысқа дейін бірнеше ел АҚШ-ты қару инспекторларының тергеуін аяқтауын күтуге шақырды. Дегенмен, АҚШ және оның одақтастары Саддамға жеткілікті шыдамдылық көрсетілгенін айтты және оның инспекторлармен ынтымақтасуға дайын еместігі анық болды, себебі ол жаппай қырып-жою қарулары мәселесі көтерілгенде әрқашан шұғылданған. Бұл, егер 1998 жылы инспекторлар Ирактан қуылмаған болса, соғысты қолдаушылардың пікірінше, БҰҰ-ның міндеттемелерін бұзуға жеткілікті себеп болатын. Сол кездегі БҰҰ қару-жарақ инспекторы Скотт Риттер инспекторларды Саддам Хусейн емес, Билл Клинтон шығарғанын мәлімдеді.

Инспекциялардың 98 пайызында ирактықтар біз сұрағанның бәрін орындады, өйткені бұл қарусыздануға қатысты. Бірақ президенттік қауіпсіздік нысандарына жақындаған сияқты сезімтал мәселелер туғанда, ирактықтар қарсылық білдіріп, "Уақыт тоқтады. Біздің президентімізді өлтіруге тырысатын ЦРУ агенті бар, сондықтан сіздерге Ирактағы ең құпия нысандар мен тұлғаларға қол жеткізуге рұқсат беруге біз қуанбаймыз" деді. Біз келісімге келдік: егер біз бір нысанға барсақ және ирактықтар оны "құпия" деп атаса, онда төрт адаммен барамыз. 1998 жылы инспекция тобы Баас партиясының штаб-пәтеріне барды, бұл Республикалық немесе Демократиялық партия штаб-пәтеріне бару сияқты еді. Ирактықтар: "Кіре алмайсыз, бірақ кіре аласыз. Кіріңіздер", - деді. Инспекторлар: "Бұл келісім енді күшін жойды", - деді. Ирактықтар: "Егер сіздер келісімге келмесеңіздер, сіздерді қабылдамаймыз", - деді және инспекцияға рұқсат бермеді. Билл Клинтон: "Бұл ирактықтардың ынтымақтаспағанын көрсетеді" деді және инспекторларды шығарып жіберуге бұйрық берді. Бірақ АҚШ үкіметі Қауіпсіздік Кеңесімен ақылдаспастан инспекторларға келісімді тоқтатуға бұйрық бергенін білесіздер. Бұл ирактықтарды таң қалдырды. Олар: "Біз ережелерге сәйкес ойнаймыз, ал сіздер неге ойнамайсыздар? Егер сіздер ережелерге сәйкес ойнағыңыз келмесе, онда біз қатысқымыз келмейтін ойын осы", - деді. Билл Клинтон инспекторларды шығарып жіберді. Саддам оларды қуған жоқ. Көптеген адамдар 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдарға Ирактың қатысы болмағандықтан, терроризмге қарсы соғыстың бөлігі ретінде Иракқа қарсы соғыс жүргізудің заңды еместігін айтты. АҚШ-тың әскери әрекеттеріне қарсы болғандар Иракты "тікелей қауіп" ретінде көрсету үшін жеткіліксіз және тіпті Нигердің уран келісімі сияқты жалған құжаттар ұсынылған болуы мүмкін деп мәлімдеді. Сондықтан мұндай шамадан тыс көрсету халықаралық құқыққа қайшы келеді. Олар сондай-ақ жаппай қырып-жою қарулары мәселесін (егер 2003 жылы Иракта олар қалған болса) үздіксіз инспекциялар мен дипломатия арқылы шешуге болатындығын айтты және қару мәселесі тек мұнай кен орындарын басып алу, Таяу Шығыста әскери қатысуды күшейту және басқа ОПЕК елдерін бағындыру үшін АҚШ-тың ниеттерін жасыру әрекеті болды деп мәлімдеді. Бұл позицияны Буштың бұрынғы қазынашылық хатшысы Пол Генри О'Нилл қолдады, ол әкімшіліктің Буш билікке келгеннен бері Иракқа шабуыл жасау үшін себеп іздегенін, ал бастапқы құжаттарда мұнайдың ықтимал пайдасы көрсетілгенін мәлімдеді. Буш лагері бұл айыптауларды абсурдты деп мойындады, бірақ Нигердің уран құжаттары күмәнді дереккөзден алынғанын және құжаттардың шындықты айтатынын болжаған қателік болғанын мойындады.

