Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Геоморфология мен геологияда пенеплайн – ұзаққа созылған эрозия нәтижесінде пайда болған төменгі рельефті жазық. Бұл – ең жалпы мағынадағы анықтама, алайда көбінесе «пенеплайн» термині ұзақ тектоникалық тұрақтылық кезеңдерінде өзендік эрозияның соңғы (немесе соңғы алдындағы) сатысын көрсетеді. Бірақ Дэвис және басқа ғалымдар бұл терминді ешқандай теория немесе нақты генезиспен байланыстырмай, тек сипаттамалық мағынада қолданған.
Low relief plain formed by protracted erosion
In geomorphology and geology, a peneplain is a low relief plain formed by protracted erosion. This is the definition in the broadest of terms, albeit with frequency the usage of peneplain is meant to imply the representation of a near final (or penultimate) stage of fluvial erosion during times of extended tectonic stability. but Davis and other workers have also used the term in a purely descriptive manner without any theory or particular genesis attached.
Талқылау
Кейбір peneplains және peneplanation процесі табиғатта болғанына қарамастан, заманауи мысалдардың жетіспеуі және қалдық мысалдарды анықтаудағы белгісіздік салдарынан әлі де даулы. Кейбір анықтамалар бойынша, peneplains теңіз деңгейімен белгіленген базалық деңгейге дейін төмендейді, ал басқа анықтамаларда мұндай шарт назарға алынбайды. Пенеплендер әдетте теңіз деңгейіне жақын пайда болады деп есептелсе де, егер кең ауқымды шөгінділер жергілікті базалық деңгейді жеткілікті түрде көтеретін болса немесе тектоникалық деформация өзен желілерін үнемі бұғаттайтын болса, биіктікте де пайда болуы мүмкін деген болжам бар. Пиреней және Тибет жоталарының пенеплендері осы екі жағдайдың мысалы болуы мүмкін. Мысалы, Швецияның оңтүстігіндегі субмезозойлық төбелі-белесті жазықтарды келтіруге болады. Ірі масштабта peneplains тау жынысы құрылымын және литологиясын ескермей, тау жынысына қашалғандай көрінеді, бірақ егжей-тегжейлі қарағанда олардың пішіні құрылымдық жағдайлармен анықталады, мысалы, пенеплендегі суайырықтар көбірек кедергіге төзімді тау жыныстарын бойлай өтеді. Дэвистің пікірінше, үлкен өзендер эрозия циклінің аңғар сатысында болмаған литология мен құрылымға сезімсіз болады. Бұл су ағындарының бір-біріне үстіне орналасуын түсіндіруге болады, сондай-ақ мұздық эрозиясы да пенеплендердің қалыптасуына әсер ететін процестердің бірі. Шөгінділерге көмілгеннен кейін қайтадан ашылған пенеплендер экскьюмацияланған деп аталады.
The existence of some peneplains, and peneplanation as a process in nature, is not without controversy, due to a lack of contemporary examples and uncertainty in identifying relic examples. By some definitions, peneplains grade down to a base level represented by sea level, yet in other definitions such a condition is ignored. While peneplains are usually assumed to form near sea level it has also been posited that peneplains can form at height if extensive sedimentation raises the local base level sufficiently or if river networks are continuously obstructed by tectonic deformation. The peneplains of the Pyrenees and Tibetan Plateau may exemplify these two cases respectively. Example of this are the Sub Mesozoic hilly peneplains of southern Sweden. At the grand scale peneplains are characterized by appearing to be sculpted in rock with disregard of rock structure and lithology, but in detail, their shape is structurally controlled, for example, drainage divides in peneplain can follow more resistant rock. In the view of Davis large streams do became insensitive to lithology and structure, which they were not during the valley phase of erosion cycle. This may explain the existence of superimposed streams. and glacial erosion among processes that can contribute in shaping peneplains. Exhumed peneplains are those that are re exposed after having been buried in sediments.