Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Астеризм
Asterism
Жазғы үшбұрыш – Солтүстік аспан жарты шарындағы астрономиялық астеризм. Бұл көзге көрінетін үшбұрыштың төбелері Альтаир, Денеб және Вега жұлдыздарымен белгіленеді, олардың әрқайсысы тиісінше Аққу, Қаздар және Лира шоқжұлдыздарындағы ең жарқын жұлдыз болып табылады. Ең үлкен жарықшасы +45°, ең кішісі +9° шамасында, яғни бұл үш жұлдыз Солтүстік жарты шардың кез келген жерінен, сондай-ақ Оңтүстік жарты шар тұрғындарының көпшілігінен де көрінеді. Аққу және Қаздар шоқжұлдыздарындағы екі жұлдыз шығысқа қарай бұрылған үшбұрыш ішіне сыйып, бүркіттің басын және аққудың құйрығын бейнелейді, бұл үшбұрыштың биіктігін құрайды. Сағит және Шағын түлкі шоқжұлдыздары үшбұрыштың оңтүстігіндегі Аққу мен солтүстігіндегі Қаздар және Лира арасында орналасқан.
The Summer Triangle is an astronomical asterism in the northern celestial hemisphere. The defining vertices of this imaginary triangle are at Altair, Deneb, and Vega, each of which is the brightest star of its constellation (Aquila, Cygnus, and Lyra, respectively). The greatest declination is +45° and lowest is +9° meaning the three can be seen from all places in the Northern Hemisphere and from the home of most people resident in the Southern Hemisphere. The two stars in Aquila and Cygnus represent the head of an eagle and tail of a swan that looks east inscribed into the triangle and forming the altitude of the triangle. Two small constellations, Sagitta and Vulpecula, lie between Aquila in the south of the triangle and Cygnus and Lyra to the north.
Тарих
Терминді 1950 жылдары американдық автор Х. А. Рей және британдық астроном Патрик Мур танымал етті. Бұл атауды 1913 жылдан бастап жұлдыздық карталар мен нұсқаулықтарда кездестіруге болады. Австриялық астроном Освальд Томас бұл жұлдыздарды 1920 жылдардың соңында "Гроссес Драйек" (Үлкен үшбұрыш) деп, ал 1934 жылы "Зоммерлихес Драйек" (Жазғы үшбұрыш) деп сипаттады. Бұл астеризмді Джозеф Иоганн фон Литтров өзінің атласының мәтінінде (1866) "көрнекті үшбұрыш" деп атап көрсеткен, ал Иоганн Элерт Боде 1816 жылы осы жұлдыздарды картада көрсеткен, бірақ оларға есім қоймаған. Бұл жұлдыздар – шамамен 2600 жыл бұрынғы қытай жырларындағы "Қошық пен Тоқымашы қыз" аңызындағы жұлдыздардың өзі. Бұл жұлдыздар Qixi фестивалінде тойланады және Qixi-ден тараған Tanabata, Chilseok және Thất Tịch сияқты мерекелерде де маңызды рөл атқарады. 20-шы ғасырдың ортасы мен соңында, инерциялық навигациялық жүйелер мен басқа да электрондық және механикалық құралдар әскери ұшақтарда кеңінен қолданылмас бұрын, АҚШ Әуе күштерінің навигаторлары бұл астеризмді "Навигатордың үшбұрышы" деп атаған.
The term was popularized by American author H. A. Rey and British astronomer Patrick Moore in the 1950s. The name can be found in constellation guidebooks as far back as 1913. The Austrian astronomer Oswald Thomas described these stars as Grosses Dreieck (Great Triangle) in the late 1920s and Sommerliches Dreieck (Summerly Triangle) in 1934. The asterism was remarked upon by Joseph Johann von Littrow, who described it as the "conspicuous triangle" in the text of his atlas (1866), and Johann Elert Bode connected the stars in a map in a book in 1816, although without label. These are the same stars recognized in the Chinese legend of The Cowherd and the Weaver Girl, a story dating back some 2,600 years, celebrated in the Qixi Festival. The stars also bear ceremonial significance in the related celebrations of Tanabata, Chilseok, and Thất Tịch, derived from Qixi. In the mid to late 20th century, before inertial navigation systems and other electronic and mechanical equipment took their places in military aircraft, United States Air Force navigators referred to this asterism as the "Navigator's Triangle".
Жазғы үшбұрыштың жұлдыздары
Альтер мен Вега – күннің жергілікті аймағындағы, жылдам айналатын, А типіндегі негізгі тізбек жұлдыздары. Алайда, Денеб – 100 есе қашықта орналасқан ақ супергигант жұлдыз және бүкіл галактикадағы ең жарқын жұлдыздардың бірі. АтауыЖұлдызшасыКөрінетін шамасыЖарқырауыШығарылу спектрінің түріАлыс қашықтығы (жарық жылдары) Радиусы ВегаЛира0.0352A0 V252.36 – 2.82ДенебАққу1.25200,000A2 Ia3550203 ± 17АльтайрБүркіт0.7710A7 V16.61.63 – 2.03
Both Altair and Vega are bluish white, rapidly rotating A type main sequence stars in the local neighbourhood of the sun. However, Deneb is a white supergiant star over 100 times as distant, and one of the most luminous stars in the entire galaxy. NameConstellationApparent magnitudeLuminosity Spectral typeDistance(light years)Radius VegaLyra0.0352A0 V252.36 to 2.82DenebCygnus1.25200,000A2 Ia3550203 ± 17AltairAquila0.7710A7 V16.61.63 to 2.03