Public perception is that the Iraqis were confrontational and blocking the work of the inspectors. In 98% of the inspections, the Iraqis did everything we asked them to because it dealt with disarmament. However when we got into issues of sensitivity, such as coming close to presidential security installations, Iraqis raised a flag and said, "Time out. We got a C. I. A. out there that's trying to kill our president and we're not very happy about giving you access to the most sensitive installations and the most sensitive personalities in Iraq." So we had these modalities, where we agreed that if we came to a site and the Iraqis called it 'sensitive,' we go in with four people. In 1998, the inspection team went to a site. It was the Baath Party headquarters, like going to Republican Party headquarters or Democratic Party headquarters. The Iraqis said, "You can't come in – you can come in. Come on in." The inspectors said, "The modalities no longer apply." The Iraqis said, "If you don't agree to the modalities, we can't support letting you in," and the Iraqis wouldn't allow the inspections to take place. Bill Clinton said, "This proves the Iraqis are not cooperating," and he ordered the inspectors out. But you know the United States government ordered the inspectors to withdraw from the modalities without conferring with the Security Council. It took Iraqis by surprise. Iraqis were saying, "We're playing by the rules, why aren't you? If you're not going play by the rules, then it's a game that we don't want to participate in." Bill Clinton ordered the inspectors out. Saddam didn't kick them out. Many argued that, since Iraq had no connection to the September 11, 2001 attacks, going to war against Iraq as part of a broader war on terror was illegitimate. Others opposed to US military action argued that insufficient and, as in the case of the uranium Niger deal, even falsified documents might have been produced in order to show Iraq as "an immediate threat". Accordingly, any such exaggeration would have been contrary to international law. They also claimed that the issue of weapons of mass destruction (if indeed there were any left in Iraq by 2003) could have been solved through continued inspections and diplomacy, and insisted that the weapons issue was merely an attempt to hide American desires to seize oil wells, further a military presence in the Middle East, and frighten other OPEC nations into submission. This position was later supported by Bush's former Secretary of the Treasury Paul Henry O'Neill who stated that the administration had sought for a reason to invade Iraq ever since Bush took office, with potential oil spoils charted in early documents. The Bush camp denies these allegations as ludicrous, though they have admitted that the Niger uranium documents were given to them by a source of questionable credibility and it was simply a mistake on their part to have assumed that the documents told the truth.

Еуропа

2003 жылдың 29 қаңтарында Еуропалық парламент АҚШ-тың Иракқа қарсы бір жақты әскери әрекетке қарсы келетін, міндетті емес резолюция қабылдады. Резолюцияда «алдын ала соққы беру халықаралық құқық пен БҰҰ хартасына сәйкес келмейді және аймақтағы басқа елдерді де қамтитын терең дағдарысқа әкелер еді» делінген. Франция, Германия және Ресей бастапқыда АҚШ бастаған соғысқа қарсы болды. АҚШ-тың әскери ұстанымы күшейген сайын, осы үш елдің үкіметтері басып кіруге қарсы наразылықтарын күшейтті. Соңында Франция БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Ирактағы соғысқа қатысты ұсынылып отырған резолюцияға вето қолданатынын нақты айтты. (Толығырақ: БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі және Ирак соғысы.) 2003 жылдың 17 наурызында АҚШ және Ұлыбритания Франция мен Ресейді вето қолдануға мәжбүрлеу үшін жеткілікті дауыс жоқ екенін мойындап, Қауіпсіздік Кеңесіне резолюция ұсынбайтындарын мәлімдеді. Шындығында, Болгария мен Испания (АҚШ пен Ұлыбританиядан басқа) АҚШ/Ұлыбританияның резолюциясына дауыс беруге ниетті екендерін ашық айтты, ал Чили және Гвинея сияқты бірнеше ел оны қолдауды қарастырып жатқандарын жеткізді. Бельгия, Швейцария, Швеция, Грекия, Австрия және Лихтенштейн де соғысты айыптады. Чехия, Хорватия және Словения туралы бұрын айтылған.

Франция

Буш пен Блэр БҰҰ резолюциясын қабылдау үшін қажетті 15 дауыстан 9-ын алуға үміттене бастағанмен, Францияның қаулыны тоқтатуға бұрынғы уәдесі резолюцияны дереу күштен шығаратын еді, себебі Ұлыбритания, АҚШ, Ресей, Қытай және Францияның әрқайсысы кез келген резолюцияны бір жақты вето құқығы арқылы тоқтатуға құқылы, тіпті дауыс қатынасы 11-1 болған жағдайда да. Ресей мен Қытай, егер алдымен дипломатиялық арналар қолданылғанда, БҰҰ резолюциясын қолдаған болар еді деген пікір білдірді, бірақ Буш пен Блэр Франция резолюцияға қарсылығын білдіргеннен кейін осы екі елді көндіруге тырысуды тоқтатты. АҚШ үкіметі Францияның вето құқығын салғысыз пайдаланғанына наразылық білдірген кезде, француз үкіметі АҚШ-тың 11-1 көпшілік дауыспен қабылданған, бірақ вето арқылы тоқтатылған резолюциялардың көптеген мысалдарын көрсетті.

