Кіріспе
Жапон жазушысы (1896–1933) – Тайшо және Шова дәуірлерінің басында Ивате префектурасының Ханамаки қаласында өмір сүрген жапондық романист, ақын және балалар әдебиетінің авторы. Ол сонымен қатар ауыл шаруашылығы ғылымының оқытушысы, вегетарианшы, виолончельші, шын ниетті буддист және утопиялық әлеуметтік белсенді ретінде де танымал болды. Оның ең маңызды туындыларының ішінде «Галактикалық теміржолдағы түн», «Казе но Матасабуро», «Виолончельші Гауш» және «Танеямагахара түні» бар. Миязава Лотос сутрасын оқығаннан кейін Ничирен буддизміне көшті және Ничирен буддистік ұйымы – Кокучукайға қосылды. Оның діни және әлеуметтік нанымдары оның бай отбасымен, әсіресе әкесімен арада келіспеушілік тудырды, бірақ оның қайтыс болғаннан кейін отбасы ақырында оның ізімен Ничирен буддизміне көшті. Миязава Иватэ префектурасындағы шаруалардың тұрмысын жақсарту мақсатында Расу шаруалар бірлестігін құрды. Ол эсперанто тіліне де қызығушылық танытып, кейбір өлеңдерін осы тілге аударды. 1933 жылы пневмониядан қайтыс болды. Өмірінде ақын ретінде көп танылмаған Миязаваның шығармалары өлімнен кейін кеңінен танылды және 1990 жылдардың ортасында оның туған күніне орай үлкен сұранысқа ие болды. 1982 жылы туған қаласында оның өмірі мен шығармаларына арналған мұражай ашылды. Оның көптеген балалар әңгімелері анимеге бейімделді, ең танымал туындысы – «Галактикалық теміржолдағы түн». Оның көптеген танка және еркін өлеңдері көптеген тілдерге аударылып, бүгінгі күнге дейін танымал.
was a Japanese novelist, poet, and writer of children's literature from Hanamaki, Iwate, in the late Taishō and early Shōwa periods. He was also known as an agricultural science teacher, a vegetarian, cellist, devout Buddhist, and utopian social activist. Some of his major works include Night on the Galactic Railroad, Kaze no Matasaburō, Gauche the Cellist, and The Night of Taneyamagahara. Miyazawa converted to Nichiren Buddhism after reading the Lotus Sutra, and joined the Kokuchūkai, a Nichiren Buddhist organization. His religious and social beliefs created a rift between him and his wealthy family, especially his father, though after his death his family eventually followed him in converting to Nichiren Buddhism. Miyazawa founded the Rasu Farmers Association to improve the lives of peasants in Iwate Prefecture. He was also interested in Esperanto and translated some of his poems into that language. He died of pneumonia in 1933. Almost totally unknown as a poet in his lifetime, Miyazawa's work gained its reputation posthumously, and enjoyed a boom by the mid 1990s on his centenary. A museum dedicated to his life and works was opened in 1982 in his hometown. Many of his children's stories have been adapted as anime, most notably Night on the Galactic Railroad. Many of his tanka and free verse poetry, translated into many languages, are still popular today.
