Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Реторикалық сөйлеудегі схема Эналаж (/ɛ/'/n//æ//l//ə//dʒ//iː/; ἐναλλαγή, enallagḗ, "алмасу") – реторикалық сөйлеу фигураларының бір түрі. Ол грамматикалық жағынан дұрыс емес сәйкес келетін нұсқаны қолдану үшін уақыт, форма немесе жақты өзгертуді білдіреді.
Scheme in rhetorical speech
Enallage (/ɛ/'/n//æ//l//ə//dʒ//iː/; ἐναλλαγή, enallagḗ, "interchange") is one type of scheme of rhetorical figures of speech which is used to refer to the use of tense, form, or person for a grammatically incorrect counterpart.
Нысан
Эналаждың бір түрі – сөйлемді қасақана дұрыс емес формада беру. Шекспир: «Соғыстар жоқ па? Жұмыс жоқ па?» (2-ші Генрих IV, I, ii) Осы жағдайларда ол параллель құрылымға қол жеткізу үшін эналажды қолданады. Байрон: «Баал ғибадатханасындағы сұңғылалар қирады», – деп жазған. Ол, қираған (broken) емес, қирады (break) деген өткен шақты қолданды, ал дұрысы – өткен шақ есімдігі (past participle) болу керек еді. Энеиданың алғашқы жолдарында Вергилий «Биік Римнің қабырғалары» туралы айтады. Дэниел Мендельсон «Нью-Йоркерде» мұны эналаждың мысалы ретінде келтіреді: «Ақын не істеп жатқанын білген – «Биік қабырғалар» сәулет туралы, ал «Биік Рим» империя туралы», дегенмен, бұл суретті гипаллаж деп қарастыруға да болады, яғни екі элементтің табиғи байланысын ауыстыру. Тағы бір белгілі мысал – кәсіби бокс менеджері Жо Джейкобс, оның боксшысы 1932 жылы жеңіліске ұшырағаннан кейін: «Бізді тонады!» деп айғайлады. Осы сөздері арқылы Артур Куинн Джейкобс «өзіне тілдік мәңгілікке қол жеткізді» деп мәлімдеді. Apple компаниясының «Think Different» жарнамалық слоганы қасақана грамматикалық қателік ретінде қарастырылуы мүмкін.
One use of enallage is to give a sentence improper form quite deliberately. Shakespeare wrote, "‘Is there not wars? Is there not employment?’" (2nd Henry IV, I, ii) In these cases, he uses enallage to achieve parallel structure. Byron stated, "The idols are broke in the temple of Baal." Here he used the past tense form of break instead of the past participle, broken, which should have been used. In the opening lines of the Aeneid, Virgil speaks of the “walls of lofty Rome.” Daniel Mendelsohn, in The New Yorker, cites this as an example of enallage: "The poet knew what he was doing—'lofty walls' is about architecture, but 'lofty Rome' is about empire," though arguably this figure could be considered hypallage, the transposition of the natural relations of two elements in a proposition. Another noted example is when professional prize fight manager Joe Jacobs cried, We was robbed!, after his fighter lost a decision in 1932. Through this utterance Arthur Quinn claimed Jacobs "achieved for himself linguistic immortality." Apple's advertising slogan Think Different can be viewed as a deliberately incorrect grammatical construction.
Жеке тұлға
Мормон кітабындағы Лими патшасы бір сөйлесуінде эналаждаудың мысалын келтірді, сөйлеу кезінде тұлғаларды ауыстыру арқылы. Лими сөйлесуін халыққа "сендер" және "сіздер" деген екінші жақ есімдіктерін қолдана отырып бастады: "Ей, халқым, бастарыңды көтеріңдер және жұбаныш алыңыз" (Мосия 7:18). Бірақ, сөйлесуінде кейін Лими халыққа қатысқанда үшінші жаққа өтті: "Бірақ қараңдар, олар оның сөздерін тыңдағысы келмеді; олардың арасында дау-жанжал туды, тіпті олар бір-біріне қан төкті" (Мосия 7:25). Лимидің екінші жақтан үшінші жаққа ауысуының себебі, оның халқы мен олардың іс-әрекеттері арасында алшақтық тудыру, оларға өздерінің мінез-құлқына объективті түрде қарауға мүмкіндік беру болуы мүмкін. Сөйлесуінің соңында Лими қайтадан екінші жаққа өтті: "Енді қараңдар, Раббының уәдесі орындалды, және сендер ұрылып, қиындыққа ұшырадыңдар. Бірақ егер сендер толық жүрекпен Раббыға қайта оралсаңдар, Оған сеніміңді артсаңдар және бар ынтаңмен Оған қызмет етсеңдер, онда Ол Өзінің еркімен сендерді құлдықтан босатады" (Мосия 7:32–33). Екінші жаққа қайта оралу Лимиге құтқарылу туралы хабарды халқына жекелендіруге мүмкіндік берді, тіпті олар ауыр қателіктер жасаған болса да, олар өкініп, құлдықтан босатыла алатынын түсінуге көмектесті.
Limhi, a king in the Book of Mormon, gave an example of enallage by switching persons during one of his discourses. Limhi began his discourse by addressing his people using the second person pronouns ye and you: "O ye, my people, lift up your heads and be comforted" (Mosiah 7:18). However, later in his discourse Limhi shifted to the third person when addressing his people: "But behold, they would not hearken unto his words; but there arose contentions among them, even so much that they did shed blood among themselves" (Mosiah 7:25). One possible reason why Limhi performed this second person to third person pronoun shifting was to create distance between his people and their actions, allowing them to become objective observers of their own behavior. At the conclusion of his discourse Limhi switched back to the second person: "And now, behold, the promise of the Lord is fulfilled, and ye are smitten and afflicted. But if ye will turn to the Lord with full purpose of heart, and put your trust in him, and serve him with all diligence of mind, if ye do this, he will, according to his own will and pleasure, deliver you out of bondage" (Mosiah 7:32–33). Switching back to the second person allowed Limhi to personalize the message of deliverance to his people, allowing them to understand that even though they had committed grave errors, they could still repent and be delivered out of bondage.