Германия

Германия канцлері Герхард Шредер сайлау кампаниясында Иракқа басып кіруге қарсылығын маңызды мәселе етіп көтерді. Кейбір сарапшылар 22 қыркүйектегі оның күтпеген жеңісін неміс халқының соғысқа қарсы кең таралған сезімдерін пайдаланғанымен байланыстырды. Оның қарсыластары мен Ирак соғысын қолдаушылар оның соғысқа байланысты туындаған дауларды пайдаланып, неміс халқының антиамерикандық көңіліне сезімталдық танытып, тек қана танымалдылыққа ие болу және жеңіске жету мақсатында әрекет еткенін айтты. Бұл пікір американдық басшылықты қатты нарықсатты етті және екі ел арасындағы қарым-қатынасты шиеленістірді. Дегенмен, Шредер Колин Пауэллмен кездесті және Ирак режимі құлатылғаннан кейін екі елдің арасында жақсы қарым-қатынас орнатылды. Қазіргі таңда екі елдің үкіметтері Ирак мәселесін еске түсірмей, алға жылжуға келісті.

Грекия

Грекияның премьер-министрі Костас Симитистің 2003 жылғы 21 наурыздағы мәлімдемесі Грекияның басып кіруге қатысты ресми ұстанымын көрсетті, ол: "Грекия соғысқа қатыспайды және оған араласпайды" деп мәлімдеді. Сонымен қатар, Грекияның сыртқы істер министрі Георгий Папандреу Грекияның АҚШ-тың Иракқа жалғыз өзі баруына қарсы екенін білдірді. Коммунистік партия (KKE) және грек солшыл партиясы Синасписмос сияқты көптеген басқа саяси партиялар да басып кіруді айыптап, оны АҚШ-тың Таяу Шығыстағы империалистік мүдделерінің дәлелі деп қарады. 2003 жылдың 1 наурызында Түркия парламенті 62 000 АҚШ әскерін, 255 реактивтік ұшақты және 65 тікұшақты алты айға Түркияға орналастыруға рұқсат беру туралы үкіметтік ұсынысты тартысты дауыспен мақұлдамады. 2002 жылдың желтоқсан айында Түркия шамамен 15 000 сарбазды Иракпен шекарасына орналастырды. Түрік бас штабы бұл қадамның соңғы жағдайларға байланысты жасалғанын, ал шабуылдың жақын арада күтілмейтінін мәлімдеді. 2003 жылдың қаңтар айында Түркияның сыртқы істер министрі Ясар Якис Түркияның Мосул және Киркук қалалары маңындағы мұнай кен орындарына құқығы бар-жоғын анықтау үшін Осман империясы кезеңіне қатысты құжаттарды зерттеп жатқанын айтты. 2003 жылдың қаңтар айының соңында Түркия АҚШ бастаған Иракқа қарсы соғысты болдырмау мақсатында "соңғы мүмкіндік" кездесуіне кем дегенде бес аймақтық елді шақырды. Бұл топ көршілес Иракты БҰҰ инспекциясымен ынтымақтастығын жалғастыруға шақырды және "Иракқа жасалатын әскери шабуыл Таяу Шығыс аймағын одан әрі тұрақсыздандыруы мүмкін" деп мәлімдеді. Нәтижесінде, Түркия АҚШ тарапынан сұралғандай, өз территориясы мен портына кіруге рұқсат бермеді, себебі Түркияның Ұлы Ұлттық Ассамблеясы бұл ұсынысқа қарсы дауыс берді. Дегенмен, Түркия Буш әкімшілігі тарапынан "Иә ниеттілер коалициясының" құрамына енген елдердің бірі деп танылды.

Ресей

Ресейдің сыртқы істер министрі Игорь Иванов Франция мен Германияға қосылып, Қауіпсіздік Кеңесінің бас қару инспекторы Ханс Бликс және Халықаралық атом энергиясы агенттігінің бас директоры Мохамед Эль Барадейдің қаңтар айында Иракқа сапар салғаннан бері "маңызды прогресс" жасалғанын ескермеуге болмайтынын мәлімдеді.

Беларусь

Президент Александр Лукашенко Беларусь Ирактағы АҚШ-тың "агрессиясын" бірауыздан айыптады деді.