Өмірбаян
Миязава Ивате префектурасының Ханамаки қаласында, бай саудагерлер Масажиро мен оның әйелі Ичитің үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Оның отбасы да, аймақтағы шаруалар сияқты, "Таза жер" сектасының адал жақтастары еді. 1918 жылға қарай ол танка жанрында шығармалар жазып, балаларға арналған екі ертегіні аяқтаған еді. Сол жылы вегетариандыққа көшті. Әкесімен діни көзқарастардағы келіспеушіліктер, саудаға деген жек көрушілігі, әсіресе отбасылық кепілдік беру бизнесіне (ол мұрасын кіші інісі Сейрокуқа қалдырды) байланысты, ол сол кезде Ханамакидегі Ауыл шаруашылығы мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді. Жеке өлеңдері "Эйкэцу но Аса" (永訣の朝), "Мацу но Хари" (松の針) және "Мусэй Дококу" (無声慟哭) деп аталады. Оның балалар әңгімелері мен ертегілер жинағы "Чумон но Ои Рёритен" ("Көп тапсырыс алатын мейрамхана") сол жылдың желтоқсан айында жарық көрді. Ол оларға егістік технологияларын жетілдіріп, жаңашылдық енгізу арқылы көмектесті. Сонымен қатар, ол шаруаларға музыка, поэзия сияқты мәдени құндылықтарды үйретті, олардың өмірін жақсартуға пайдалы деп ойлаған барлық нәрсені үйретті. 1926 жылдың тамыз айында "Расучижин" қоғамын (羅須地人協会) құрды. Ол сол кезде тұратын отбасының жеке үйінде жақын маңайдағы шаруа отбасыларынан келген жастарды жинап, агрономия бойынша лекция оқыды. "Расучижин" қоғамы әдеби оқулармен, пьесалармен, музыкамен және басқа да мәдени шаралармен айналысты. Ол табиғи тыңайтқыштарды қолдады, ал көптеген адамдар батыстың химиялық "шешімін" қалаған, бірақ ол сәтсіз аяқталған жағдайда, оны Кенжиге кінәлағандардың саны көп болды. Сибаяма Зюньитидің сөзіне сүйенсек, ол 1926 жылы эсперанто тілін үйренуге кіріскен, бірақ тілде жетіліп, шеберлікке жете алмады. Ол сонымен қатар ағылшын және неміс тілдерін оқыды. Бір кезде ол өлеңдерінің бір бөлігін эсперанто тіліне аударған.
Кенжидің осы кезеңдегі жазбалары жерге және оны өңдейтін адамдарға деген сезімталдығын көрсетеді. Балаларға арналған көптеген әңгімелер сырттай жеңіл немесе күлкілі болғанымен, олардың барлығы оқырмандардың рухани тәрбиесіне бағытталған оқиғаларды қамтиды. Ол шәкірттері үшін прозалық шығармалар мен сахналық пьесалар жазды және көптеген танка мен еркін өлеңдер қалдырды, олардың көпшілігі қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Оның көптеген тілдерге аударылған өлеңдері бүгінгі күнге дейін кең таралған. Оның балаларға арналған шығармаларының бірнешесі Жапонияда анимациялық фильмдерге айналдырылды. Ол жеке өмірінде де, әдеби шығармаларында да романтикалық махаббатқа немесе сексуалдыққа қызығушылық танытпады. Кенжидің жақын досы Токуя Секи (関登久也) оның бойжеткен қыз ретінде қайтыс болғанын жазды.
Ауру және өлім
1928 жылы жазда Кенджи ауырып қалды, ал сол жылдың соңына қарай бұл жедел пневмонияға ұласты. Бір күні оған шабақ бауырын жеуге алданғанын айтқанда, ол жылап жіберді. Ол көп жыл бойы плевритпен күресіп, көбінесе бірнеше айға мүгедек болып жатты. Дегенмен, денсаулығы жеткілікті жақсарып, 1931 жылы тас ұнтақтау компаниясында консультант ретінде жұмыс істеуге мүмкіндік алды. Ол шаруалармен ұзақ әңгімелескеннен шаршап, ертесі күні дүниеден өтті. Ол қайтыс болғаннан кейін өзінің аймағында Кенжи босацу (賢治菩薩) деп танылды.
