Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Поул Мартин Мюллер (21 наурыз 1794 – 13 наурыз 1838) – даниялық ғалым, жазушы және ақын. Өмір бойында Данияда өлеңдерімен атаққа ие болды. Ол қайтыс болғаннан кейін жарық көрген прозалық шығармалары мен философиялық еңбектері жақсы қарсы алынды. Сондай-ақ, ол ондаған жылдар бойы классикалық тілдер мен әдебиетті зерттеуге арнады. Копенгаген университетінде профессор қызметін атқарып жүргенде, философ Сёрен Кьеркегорға ұстаздық етті.
Poul Martin Møller (21 March 1794 – 13 March 1838) was a Danish academic, writer, and poet. During his lifetime, he gained renown in Denmark for his poetry. After his death, his posthumously published fiction and philosophical writings were well received. He also devoted several decades of study to classical languages and literature. While serving as a professor at the University of Copenhagen, he was a mentor to the philosopher Søren Kierkegaard.
Өмір және мансап
Мюллер Вейле қаласының жанында дүниеге келіп, әкесі пастор қызметін атқарған Лолланд аралында өсті. Жастық шағында әкесі оған классикалық тілдер мен әдебиеттен сабақ берді. 1812 жылы Копенгаген университетіне қабылданып, теологияны оқыды. Осы кезеңде ол жақын жердегі мектепте дін пәнін де оқытты. Екі жас графқа тәрбиеші болғаннан кейін, классикалық филологияны оқу үшін Копенгагенге оралды. 1826 жылдан 1832 жылға дейін Кристианиядағы Корольдік Фредерик университетінде оқытушылық қызмет атқарды. Ол ассистент-профессордан толық профессор дәрежесіне көтерілді, бірақ Норвегияда өмір сүруді ұнатпай, Данияға қайтып келді. Ерекше мінезді, жинақысыз болғанымен, 1831 жылы Копенгаген университетінде профессорлық қызметке тағайындалып, Гегель, классикалық әдебиет және моральдық философиядан сабақ берді. Өмірінің соңына қарай, өгей ағасы Кристиан Винтер мен әріптесі Фредерик Олсенге өлімінен кейін өзінің еңбектерін жариялауды тапсырды. Мюллердің ықпалсыз мінезі бұл міндетті қиынға соқты, бірақ олар 1850 жылға дейін тоғыз томдық жинақ жариялай алды. Бұл томдар жарық көргеннен кейін Мюллердің Дания жұртшылығы арасындағы беделі арта түсті. Дегенмен, оның философиялық жазбаларының шағын бөлігі ғана жарияланды. Мюллер қайтыс болғаннан кейін алты жыл өткен соң, Кьеркегор өзінің «Қайғы тұжырымы» атты еңбегін оған арнап, Кьеркегор үшін ерекше жеке баяндамалар жасады. Күнделіктерінде Кьеркегор Мюллердің философияны зерттеу және коммуникация туралы кеңес бергенін жазды. Мюллердің ықпалының бір бөлігі оның моральдық философия және грек және рим классикасы бойынша берген лекциялары арқылы болды, оған Кьеркегор Копенгаген университетінде студент кезінде қатысқан. Кьеркегор Мюллердің өмірінің соңында оның poleмикалық тонға бейімділігі туралы ескерткенін айтады. Алайда Кьеркегор өзінің стилін Жаңа өсиет авторының стилімен үйлесімді деп есептеді.
Møller was born near Vejle and raised on the island of Lolland, where his father served as a pastor. As a young man, his father tutored him in classical languages and literature. In 1812 he enrolled in the University of Copenhagen and studied theology. He also taught religion at a nearby school during this time. After a stint as the tutor of two young counts, he returned to Copenhagen to study classical philology. From 1826 to 1832, he taught at the Royal Frederick University in Christiania. Although he rose from assistant professor to full professor, he disliked living in Norway and returned to Denmark. Although eccentric, notoriously disheveled, In 1831, he was promoted to Professor Extraordinary at the University of Copenhagen, where he taught Hegel, classical literature, and moral philosophy. Shortly before his death, he charged his stepbrother Christian Winter and his colleague Fredrick Olsen with the task of publishing his writing posthumously. Although Møller's unfocused nature made this a difficult task, they were eventually able to publish nine volumes by 1850. After these volumes were published, Møller's reputation greatly improved among the Danish public. However, only a small portion of his philosophical writings were able to be published. Six years after Møller's death, Kierkegaard dedicated his work The Concept of Anxiety to him with remarks which were unusually personal for Kierkegaard. In his journals, Kierkegaard notes that Møller provided him advice about the study of philosophy and communication. Part of Møller's influence came through his lectures on moral philosophy and the Greek and Roman classics that Kierkegaard attended while a student at the University of Copenhagen. Kierkegaard records that shortly before his death, Møller cautioned him regarding the polemical tone that he had adopted. Kierkegaard, however, viewed his tone as consistent with the New Testament writers.
Философия
Меллер мен Кьеркегордың философиялық көзқарастары арасында, көбінесе Меллердің оқушылығының нәтижесінде, маңызды ортақ тұс бар. Меллердің еңбектері оның қайтыс болғаннан кейін жарияланғанда, Кьеркегор оларды мұқият зерттеді. Көпшілік пікір бойынша, Меллер Кьеркегормен шәкірттік қарым-қатынаста болған, сондықтан Кьеркегор Меллерді "Сократтың жақын досы" деп атады. Меллердің философиясына спекулятивті теист философ Иммануэль Герман Фихтенің теологиялық еңбектері де ықпал еткен.
There is also significant common ground between the philosophical views of Møller and Kierkegaard, in large part due to Møller's tutelage. After Møller's writings were published posthumously, Kierkegaard studied them in great detail. It is generally believed that Møller had a maieutic relationship with Kierkegaard, hence Kierkegaard's description of Møller as, "the confidant of Socrates”. Møller's philosophy was also influenced by the theological work of the speculative theist philosopher Immanuel Hermann Fichte.