Финляндия

Финляндияда Орталық партияның өкілі Аннели Яаттеенмяки сайлауда жеңіске жетті, ол өзінің бәсекелесі, сол кездегі премьер-министр Пааво Липпоненді, президент Джордж Бушпен өткен кездесуде бейтарап Финляндияны Ирак соғысында АҚШ-пен одақтастырды деп айыптады. Липпонен бұл айыптауларды жоққа шығарып, "Біз БҰҰ және БҰҰ Бас хатшысын қолдаймыз" деді. Яаттеенмяки Буш пен Липпоненнің кездесуі туралы құжаттардың жасырын түрде таратылғаны туралы айыптауларға байланысты 63 күн қызмет еткен соң премьер-министр лауазымынан кетті. Бұл оқиғалар үлкен дау тудырды және "Ирак ақпаратының жасырын таралуы" немесе "Ирак қақпасы" деп аталды. Басты мәселе – Финляндия президентінің арнайы кеңесшісі құпия деп саналатын бірнеше құжатты жасырын түрде таратып бергені болды. Арнайы кеңесші Марти Маннинен осы құпия құжаттарды Аннели Яаттеенмякиге берді, ол осы құжаттардағы ақпаратты Пааво Липпоненді Ирак соғысын қолдады деп айыптау үшін пайдаланды. Құпия құжаттарға Джордж Буш пен Пааво Липпонен арасындағы пікір алмасулардың ескертпелері кірді. Кейін Марти Манниненге құпия құжаттарды тарату, ал Аннели Яаттеенмякиге осыған қатысты қоздырылғандық және көмектесу айыптары тағылды. Финляндия үкіметі президент Тарья Халонен төрағалық еткен отырыста Ирак мәселесіне қатысты қатаң позиция алғанын мәлімдеді. Сыртқы саясат және қауіпсіздік жөніндегі Министрлер кабинеті комитетінің отырысында БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің санкциясысыз Иракқа күш қолдану қабылдамайтыны туралы мәлімдеме жасалды.

Ватикан қаласы

Киелі Тақ АҚШ-тың Иракқа шабуыл жасау жоспарына қатысты қатаң позиция алды. Папа Иоанн Павел II-нің арнайы елшісі, кардинал Пио Лаги, Иракқа қарсы соғысқа қарсылық білдіру үшін Джордж Бушпен келіссөздер жүргізу үшін Шіркеу тарапынан жіберілді. Католик шіркеуі халықаралық шиеленісті дипломатиялық жолмен шешу Біріккен Ұлттар Ұйымының құзырында екенін мәлімдеді. Шіркеу пікірінше, Ирак соғысы, тіпті көптеген қазіргі заманғы соғыстар да, Гипполық Әулие Августин және басқа да дінтанушылар белгілеген әділ соғыс талаптарына сай келмеді. Сондай-ақ, Шіркеу Ирактағы халдей католиктерінің тағдырына алаңдады. Ватикан олар Косово соғысынан кейін шіркеулер мен монастырларға жасалғандай қиратуға ұшырауы мүмкін деп уайымдады. Мемлекеттермен қарым-қатынас жөніндегі хатшы, архиепископ Жан Луи Тауран, Иракқа қарсы әскери шабуыл туралы шешімді тек БҰҰ ғана қабылдауы керек екенін, себебі бір жақты соғыс – "бейбітшілікке қарсы қылмыс және халықаралық құқыққа қарсы қылмыс" болар еді деді. Мемлекеттік хатшы кардинал Анджело Содано, тек Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі ғана өзін-өзі қорғау мақсатында шабуылға рұқсат бере алатынын, және ол да тек алдын ала агрессия болған жағдайда ғана мүмкін екенін айтты. Оның пікірінше, Иракқа жасалған шабуыл осы санатқа жатпайды және бір жақты агрессия – "бейбітшілікке қарсы қылмыс және Женева конвенциясын бұзу" болар еді.

Соғысқа қарсы демонстрациялар

Миллиондаған адам Ұлыбритания, Ирландия, Испания, Португалия, Италия, Нидерланды, Австрия, Франция, Швейцария, Грекия, Германия, Швеция, Норвегия, Бельгия, Дания, Исландия, Чехия, Болгария, Румыния, Кипр, Ресей, Беларусь және Украина көшелерінде митингтер өткізді. Дональд Рамсфелд француз және неміс үкіметтерінің сын-ескертпелерін азайтуға тырысты, бұл екі елдің де сол кезде "Ескі Еуропа" деп аталатын қауымдастықтың мүшелері болғандықтан естілді, ол Еуроодақтың кеңеюінен кейін жаңа жағдайға үміттенді. Қоғамдық пікір сауалнамалары көрсеткендей, соғыс Орталық және Шығыс Еуропаның көпшілігі тарапынан қолдау таппады, тіпті көптеген үкіметтері қолдағанмен.