Алғашқы жазбалар
Кенжи мектепте оқып жүргенде өлең жаза бастады, мыңнан астам танка жазды. Кин бұл ертедегі өлеңдер туралы "олардың орындалуы қарапайым, [бірақ] олар кейінірек оның жетілген шығармасында ашылатын қиял мен сезімнің күшін алдын ала көрсетеді" деді. Ол Хакушу Китахара мен Сакутаро Хагивара сияқты заманауи жапон ақындарын құлшыныспен оқыды, олардың әсерін оның поэзиясында байқаймыз, бірақ оның шаруалар арасындағы өмірі оның поэзиясына әдебиетке деген қызығушылығынан гөрі көбірек әсер етті. Ол алғаш рет қазіргі заманғы поэзия жазуға кіріскенде, оған Китахара, сондай-ақ оның әріптесі Ивате Такубоку Ишикава әсер етті. Бұл кезеңде ол айына үш мың беттен тұратын балалар әңгімесін жазды. 1922 жылы Кенжи өзінің алғашқы жинағы "Хару то Шура" поэзиясын құрай бастады. Бұл өлеңдердің алғашқысы – сіңлісінің қайтысы туралы "Эйкецу но Аса" (永訣の朝) – ең ұзын болды. Кин оны үшінің ішіндегі ең әсерлісі деп атайды. Поэма кез келген тұрақты ырғағы жоқ, бірақ өзінің тартымдылығын ол білдіретін шикі эмоциядан алады; Кин Кенджидің бұл поэтикалық техниканы Сакутаро Хагиварадан үйренгенін айтады. Кенжи тірі кезінде "Хару то Шура" жинағының төрт бөлімінің тек біріншісі ғана жарық көрді. Кин өлеңнің поэтикалық құндылығын жоққа шығарып, бұл "Миязаваның ең жақсы өлеңдерінің бірі емес" және "оның бүкіл әлемге танымал болатын бір өлең болуы керек" дегенді білдірді, бірақ ауру және өлім аузында жатқан Кенджидің осындай өлең жазуы таңғажайып. Ол Ивате Ниппо газетінде псевдониммен Ничирен ғибадатханасын (法華堂建立勧進文) салуға шақыру мақаласын жариялады, ол бастапқыда оның қызметін қабылдамаған еді. Бірақ Акира Уэда, Джеральд Игучи және Джон Холт сияқты бірнеше ғалымдар бұған қарсы пікір айтады. Кокучукайдың ресми сайты оны мүше ретінде мәлімдейді, сонымен қатар Ничиренизмнің (топтың діни-саяси философиясы) әсерін Кенджидің кейінірек жазған "Аме ни мо Макезу" сияқты еңбектерінде көруге болады деп мәлімдейді, кейбіреулер Кенджи Ханамакиге оралғаннан кейін топтан алыстап кетті деген пікір білдірді. Кенжи өлгенше "Лотос сутрасының" құрметіне бөленіп, айналасындағыларды дінге айналдыруға тырысты. Ол өлім алдында әкесіне сутраның жапон тіліндегі аудармасын мың данада басып шығарып, достары мен әріптестеріне таратуды өтінді, бұл қазіргі Шиншоджи құрылысына әкелді.
It was in 1922 that Kenji began composing the poetry that would make up his first collection, Haru to Shura. The first of these poems on the death of his sister was Eiketsu no Asa (永訣の朝), which was the longest. Keene calls it the most affecting of the three. The poem lacks any kind of regular meter, but draws its appeal from the raw emotion it expresses; Keene suggests that Kenji learned this poetic technique from Sakutarō Hagiwara. Only the first part in four of Haru to Shura was published during Kenji's lifetime. Keene was dismissive of the poetic value of the poem, stating that it is "by no means one of Miyazawa's best poems" and that it is "ironic that [it] should be the one poem for which he is universally known", but that the image of a sickly and dying Kenji writing such a poem of resolute self encouragement is striking. a solicitation to build a Nichiren temple (法華堂建立勧進文) in the Iwate Nippo under a pseudonym. that had initially turned down his service. but a few scholars such as Akira Ueda, Gerald Iguchi and Jon Holt argue otherwise. The Kokuchūkai's official website continues to claim him as a member, also claiming that the influence of Nichirenism (the group's religio political philosophy) can be seen in Kenji's later works such as Ame ni mo Makezu, while acknowledging that others have expressed the view that Kenji became estranged from the group after returning to Hanamaki. Kenji remained a devotee of the Lotus Sutra until his death, and continued attempting to convert those around him. He made a deathbed request to his father to print one thousand copies of the sutra in Japanese translation and distribute them to friends and associates. which led to the construction of the present Shinshōji,
Donald Keene suggests that while explicitly Buddhist themes are rare in his writings, he incorporated a relatively large amount of Buddhist vocabulary in his poems and children's stories, and has been noted as taking a far greater interest in Buddhism than other Japanese poets of the twentieth century. Among the variation of names, there is Ihatovo, and the addition of final o is supposed to be the noun ending of Esperanto, whose idea of common international language interested him.
Дональд Кин өзінің шығармаларында буддалық тақырыптар сирек кездесетінін, ол өзінің өлеңдері мен балалар әңгімелерінде буддалық сөздіктің салыстырмалы түрде көп мөлшерін енгізгенін және буддизмге жиырмасыншы ғасырдағы басқа жапон ақындарына қарағанда әлдеқайда үлкен қызығушылық танытқанын айтады. Атаулардың түр-түрі арасында Ихатово бар, ал соңғы "о" қосылуы Эсперантоның есімдік аяқталуы болуы керек, оның ортақ халықаралық тіл туралы идеясы оны қызықтырды.
