Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вокалдық регистр, модальдық дауыс регистрінен біршама жоғарырақ, қалыпты дауыс диапазонынан жоғарырақ дауыстар.
Vocal register just above the modal voice register
voices higher than the normal vocal range
Фальцетто (/fɔːlˈsɛtoʊ/, /fɒlˈfɔːlsɛtoʊ, fɒl, falˈsɛto; италия тілінен "жалған" деген мағына беретін falso сөзінің кішілтулі түрі) – модальдық дауыс регистрінен жоғары жиілік диапазонын қамтитын және шамамен бір октаваға дейін осы регистрмен қабаттасатын дауыстық регистр. Ол дауыс бауларының байламды жиектерінің толық немесе ішінара дірілдеуі арқылы пайда болады. Көбінесе ән айту контекстінде кездесетін фальцетто, екі жыныстың да фонециясының ерекшелігі болып табылады және сонымен қатар сөз патологиясы тарапынан танылған төрт негізгі сөйлеу дауыстық регистрлерінің бірі. Фальцетто термині көбінесе ән айтуда қолданылады, ол әншіге қалыпты немесе модальдық дауыстың диапазонынан тыс ноталарды орындауға мүмкіндік беретін дауыстық фонеция түрін білдіреді. Фальцетто регистрінің немесе M2 типикалық тоны, әдетте, модальдық әріптесімен салыстырғанда динамикалық өзгерістер мен дыбыс сапасы жағынан шектеулі, бірақ демді және флейтаға ұқсас дыбысқа ие. Алайда, Уильям Веннард көптеген жаттығусыз адамдар фальцеттоны қолданғанда салыстырмалы түрде "демалысқан" немесе "ысқырыққан" дыбыс шығара алатынын, ал сирек жағдайларда фальцетто дыбысын шығаруда әлдеқайда күштірек және "қоңыр" дыбысқа ие адамдар кездесетінін атап көрсеткен.
Falsetto (/f//ɔː//l/'/s//ɛ//t//oʊ//, //f//ɒ//l// / fawlSEToh, fol , falˈsetto; Italian diminutive of falso, "false") is the vocal register occupying the frequency range just above the modal voice register and overlapping with it by approximately one octave. It is produced by the vibration of the ligamentous edges of the vocal cords, in whole or in part. Commonly cited in the context of singing, falsetto, a characteristic of phonation by both sexes, is also one of four main spoken vocal registers recognized by speech pathology. The term falsetto is most often used in the context of singing to refer to a type of vocal phonation that enables the singer to sing notes beyond the vocal range of the normal or modal voice. The typical tone of falsetto register or M2, usually has a characteristic breathy and flute like sound relatively free of overtones—which is more limited than its modal counterpart in both dynamic variation and tone quality. However, William Vennard points out that while most untrained people can sound comparatively "breathy" or "hooty" when using falsetto production, there are in rarer cases individuals who have developed a much stronger falsetto sound production, which has more "ring" to it.
Анатомиялық процесс
Модальдық дауыс немесе модальдық регистр және фальцет регистрі негізінен дауыс бауларының жұмысымен ерекшеленеді. Қалыпты дауыс шығару үшін бүкіл дауыс бауының дірілі қажет, ал көмекші бұлшық еттер алдымен төменгі жағынан, содан кейін жоғарғы жағынан ашылады. Ал фальцетте дауыс бауларының тек байламды жиектері ғана дірілейді, ал олардың дененің бөлігі салыстырмалы түрде босаңсып қалады. Модальдық дауыстан фальцетке өту әр дауыс бауының негізгі бөлігі, яғни вокальды бұлшық еттері босаңсқанда, крикотиреоид бұлшық еттері дауыс байламдарын созуға мүмкіндік береді. Модальдық регистрде дауыс баулары (стробоскоппен қарағанда) әр дірілде бір-бірімен толық байланысып, олардың арасындағы кеңістікті толық жабады, тіпті қысқа уақытқа болса да. Бұл жабылу ауаның шығуына кедерес жасайды. Бұл жабылудың нәтижесінде трахеядағы ауа қысымы көтерілгенде, дауыс баулары бірінен-бірі ажырап кетеді, ал көмекші бұлшық еттердің дауыстық процестері өз орнында қалады. Бұл дауыс баулары арасында сопақша кеңістік жасайды және ауаның бір бөлігі шығып, трахея ішіндегі қысымды төмендетеді. Бұл қозғалыстың үнемі қайталануы дыбысты құрайды. Ал басқалары бұл идеяны қабылдамай, әйелдердегі фальцет тұжырымдамасына қарсылық көрсетті. 