Канада

Канада 1991 жылғы Перс шығанағы соғысына қатысқанмен, БҰҰ мақұлдауысыз Иракқа қарсы соғысқа қатысудан бас тартты. Премьер-министр Жан Кретьен 2002 жылдың 10 қазанында Канаданың Біріккен Ұлттар Ұйымы санкциялаған кез келген әскери коалицияның Иракқа басып кіруіне қатысатынын мәлімдеді. АҚШ пен Ұлыбританияның БҰҰ санкциясын алуға бағытталған дипломатиялық күш-жігерін тоқтатуынан кейін Жан Кретьен 2003 жылдың 17 наурызында Парламентте Канаданың алдағы басып кіруге қатыспайтынын жариялады, бірақ АҚШ пен оның әскерлеріне моральдық қолдау білдірді. Осыған дейін екі күн бұрын Монреальде 250 мың адам соғысқа қарсы шеруге шықты. Канаданың тағы бірнеше қалаларында ірі соғысқа қарсы демонстрациялар өтті. АҚШ әскери бөлімдерімен алмасу бағдарламасы бойынша жүзге жуық канадалық офицер Иракқа басып кіруге қатысты. 2008 жылдың 9 қазанында CBC 2003 жылға қатысты мына мәлімдемені жариялады: Торонто университетінің профессоры Дженис Гросс Штайн мен қоғамдық саясат кеңесшісі Юджин Ланг Либералдық үкіметтің Вашингтонға жасаған үлесімен мақтанғанын жазды. "Үкімет Ирактағы соғыстан бас тарту туралы шешімін көпшілік алдында мақтанышпен айтты, себебі ол көпжақтылық принциптерін және Біріккен Ұлттар Ұйымын қолдауды бұзатын еді. Сонымен қатар, Канаданың жоғары лауазымды шенеуніктері, әскери офицерлері мен саясаткерлері Вашингтонда жақсы қарым-қатынас жасап, Мемлекеттік департамент пен Пентагонның өкілдеріне Канаданың Ирактағы американдық әскери күш-жігеріне жасаған жанама үлесі – үш кеме және 100 офицер – коалиция құрамына ресми түрде кірген басқа үш елден асып түсетінін жеке сөйлесті. Аргентина мен Чили соғысты айыптады. Боливияның Ла-Паз, Перудің Лима, Колумбияның Богота, Аргентинаның Буэнос-Айрес, Бразилияның Сан-Паулу және Рио-де-Жанейро, сондай-ақ Чилидің Сантьяго қалаларында ірі демонстрациялар өтті. Кариб теңізіндегі Доминика мемлекетінің қайтыс болған премьер-министрі Пьер Шарль де соғысты айыптады. Коста-Риканың Конституциялық соты соғыстың халықаралық құқықты бұзғанын және елдің соғысқа қолдауы оның конституциясына қайшы екенін анықтағаннан кейін, үкімет қолдауын кері тартқанын жариялады, бірақ бұл қолдау тек моральдық сипатта болды, себебі Коста-Рикада әскер жоқ. Гондурас, Никарагуа және Доминикан Республикасы әскерлерін қайтарды.

While Canada participated in the Gulf War of 1991, it refused to engage in a war on Iraq without UN approval. Prime Minister Jean Chrétien said on October 10, 2002, that Canada would be part of any military coalition sanctioned by the United Nations to invade Iraq. With the subsequent withdrawal of American and British diplomatic efforts to gain UN sanction, Jean Chrétien announced in Parliament on March 17, 2003, that Canada would not participate in the pending invasion, though he offered the US and its soldiers his moral support. Two days earlier, a quarter million in Montreal marched against the pending war. Major anti war demonstrations took place in several other Canadian cities. About a hundred Canadian exchange officers, on exchange to American units, participated in the invasion of Iraq. On October 9, 2008, the CBC published this statement about 2003: University of Toronto professor Janice Gross Stein and public policy consultant Eugene Lang write that the Liberal government would actually boast of that contribution to Washington. "In an almost schizophrenic way, the government bragged publicly about its decision to stand aside from the war in Iraq because it violated core principles of multilateral ism and support for the United Nations. At the same time, senior Canadian officials, military officers and politicians were currying favour in Washington, privately telling anyone in the State Department or the Pentagon who would listen that, by some measures, Canada's indirect contribution to the American war effort in Iraq — three ships and 100 exchange officers — exceeded that of all but three other countries that were formally part of the coalition." Argentina and Chile condemned the war. Major demonstrations were reported from La Paz, Bolivia; Lima, Peru; Bogotá, Colombia; Buenos Aires, Argentina; São Paulo and Rio de Janeiro, Brazil; and Santiago, Chile. Pierre Charles, the late Prime Minister of the Caribbean island nation of Dominica also condemned the war. After Costa Rica's Constitutional Court ruled that the war broke international law and that the country's support for the war contradicted its constitution, the government declared its withdrawal of support, which was merely moral anyway as Costa Rica has no army. Honduras, Nicaragua, and the Dominican Republic retreated their troops.

