Кіріспе

Фотосуретте камераның орналасуы мен қозғалысын дәл бақылау техникасы.

Қозғалыс бақылау фотосуреті – бұл камера қозғалысын дәл басқаруға және қажет болған жағдайда оны қайталауға мүмкіндік беретін, бейне және фотосуреттерде қолданылатын техника. Оны арнайы эффектілерді жасау үшін пайдалануға болады. Процесс бірнеше элементті бірдей камера қозғалысын қолданып түсіруді және оларды біріктіріп, бір сурет жасауды қамтиды. Композицияны жеңілдету үшін хрома-кілт сияқты қосымша эффектілер де жиі қолданылады. Қозғалыс бақылау камералық құрылғылары композициялаумен немесе онсыз фотосуреттерде де қолданылады, мысалы, қозғалатын көліктердің ұзақ экспозицияларын түсіру үшін. Бүгінгі компьютерлік технологиялар бағдарламаланған камера қозғалысын өңдеуге мүмкіндік береді, мысалы, әртүрлі өлшемдегі элементтер үшін қозғалыстың масштабын өзгертуге болады. Бұл процестің кең таралған қолданыстарына миниатюраларды біріктіру немесе толық көлемді элементтермен композициялық миниатюраларды түсіру жатады. Бұл процесс физикалық түрде көшіруге болмайтын элементті қайталау қажет болғанда да жиі қолданылады; қозғалыс бақылауы – камера қозғалысын қамтитын кадрда бір актердің бірнеше көшірмесін көрсетудің негізгі тәсілі. Бұл техникада камера әдетте бірдей жерде дәл сол қозғалысты қайталайды, ал актер әртүрлі рөлдерді орындайды. Композиторларға кадрдың қай бөліктері әртүрлі екенін анықтау үшін кейде актерсіз «бос кадр» түсіріледі. Бұл, кино жасау тілінде, «тақта» түсіру деп те аталады. Бүгінгі фильмдерде анықтамалық кадр кадрларды цифрлық түрде өңдеуге немесе цифрлық элементтерді қосуға да пайдалы. Ең қарапайым көшіру кадры элементтің әрбір «көшірмесін» экранның бір бөлігіне шектейді. Егер көшірме элементтер қиылысса, кадрларды біріктіру қиынырақ, бірақ цифрлық технология бұл процесті жеңілдетті. Осы техникамен бірнеше қарапайым камералық трюктар қолданылады, мысалы, дубльдің қолы экраннан тыс болғанда актермен өзара әрекеттесу үшін қосымша актердің қолы кадрға енгізіледі. Композициялау үшін сахнаның фондық элементтері түсірілімдер арасында өзгермейтіндей болуы керек, сондықтан қозғалмалы заттарды бекіту қажет; анықтамалық кадр басқа кадрлар арасындағы кез келген айырмашылықты жоюға көмектеседі. Қазіргі заманғы фильмдердегі ұқсас технология камераға түсірілім кезінде оның нақты қозғалысын жазуға мүмкіндік береді, осылайша қозғалыс сол кадр үшін компьютерлік элементтерді жасауда компьютермен қайта жаңғыртылуы мүмкін.

Тарих

Модельдеу арқылы декорация жасау киноиндустриясында бұрыннан қолданылып келеді, бірақ модель тым кішкентай болса, ол көбінесе иллюзиясын жоғалтады және "әлдебір модель" болып көрінеді. Бұл мәселені үлкен модель жасау арқылы шешуге тырыссақ, жаңа қиындықтар туындайды: үлкен модельдерді жасау қиын, сондай-ақ оларды жылжыту да қиынға соғады. Шешім – модельді емес, камераны жылжыту. 35 мм-лік ықшам, жеңіл камералардың пайда болуы машинамен басқарылатын қозғалыс бақылауын мүмкін етті. Қозғалыс бақылауы басқа фотосуреттік элементтерді де басқаруды қажет етеді, мысалы, кадр жылдамдығын, фокусты және жапқыш жылдамдығын. Кадр жылдамдықтары мен тереңдік нысанын өзгерту арқылы модельдер нақты өлшемдерінен әлдеқайда үлкен көрінуі мүмкін, ал камера қозғалысының жылдамдығы да сәйкес түрде арттырылуы немесе азайтылуы мүмкін. Қозғалыс бақылауының алғашқы тәжірибелері Джон Уитнидің ескі зениттік артиллерияға қарсы аналогтық компьютерлерді (Kerrison Predictor) пайдаланып, шамдар мен жарық нысандардың қозғалысын басқару үшін сервомен байланыстыруымен жүзеге асты. Оның "Каталог" (1961) және оның інісі Джеймс Уитнидің "Лапис" (1966) фильмдері Джонның инновациялық қозғалыс бақылау жүйесі арқылы жасалды. 1968 жылғы "2001: A Space Odyssey" фильмі қозғалыс бақылауын екі жағынан дамытты. Фильмдегі модельдік түсірілімдер үлкен механикалық құрылғылармен жүргізілді, бұл камера мен модельдің нақты және қайталанатын қозғалысын қамтамасыз етті. Фильмнің финалы механикалық түрде басқарылатын сызықтық сканерлеу фотосуретімен жасалды, бұл жеке кадрларды түсіру кезінде камера қозғалысын дәл бақылауды талап етті. Қозғалыс бақылауының кең ауқымды қолданылуының алғашқы мысалы "Жұлдызды соғыстар" (1977) фильмінде болды, онда Dykstraflex деп аталатын цифрлық басқарылатын камера тұрақты ғарыш кемесінің модельдерінің айналасында күрделі және қайталанатын қозғалыстарды орындады. Бұл ғарыш кемелерінің шайқас сахналарында үлкен күрделілікке мүмкіндік берді, өйткені бөлек түсірілген элементтер (ғарыш кемелері, фондар және т.б.) бір-бірімен жақсы үйлестірілді, ал қателіктер азайтылды. Ұлыбританияда The Moving Picture Company компаниясының алғашқы практикалық қозғалыс бақылау құрылғысы болды. 1981 жылы ішкі күштермен жобаланып, IMC операциялық жүйесін пайдаланып, әртүрлі қозғалыс осьтерін басқарады. MPC-нің алғашқы VFX супервайзері Питер Трукель оны бірнеше жыл бойы басқарды, содан кейін сәтті коммерциялық режиссер болу үшін кетіп қалды. 21-ғасырда компьютерлік графиканың қуаты мен қолжетімділігінің бірдей артуы және CGI мамандарының тіпті қолмен ұсталатын камера қозғалысын да қайталай білуі (Match moving қараңыз) бастапқыда қозғалыс бақылау фотосуреттерін қолдануды азайтып жіберді. Алайда кино өндірушілер мен режиссерлер қозғалыс бақылауын пайдаланудың шығындарды үнемдеуге мүмкіндік беретінін, сонымен қатар эффектілерді сенімді және шынайы түрде жасауға болатынын түсінді. CGI әлі де 100% фотореалистік болу үшін күресіп жатыр, ал фотореалистік кадрларды жасауға кеткен уақыт пен шығын тікелей түсірілімнен әлдеқайда көп. 3D-нің қайта жандануымен қозғалыс бақылауы да маңызды рөл атқарады, әсіресе масштабталған декорацияларда 3D-ге негізделген фондық пластиналарды жасауда. Жоғары ажыратымдылықтағы камераларды пайдалану арқылы фонды тікелей түсіруге болады, одан кейін оны тікелей түсірілімдермен және CGI кейіпкер анимациясымен пайдалануға болады.