Жаңа Гвинея географиясы: Табиғаты мен ерекшеліктері

Кіріспе

Папуа-Жаңа Гвинеяның географиялық ерекшеліктері

Папуа-Жаңа Гвинеяның географиясы Жаңа Гвинея аралының шығыс жартысын, Жаңа Ирландия, Жаңа Британия және Бугенвилл аралдарын, сондай-ақ жақын орналасқан кіші аралдарды қамтиды. Бұл аймақтар тропикалық Океаниядағы, Тынық мұхитының батыс шетінде орналасқан Папуа-Жаңа Гвинея мемлекетін құрайды. Папуа-Жаңа Гвинеяның көп бөлігі таулы және оның үлкен бөлігі тропикалық жаңбыр ормандарымен жабылған. Жаңа Гвинеяның биік жерлері (немесе Орталық тау жотасы) Жаңа Гвинеяның бойымен созылады, ал ең биік аймақтарда қар жауады – тропиктер үшін сирек құбылыс. Папуа-Жаңа Гвинеядағы ең биік шыңы – Вильгельм тауы. Негізгі өзендерге Сепик өзені жатады, ол солтүстік жағалауға қарай төмендік саз жазықтары арқылы ағып өтеді, ал Флай өзені әлемдегі ең ірі саздықтардың бірі арқылы ағып өтеді. Биік жерлер батыстан шығысқа қарай созылатын бірнеше кішігірім тау жоталарынан тұрады, мысалы, Лаэ қаласының солтүстігінде орналасқан Хуон түбегіне үстемдік ететін Финистер тау жотасы. Бұл – әлемдегі үшінші ірі арал мемлекеті. Оның жағалау сызығының ұзындығы 5 152 км. Ең солтүстік нүктесі – Муссау аралы (1°23' S), ең оңтүстік нүктесі – Судест аралы (11°65' S), ең шығыс нүктесі – Олава, Бугенвилл (155°57' E), ал ең батыс нүктесі – Индонезиямен Флай өзенінің шекарасындағы Бовакака немесе Мабудаван (140°54' E). Папуа-Жаңа Гвинеяда бірнеше жанартау бар, себебі ол Тынық мұхитының отты сақинасында орналасқан. Жанартаулық жарылыстар сирек емес, сондықтан аймақ жер сілкіністері мен цунамиге бейім. Бұл құбылыстар жиі күшті жер сілкіністерін тудырады, олар өз кезегінде цунамиға әкелуі мүмкін. Папуа-Жаңа Гвинея да көшкінге бейім, көбінесе ірі ормандарды кесу салдарынан. Папуа-Жаңа Гвинеяның таулы аймақтары көшкінге ең көп ұшырайтын аймақтар болып табылады. Жағалаудағы аралдарға орманды Адмиралтейство аралдары кіреді, олардың ең үлкені – Манус, ол Жаңа Гвинеяның негізгі аралының солтүстігінде орналасқан. Бұл аралдар негізгі аралдан ерекше өсімдік және жануарлар дүниесімен ерекшеленеді, бірақ табиғи орман кейбір жерлерде ағаш өңдеу және ауыл шаруашылығы үшін кесілген. Жақында жүргізілген жаһандық қашықтан зондтау талдауы Папуа-Жаңа Гвинеяда 1 308 км² тұзды батпақтар бар екенін көрсетті, бұл оны тұзды батпақтар ауданы бойынша 25-ші орынға қойды.

The geography of Papua New Guinea describes the eastern half of the island of New Guinea, the islands of New Ireland, New Britain and Bougainville, and smaller nearby islands. Together these make up the nation of Papua New Guinea in tropical Oceania, located in the western edge of the Pacific Ocean. Papua New Guinea is largely mountainous, and much of it is covered with tropical rainforest. The New Guinea Highlands (or Central Range) run the length of New Guinea, and the highest areas receive snowfall—a rarity in the tropics. Within Papua New Guinea Mount Wilhelm is the highest peak, at There are several major rivers, notably the Sepik River, which is long, which winds through lowland swamp plains to the north coast, and the Fly River at in length, which flows through one of the largest swamplands in the world to the south coast. The Highlands consist of a number of smaller ranges running west to east, such as the Finisterre Range which dominates the Huon Peninsula to the north of the city of Lae. At it is the world's third largest island country. Its coastline is 5 152 km long. The northernmost point is Mussau Island (1°23' S), southernmost point is Sudest Island (11°65' S), easternmost point is Olava, Bougainville (155°57' E) and the westernmost point is either Bovakaka along the Fly River border with Indonesia or Mabudawan (140°54' E). Papua New Guinea has several volcanoes, as it is situated along the Pacific Ring of Fire. Volcanic eruptions are not rare, and the area is prone to earthquakes and tsunamis because of this. The volcanic disturbance can often cause severe earthquakes, which in turn can also cause tsunamis. Papua New Guinea is also prone to landslides, often caused by deforestation in major forests. The mountainous regions of Papua New Guinea are the areas most susceptible to landslides causing damage. Offshore islands include the small, forested Admiralty Islands, the largest of which is Manus, to the north of the main island of New Guinea. These have a distinct plant and animal life from the main island but the natural forest has been cleared in places for logging and agriculture. A recent global remote sensing analysis suggested that there were 1,308 km² of tidal flats in Papua New Guinea, making it the 25th ranked country in terms of tidal flat area.

Климат

Тропикалық; солтүстік-батыс муссоны (желтоқсаннан наурызға дейін), оңтүстік-шығыс муссоны (мамырдан қазанға дейін); жылдық температураның шамалы айырмашылығы. Төменгі биіктіктерде температура жыл бойы шамамен 27 °C шамасында болады. Ал биіктеп орналасқан жерлерде температура тұрақты 21 °C, ең биік тауларда, әсіресе Вильгельм және Гилуве тауларында қар жаууы мүмкін. Климаттың өзгеруі елдің температурасы мен жауын-шашын режимін өзгертуі күтілуде, бұл жануарларға, экожүйелерге және ауыл шаруашылығына әсер етеді.

Қоршаған орта мәселелері

Жаңбырлы орман тропикалық ағашқа өсіп келе жатқан коммерциялық сұраныс нәтижесінде орманды жою қаупіне тап болып отыр; орманды, әсіресе жағалау аймақтарында, плантациялар үшін кесу; кен өндіру жобаларынан туындаған ластану. Егер бұл тенденция жалғаса берсе, 1975 жылы Папуа-Жаңа Гвинея Австралиядан тәуелсіздік алған кезде болған орманның жартысынан астамы 2021 жылға дейін жоғалып кетеді.