Африка

Африка одағының барлық 52 мүшесі соғысты айыптады. Гвинея, Камерун және Ангола Қауіпсіздік Кеңесіндегі орындарынан, ал Америка Құрама Штаттарының қаржылық көмегі талқыланған кезде, БҰҰ-ның Иракқа қарсы соғыс резолюциясын мақұлдауға ықтимал дауыс берген болар еді. Каир мен Александрия (Мысыр), Рабат (Марокко), Момбаса (Кения), Могадишо (Сомали), Нуакшот (Мавритания), Триполи (Ливия), Виндхук (Намибия), Йоханнесбург пен Кейптаун (Оңтүстік Африка) қалаларынан үлкен наразылық акциялары хабарланды.

Араб лигасы

Араб Лигасы Кувейтті қоспағанда, соғысты бірауыздан айыптады. Сауд Арабиясының Сыртқы істер министрі принц Сауд АҚШ әскерінің Иракқа шабуыл жасау үшін Сауд Арабиясының аумағын пайдалануға рұқсат етілмейтінін жариялады. АҚШ әскерінің Сауд Арабиясында 10 жылдан кейін, Сауд Арабиясында туған Осама бен Ладеннің 2001 жылғы 11 қыркүйектегі Әл-Қаиданың Америкаға жасаған шабуылдарының себебі ретінде көрсетілгенінен кейін, АҚШ күштерінің көп бөлігі 2003 жылы Сауд Арабиясынан шығарылды. Соғыс барысында саудиялық қоғам АҚШ-тың әрекетіне, тіпті БҰҰ мандатына қарамастан, қатаң қарсы болды. Соғысқа дейін үкімет бірнеше рет дипломатиялық шешім табуға тырысты, көбінесе Саддамның қаупіне қатысты АҚШ-тың позициясын қолдады, тіпті Саддамды ерікті түрде елден кетуге шақырды – бұл ұсыныс оны қатты ашуландырды. Соғысқа қарсы демонстрациялар Сирияның Дамаск, Ирактың Бағдад, Йеменнің Сана, Оманның Маскат, Иорданияның Амман, Маан және Ирбид қалаларында, Ливанның Видхат, Бейрут және Сидон қалаларында, Батыс жағалау мен Газа секторындағы Палестина қалалары – Бейтлехем, Наблус, Тулкарм, Дженин, Рамалла және Газа, Израильдің Тель-Авив және Бахрейнде өтті. Мысырдағыдай, демонстрациялар осы демократиялық емес елдердің көптегенінде жиі кездеспейді, ал кейбір режимдер тәртіпсіздіктерден өзіне қауіп төнді деп санады. АҚШ Мысырдан АҚШ бастаған Иракқа қарсы коалицияға қатысу үшін әскер жіберуді сұрады, бірақ Мысыр президенті Мұбарак бұл өтінішті қабылдамады.

Үндістан

Ирак дағдарысы күшейген кезде, Үндістан Ирактың өзінің аумағынан жаппай қырып-жоятын қаруды жою жөніндегі БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қаулыларын толық орындауы қажет деген принципиалды ұстанымды сақтап келді. Кеңес соғысқа қарсы және бейбітшілікті қолдады. Ирак мәселесіндегі барлық шешімдер Біріккен Ұлттар Ұйымының билігімен қабылдалуы керек екенін қатаң айтты. Кеңес Ирактағы билік режимін өзгертуге бағытталған кез келген әрекет сырттан емес, іштен тууы тиіс екенін мәлімдеді. Сондай-ақ, кеңес Ирак халқының қиын гуманитарлық жағдайына назар салып, соғыс оны одан бетерлететінін атап көрсетті. Кеңес БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің бірлесіп әрекет ете алмауына, әсіресе тұрақты мүшелердің Ирак бойынша ұстанымдарын келістіре алмауына терең көңіл көшті. Кеңес «Иракты бейбіт жолмен қарусыздандырудың ең аз мүмкіндігі болғанша, біз қатысты тараптарды сақтық танытуға, өзін ұстауға және жоғары жауапкершілік сезімімен әрекет етуге шақыра береміз» деп мәлімдеді.

