Кіріспе
Гүлді өсімдіктер тұқымдасы. Автоматты таксоблок.
| сурет = Polygonum persicaria bgiu.jpg
| сурет сипаттамасы = Persicaria maculosa
| таксон = Polygonaceae
| автор = Juss. Бұл атау кейбір түрлердің сабақтарындағы көптеген ісінген түйіндерге байланысты, грек тілінен алынған [poly – «көп» және gony – «тізе» немесе «буын» деген мағынаны білдіреді]. Басқаша айтқанда, оның шығу тегі әлдекімге «көп тұқым» дегенді білдіруі мүмкін. Polygonaceae тұқымдасына шамамен 1200 түр, 48 туысқа бөлінген. Ең ірі туыстар: Eriogonum (240 түр), Rumex (200 түр), Coccoloba (120 түр), Persicaria (100 түр) және Calligonum (80 түр). Тұқымдас бүкіл әлемде кездеседі, бірақ Солтүстік Жылы Аймақта ең көп түрлі. Көптеген түрлері әсемдік үшін өсіріледі. Triplaris тұқымдасының бірнеше түрлері ағаш өнімдерін береді. Екі Fagopyrum түрінің тұқымдары, гречка деп белгілі, астық түрінде желінеді немесе ұн жасауға қолданылады. Ребарбардың (Rheum rhabarbarum және гибридтері) сабақтары тағам ретінде қолданылады. Қарасораңның (Rumex acetosa) жапырақтары салатқа немесе жапырақты көкөніс ретінде желінеді. Polygonaceae тұқымдасына ең көп тараған арамшөптер жатады, оның ішінде Persicaria, Rumex және Polygonum түрлері, сондай-ақ жапондық түйіндік. Бұл тұқымдас Caryophyllales ядролық кладынан тыс орналасқан. Ол морфологиялық жағынан ұқсамайтын Plumbaginaceae тұқымдасымен туыс. Тұқымдастың соңғы толық қайта қаралуын 1993 жылы Джон Брандбидж «The Families and Genera of Vascular Plants» кітабында жариялады. Coccoloba және Triplaris туыстары Polygonoideae тұқымдасынан Eriogonoideae тұқымдасына көшірілді. Symmeria туысы осы екі тұқымдастың біріне де жатпайды, өйткені ол тұқымдастың қалған бөлігіне жақын туыс. Afrobrunnichia жаңа кіші тұқымдас болуы мүмкін. Брандбидж 1993 жылы Polygonaceae тұқымдасының 43 туысын сипаттады. Кейбір туыстар монофилеттік емес екені анықталды және олардың шекаралары қайта қарастырылды. Оларға Ruprechtia, Eriogonum, Chorizanthe, Persicaria, Aconogonon, Polygonum, Fallopia және Muehlenbeckia жатады.
automatic taxobox
| image = Polygonum persicaria bgiu. jpg
| image caption = Persicaria maculosa
| taxon = Polygonaceae
| authority = Juss. The name may refer to the many swollen nodes the stems of some species have, being derived from Greek [poly meaning 'many' and gony meaning 'knee' or 'joint']. Alternatively, it may have a different origin, meaning 'many seeds'. The Polygonaceae comprise about 1200 species distributed into about 48 genera. The largest genera are Eriogonum (240 species), Rumex (200 species), Coccoloba (120 species), Persicaria (100 species) and Calligonum (80 species). The family is present worldwide, but is most diverse in the North Temperate Zone. Several species are cultivated as ornamentals. A few species of Triplaris provide lumber. The seeds of two species of Fagopyrum, known as buckwheat, are eaten in the form of groats or used to make flour. The petioles of rhubarb (Rheum rhabarbarum and hybrids) are a food item. The leaves of the common sorrel (Rumex acetosa) are eaten in salads or as a leaf vegetable. Polygonaceae contain some of the most prolific weeds, including species of Persicaria, Rumex and Polygonum, as well as Japanese knotweed. Within the order, it lies outside of the large clade known as the core Caryophyllales. It is a sister to the family Plumbaginaceae, which it does not resemble morphologically. The last comprehensive revision of the family was published in 1993 by John Brandbyge as part of The Families and Genera of Vascular Plants. Genera related to Coccoloba and Triplaris were moved from Polygonoideae to Eriogonoideae. The genus Symmeria does not belong to either of these subfamilies because it is a sister to the rest of the family. Afrobrunnichia might constitute a new subfamily as well. Brandbyge wrote descriptions for 43 genera of Polygonaceae in 1993. Some of the genera were found not to be monophyletic and their limits have been revised. These include Ruprechtia, Eriogonum, Chorizanthe, Persicaria, Aconogonon, Polygonum, Fallopia, and Muehlenbeckia.
Сипаттама
Полигоналықтардың көпшілігі көп жылдық шөптесін өсімдіктер, бірақ ағаштар, бұталар және лианалар да кездеседі. Полигона тұқымдасының жапырақтары қарапайым және сабақтарында кезектесіп орналасқан. Әр жапырақта окрая деп аталатын, бір-бірімен бірігіп, қаптап тұратын ерекше жапырақшалар жұбы бар. Одальды окраясы жоқ түрлерді гүл шоғырындағы гүл қапшығының болуы арқылы анықтауға болады. Гүлдері әдетте екі жынысты, кішкентай және сүйіршелік, үштен алтыға дейін тостаған жапырақшасынан тұрады. Гүлденгеннен кейін тостаған жапырақшалары көбінесе қалыңдап, дамитын жемістің айналасында кеңейеді. Гүлде шөпше жапырақтары болмайды, ал кейбіреулерінде тостаған жапырақшалары гүлдің жапырақтары сияқты түрлі-түсті болады. Аталық безде үштен сегізге дейін тоқпаншалар болады, олар әдетте еркін немесе тамырында біріккен. Аналық без үш біріккен мойыншадан тұрады, олар бір ұяшықты құрайды, онда тек бір жұмыртқа пайда болады. Аналық без базальды немесе еркін орталық плацентациямен жоғары орналасқан. Гинециум 1-3 мойыншамен аяқталады, олардың әрқайсысы бір тоқпаншамен бітеді.
Бұрынғы тұқымдар
Аконогон (Meisn.) Рхб. – қазір Koenigia тұқымдастығына кіреді.
Harpagocarpus Hutch. & Dandy – Fagopyrum-ның синонимі.
Homalocladium (F. Muell.) Л. Х. Бейли – енді Muehlenbeckia тұқымдастығына кіреді.
Parapteropyrum A. J. Li – енді Fagopyrum тұқымдастығына кіреді.
Peutalis Raf. – Persicaria-ның синонимі.
Polygonella Michx. – қазір Polygonum тұқымдастығына кіреді.
Rubrivena M. Král – қазір Koenigia тұқымдастығына кіреді.
Harpagocarpus Hutch. & Dandy synonym of Fagopyrum
Homalocladium (F. Muell.) L. H. Bailey – now included in Muehlenbeckia
Parapteropyrum A. J. Li – now included in Fagopyrum
Peutalis Raf. – synonym of Persicaria
Polygonella Michx. – now included in Polygonum
Rubrivena M. Král – now included in Koenigia
Филогения
Келесі филогенетикалық ағаш Polygonaceae-ның молекулалық филогенетикасы жөніндегі екі ғылыми еңбекке сүйенеді.