2004 жылы жарық көрген "Әншілерге арналған шешімдер: орындаушылар мен ұстаздарға арналған құралдар" атты кітабында Миллер: "Әйелдерде фальцет болуы логикаға сыймайды, өйткені әйелдер жоғары диапазонды мецца-воче немесе воче пиена ин теста тембрінен түбегейлі өзгеше дыбыс шығара алмайды" деді. Дегенмен, басқа әншілер әйелдердің фальцетін танудың маңыздылығын ескертеді. МакКинни көптеген ән өнері кітаптары әйелдердің фальцеті туралы мәселені мүлдем назарға алмайтынын немесе оны жасыратынын, тіпті әйелдерде фальцет жоқ деп таластайтынын айтады. Ол сондай-ақ көптеген жас әйел әншілердің модальдық дауыстың жоғарғы бөлігін фальцетпен ауыстыратынын атап өтеді. 16 ғасырда Италияда фальцет термині кеңінен қолданылды. Дәрігер Джованни Камилло Маффеи 1562 жылы жарық көрген "Дауыс туралы әңгіме және тамақтан ән салу тәсілі" атты кітабында бас әнші сопрано диапазонында ән салғанда, дауысты "фальцетто" деп атағандарын түсіндірді. Көптеген әнші-профессионалдардың пікірінше, "бас дауыс" терминінің қазіргі қолданылуы мен оның ренессанс кезеңіндегі фальцеттің бір түрі ретіндегі бұрынғы мағынасы арасында айырмашылық бар. Қазіргі кезде бас дауысы көбінесе көкірек және бас дауысының араласуы ретінде анықталады, сондықтан фальцетке қарағанда күшті дыбыс пайда болады. Фальцеттің дыбысын түрліше өзгертуге болады. Оны классикалық стильде, еркек классикалық контртенорлардың дыбысына ұқсатып немесе қазіргі заманғы музыкалық стильдерде орындауға болады. Операда әйелдерде көкірек дауысы, ортаңғы дауыс және бас дауысы болады деп есептеледі. Дэвид А. Клиппингердің сөзіне сүйенсек, ер адамның бас дауысы әдетте әйелдің ортаңғы дауысына тең келеді. Бұл әйелдің бас дауысы ер адамның фальцетіне балама екенін білдіреді. Дегенмен, қазіргі оқытуда кейбір ұстаздар ортаңғы дауыс туралы айтпай, оны ерлердегідей бас дауыс деп атайды. Классикалық музыканың қатаң талаптарын сақтайтындар фальцетті контратенорлардан басқа ешкімнің дауыс диапазонының бөлігі деп санамайды. Алайда, баритон Мартин сияқты фальцетті қолданатын ерекшеліктер де бар (баритон туралы мақаланы қараңыз).
The modal voice, or modal register, and falsetto register differ primarily in the action of the vocal cords. Production of the normal voice involves vibration of the entire vocal cord, with the glottis opening first at the bottom and then at the top. Production of falsetto, on the other hand, vibrates only the ligamentous edges of the vocal folds while leaving each fold's body relatively relaxed. Transition from modal voice to falsetto occurs when each vocal cord's main body, or vocalis muscle, relaxes, enabling the cricothyroid muscles to stretch the vocal ligaments. In the modal register, the vocal folds (when viewed with a stroboscope) are seen to contact with each other completely during each vibration, closing the gap between them fully, if just for a very short time. This closure cuts off the escaping air. When the air pressure in the trachea rises as a result of this closure, the folds are blown apart, while the vocal processes of the arytenoid cartilages remain in apposition. This creates an oval gap between the folds and some air escapes, lowering the pressure inside the trachea. Rhythmic repetition of this movement creates the note. Others refused to accept the idea, and opposition to the concept of female falsetto has continued among some teachers of singing long after scientific evidence had proven the existence of female falsetto. In his 2004 book, Solutions for Singers: Tools For Performers and Teachers, Miller said, "It is illogical to speak of a female falsetto, because the female is incapable of producing a timbre in the upper range that is radically different from its mezza voce or voce piena in testa qualities". However, other writers of singing have warned about the dangers of failing to recognize that women have a falsetto register. McKinney, who expressed alarm that many books on the art of singing completely ignore or gloss over the issue of female falsetto or insist that women do not have falsetto, argues that many young female singers substitute falsetto for the upper portion of the modal voice. By the 16th century the term falsetto was common in Italy. The physician, Giovanni Camillo Maffei, in his book Discorso della voce e del