Сауд Арабиясы

Соғысқа дейін Сауд Арабиясының ресми ұстанымы қақтығыста бейтарап болу болды; әлемдік БАҚ Иракқа шабуыл жасау үшін американдық әскерилерге өз жерін пайдалануға Сауд Арабиясының көптеген американдық әрекеттерге қарамастан рұқсат бермейтінін хабарлады. Сауд Арабиясының сыртқы істер министрі, принц Сауд Әлфайсал, Сауд Арабиясының жеріне қосымша АҚШ әскерлерін орналастыруға рұқсат беретіні туралы сұраққа жауап бергенде, «қазіргі жағдайларда Ирактан төнетін жақын қауіптің дәлелі болмағандықтан, Сауд Арабиясы қатыспайды деп ойламаймын» деді. Сонымен қатар, Ирак соғысы басталған күні жоғары лауазымды сауд араб әміршісі Ақ үйде болғаны белгілі болды, ал Буш әкімшілігінің өкілдері әмірге Бағдадқа алғашқы зымырандар түсірілмес бұрын бірнеше сағаттан кейін соғыстың бастапқы кезеңі басталғанын үкіметіне жеткізуді тапсырды. Ресми түрде Сауд Арабиясы Саддам Хусейн мен Баас режимінің құлауын қалады, бірақ оның салдарынан қорқады. АҚШ-тың Иракқа шабуыл жасауының сөзсіз болғаны белгілі болған соң, Сауд Арабиясы Баас режимін «Сауд Арабиясынан гөрі көп мөлшерде мұнай өндіретін» Батысқа бағытталған үкіметпен алмастыруды қалайды ма деген сұрақ Сауд Арабиясы үкіметі үшін қиын мәселе тудырды. Бұдан әрі, Сауд Арабиясы Саддамның сүннит режимі құлағаннан кейін, өзінің шекарасында Иранға жақтас шиит үкіметінің орнатылуы мүмкін болғандықтан алаңдады. 2002 жылдың 4 қарашасында Фейсал CNN арнасына Сауд Арабиясының АҚШ-қа Иракқа басып кіру үшін Сауд Арабиясының инфрақұрылымын пайдалануға рұқсат бермейтінін мәлімдеді. Сонымен қатар, сол айда Сауд Арабиясы телеарнасынан жасаған сөйлесінде Мұрагер ханзада Абдулла «біздің қарулы күштер ешбір жағдайда Ирак аумағына аяқ баспайды» деп қатысты түрде айтты.

Сирия

Сирия соғысқа қарсы шығып, Вашингтонның ынтымақтастық туралы талабына мойынсұнудан бас тартты. Ол Қауіпсіздік Кеңесінде Ресей, Франция және Германиямен бірлесіп әрекет етті, тіпті Ирактағы БҰҰ қару-жарақ тексерулерін жаңаруды талап ететін 1441 қаулысын қолдады. Сирияның БҰҰ-дағы елшісі Махаил Вебе АҚШ-тың Ирактың қару-жарағы бойынша Қауіпсіздік Кеңесіне ұсынған дәлелдері жасалған деп санайтынын мәлімдеді. Сириялық сарапшылар Ирактың ешбір көршісі оны қауіп деп санамағанын, ал жаппай қырып-жою қарулары Израиль мен АҚШ компанияларының мүддесі үшін тудырылған соғыстың сылтауы ғана екенін түсіндірді, олар соғыстан кейінгі жаңарту келісімшарттарынан пайда көруді үміттенеді.

Иордания

Иорданияның патшасы Абдулла II Вашингтонды Ирак соғысына қарсы ескертті, бірақ кейін өзінің халқының басым бөлігінің пікіріне қарамастан, басып кірген коалицияға жасырын және үндемей қолдау көрсетті. Иордания үкіметі Иракқа қарсы соғысқа ресми түрде қарсы шықты. Король АҚШ және Еуропалық Одаққа БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1284 (1999) және 1409 (2002) қаулыларына сәйкес дипломатиялық шешімнің ғана Ирак пен БҰҰ арасындағы дауды реттеудің дұрыс жолы екенін жеткізді. 2002 жылдың тамызында ол "Вашингтон пост" газетіне Иракты басып алу "ұлы қателік" болады және ол "барлық аймақты қырқып жіберуі мүмкін" екенін айтты.

Қытай

Қытай Ирактағы қару-жарақ инспекцияларының жалғасуын талап етті, себебі екі қару-жарақ инспекторы Қауіпсіздік Кеңесінде жаппай қырып-жою қаруының бар екенін көрсететін ешқандай дәлел таппағанын мәлімдеді. Пекин АҚШ-тың Иракқа араласу мәселесінде "принципті" және тәуелсіз ұстаным сақтауға баса мән берді. Қытай жағдайдың бейбіт жолмен шешілуін қалағанымен, Қауіпсіздік Кеңесінде вето құқығын қолдану туралы ескерту жасаған жоқ және Иракқа қатысты бұрынғы көптеген шешімдерде дауыс беруден жаңылды. 2003 жылғы Ирак соғысы барысында Қытай Ирактан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1441 қаулысын орындауын қатаң талап етті, бірақ Ирактың осы қаулыны орындауын күшпен қамтамасыз етуге қарсы болды. Дегенмен, соғыс басталған кезде Қытайдың Таяу Шығыс саясаты саяси жанжалдарға араласпай, экономикалық мүдделерін барынша кеңейтуді көздеген дәстүрлі саясатын көрсетті.

Пәкістан

Соғысқа қарсы ірі демонстрациялар Пешавар, Исламабад, Карачи, Лахор және Кветта қалаларында өтті. Генерал Первез Мүшәрраф АҚШ-тың Ауғанстандағы әскери науқанына қолдау көрсеткені үшін басым көпшілігі мұсылман халқының күшті қарсылығына тап болды. Пәкістан соғысқа дейінгі кезеңде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің құрамында болды, бірақ Буш оны ұсынуды жоспарлаған уақытта азаматтардың наразылығын басу мақсатымен қабылданған қарарға дауыс бермес еді.

Азияның басқа мемлекеттері

Бангладеш, Малайзия және Индонезия, әлемдегі ең ірі мұсылман елдері, сондай-ақ Вьетнам соғысты айыптады. Бангладеш мәселені соғыс арқылы емес, әңгімелесу арқылы шешуге шақырды. Дакка (Бангладеш), Катманду (Непал), Коломбо (Шри-Ланка), Келантан, Джакарта және Ява (Индонезия), Сурабая, сонымен қатар Бангкок (Таиланд) қалаларында үлкен соғысқа қарсы демонстрациялар өтті.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландия үкіметі көрші Австралиямен келіспеді және принцип бойынша соғысты қолдамады. Дегенмен, Жаңа Зеландия Иракты қайта құруға көмектесу үшін соғысқа қатыспайтын инженерлер тобын жіберді. Жаңа Зеландияның Крайстчерч, Веллингтон және Окленд қалаларында үлкен соғысқа қарсы демонстрациялар болды.

Ирландия

Ирландия Республикасы ресми түрде бейтарап мемлекет, БҰҰ институттарын, бейбітшілікті сақтау және халықаралық құқықты қолдаудың берік дәстүріне ие. Дегенмен, Шаннон әуежайы АҚШ армиясының Атлант мұхиты арқылы транзиттік аялдамалары үшін пайдалануға рұқсат берілді. Ішкі қысымға тап болған Таоишик Берти Ахерн жағдайдың мән-жайларын бірнеше рет жасырып, БҰҰ мандатының қажеттігін баса айтты. Шаннон әуежайының өзінде көптеген наразылықтар өткеніне қарамастан, қоғамдық пікір сауалнамалары көптеген адамдар әуежайды пайдалану жөніндегі ресми саясатты қолдайтынын көрсетті. Халықтың көп бөлігі соғысқа қарсы болғанымен, Шаннонның пайдаланылуына қатысты пікірлер теңдей бөлінді. АҚШ-тың Ирландиядағы инвестицияларын сақтау – АҚШ аялдамаларына рұқсат берудің басты себебі болды. Нәтижесінде, соғысқа қарсы жақтастар үкіметтің соғысты қолдамағанына және Шаннон мәселесінің Ирландия мен АҚШ арасындағы қарым-қатынасты жақсартуына риза болды.

Қытай Республикасы (Тайвань)

Тайваньдағы Америка институты алдындағы халық наразылығына қарамастан, Қытай Республикасының (көбінесе Тайвань деп аталады) басшылары соғысқа қолдау көрсеткендей көрінді; алайда Тайвань Ықылас білдірушілер коалициясының ресми тізіміне енбеді. Бұл, үкімет әскери және қаржылық көмек ұсынғанына қарамастан, оппозиция жетекшілері мен халықтың күшті қарсылығына байланысты Тайвань аталған коалициядан бас тартты.

Соломон аралдары

Хорватия мен Словения сияқты, Соломон аралдары да коалиция құрамына кіргендері айтылды, бірақ "есептен өзгешеленуді" қалады. Соломон аралдарының жаһандық немесе аймақтық деңгейде қолданылатын әскері жоқ.

Иран

Иранның 2002 жылдан бері Ирактағы АҚШ саясатына қатысты ресми пікірі айқын екіұштылықпен сипатталады. Бір жағынан, Саддам Хусейнге деген күдік (1980-1988 жылдардағы Иракпен соғыстың салдарынан) АҚШ-тың Иракты ұстап тұруын Иранның мүддесіне сай деп қабылдауға және нығайтуға себеп болды. Екінші жағынан, АҚШ 1993 жылдан бері Иранды оқшаулауды Иракпен бірдей маңызды деп жариялағандықтан, Иран басшылары 2001 жылдың соңынан бастап Ауғанстандағы әскерлерімен бірге Иракқа мыңдаған американдық әскердің келуінен айнала қоршалғандай сезінді. Шын мәнінде, Буштің 2002 жылы Иранды өзінің "жамандық осіне" қосуы, АҚШ-тың Ирактағы әскери присуттілігі Ислам Республикасы үкіметі үшін өмірлік қауіп тудыруы мүмкін дегенді білдірді. 2003 жылдың басынан 2005 жылдың ортасына дейін Ирактағы жағдай өзгерген сайын, Иран саясатын қалыптастырушылар жаңа мүмкіндіктерді пайдалану үшін стратегия жасаумен қатар, жеңіске ұмтылған және жауырыққан АҚШ-тың көзқарасынан тыс қалу қиындықтарымен бетпе-бет келді.