modo d'apparare di cantar di garganta in 1562, explained that when a bass singer sang in the soprano range, the voice was called "falsetto". There is a difference between the modern usage of the "head voice" term and its previous meaning in the renaissance as a type of falsetto, according to many singing professionals. These days, head voice is typically defined as a mix of chest and head voice, therefore created a stronger sound than falsetto. The falsetto can be coloured or changed to sound different. It can be given classical styling to sound as male classical countertenors make it sound, or be sung in more contemporary musical styles. In opera, it is believed that the chest voice, middle voice and head voice occur in women. The head voice of a man is, according to David A. Clippinger generally equivalent to the middle voice of a woman. This may mean the head voice of a woman is a man's falsetto equivalent. Although, in contemporary teaching, some teachers no longer talk of the middle voice, choosing to call it the head voice as with men. Falsetto is not generally counted by classical purists as a part of the vocal range of anyone except countertenors. There are exceptions, however, such as the baryton Martin which uses falsetto (see baritone article).
Әншіліктің қолданылуы
Фальсетто модальдық дауысқа қарағанда динамикалық өзгерістер мен дыбыс сапасы тұрғысынан шектеулі. Фальсетто тек өте төмен дыбыстарда ғана модальдық дауыспен байланысады, сондықтан модальдық дауыстан фальсеттоға ауысқанда дауыс үзілуі мүмкін. Қазіргі заманғы вокалдық жаттығулардың арқасында модальдық дауыстың күшін бақылау мүмкін болмаса, осы аралықта модальдық дауыстағы бірдей биіктік, фальсеттодағыдан гөрі күштірек естіледі. Фальсетто дауысын тудыратын дауыс жолдарының дірілі, осы регистрдегі ең жоғары ноталардан басқа, қатты ән айтуға мүмкіндік бермейді; сондай-ақ, оның толқын формасының қарапайымдылығына байланысты қол жетімді дыбыс түстерін де шектейді. Модальдық дауыс әлдеқайда күрделі толқын формаларын және дыбыс түстерінің шексіз нұсқаларын жасауға қабілетті. Дегенмен, фальсетто әншіге модальдық дауысқа қарағанда аз күш жұмсауды талап етеді және дұрыс қолданғанда, қажетті дыбыстық эффекттерді тудыруға көмектеседі. Алайда, фальсетто сөйлеудің қолданылуы мәдениетке қарай өзгереді және оның қолданылуы афроамерикандықтар мен гомосексуал ерлердің арасында белгілі бір жағдайларда зерттелген. Бұл құбылыс АҚШ-тың оңтүстігінде де байқалады. Фальсеттоға дейінгі биіктіктің өзгеруі британ тілінде де тән. Кейбір адамдар жиі немесе толығымен фальсетто регистрінде сөйлейді, мұндай жағдайда сөз патологтары оларды функционалдық дисфониямен ауыратын деп диагностикалайды. Дауыстың қалыпты өзгерісін бастан өткермеу пуберфония деп аталады.
Falsetto is more limited in dynamic variation and tone quality than the modal voice. Falsetto does not connect to modal voice except at very low volumes, leading to vocal breaks when transitioning from modal voice. In the absence of modern vocal training to hold back the volume of modal voice, in this overlapping area a given pitch in modal voice will be louder than the same pitch sung in falsetto. The type of vocal cord vibration that produces the falsetto voice precludes loud singing except in the highest tones of that register; it also limits the available tone colors because of the simplicity of its waveform. Modal voice is capable of producing much more complex waveforms and infinite varieties of tone color. Falsetto, however, does involve less physical effort by the singer than the modal voice and, when properly used, can make possible some desirable tonal effects. However, the use of falsetto speech varies by culture and its use has been studied in African Americans and gay men in certain contexts. Its use has also been noted in the U. S. South. Pitch changes ranging to falsetto are also characteristic of British English. Some people who speak frequently or entirely in the falsetto register are identified by speech pathologists as suffering from a functional dysphonia. Failure to undergo proper voice change is called puberphonia.