It was in 1922 that Kenji began composing the poetry that would make up his first collection, Haru to Shura. The first of these poems on the death of his sister was Eiketsu no Asa (永訣の朝), which was the longest. Keene calls it the most affecting of the three. The poem lacks any kind of regular meter, but draws its appeal from the raw emotion it expresses; Keene suggests that Kenji learned this poetic technique from Sakutarō Hagiwara. Only the first part in four of Haru to Shura was published during Kenji's lifetime. Keene was dismissive of the poetic value of the poem, stating that it is "by no means one of Miyazawa's best poems" and that it is "ironic that [it] should be the one poem for which he is universally known", but that the image of a sickly and dying Kenji writing such a poem of resolute self encouragement is striking. a solicitation to build a Nichiren temple (法華堂建立勧進文) in the Iwate Nippo under a pseudonym. that had initially turned down his service. but a few scholars such as Akira Ueda, Gerald Iguchi and Jon Holt argue otherwise. The Kokuchūkai's official website continues to claim him as a member, also claiming that the influence of Nichirenism (the group's religio political philosophy) can be seen in Kenji's later works such as Ame ni mo Makezu, while acknowledging that others have expressed the view that Kenji became estranged from the group after returning to Hanamaki. Kenji remained a devotee of the Lotus Sutra until his death, and continued attempting to convert those around him. He made a deathbed request to his father to print one thousand copies of the sutra in Japanese translation and distribute them to friends and associates. which led to the construction of the present Shinshōji,
Donald Keene suggests that while explicitly Buddhist themes are rare in his writings, he incorporated a relatively large amount of Buddhist vocabulary in his poems and children's stories, and has been noted as taking a far greater interest in Buddhism than other Japanese poets of the twentieth century. Among the variation of names, there is Ihatovo, and the addition of final o is supposed to be the noun ending of Esperanto, whose idea of common international language interested him.
Қабылдау
Кенжи өмірінде өлеңдеріне қызығушылық танытқан. Хироаки Сатоның айтуынша, 1924 жылғы сәуірде жарық көрген «Хару мен Шура» атты туындысы «оқыған бірнеше ақындарды қатты әсерге түсірді». Олардың ішінде алғашқы сыншы, дадаист Цудзи Цун, осы кітапты Жапония Альпісінде жазғы оқу үшін таңдағанын жазды, ал анархист Шинпей Кусано (草野心平) кітапты оқшаулатып, әсерлі деп бағалады, сондай-ақ Сато Соносуке поэзия журналындағы рецензиясында алған барлық өлеңдер жинағының ішінде осы кітап оны «ең таң қалдырды» деп жазды. Дегенмен, мұндай эпизодтық қызығушылық, кейіннен оның өлеңдеріне арналған мақтауларға қарағанда, тым алыс еді. 1934 жылдың ақпан айында, оның еске алу кешінен кейін, әдебиетші достары оның жарияланбаған қолжазбаларын ұйымдастыруға арналған шара өткізді. Бұл қолжазбалар келесі он жылдың ішінде жайлап жарық көрді, ал соғыстан кейінгі кезеңде оның даңқы тез өсті. Ақын Гэри Снайдер Кенжидің поэзиясын ағылшын тіліндегі оқырмандарға таныстырған деп есептеледі. «1960-шы жылдары Снайдер Киотода тұрып, буддизмді зерттеген кезде, оған жапон әдебиетін аударуға грант ұсынылды. Ол Бёртон Уотсоннан кеңес сұрады, ал Киото университетінде білім алған қытай классикасының маманы Уотсон Кенжиді ұсынды». Ал бірнеше жыл бұрын Берклидегі буддалық зерттеу орталығында Джейн Имамура оған Кенжидің аудармасын көрсеткен, ол оған үлкен әсер еткен. Снайдер Кенжидің он сегіз өлеңін аударды, олар «Кереге ел» (1967) жинағында жарық көрді. Миязава Кенжи мұражайы 1982 жылы оның туған жері Ханамакиде оның қайтыс болғанына 50 жыл толуына орай ашылды. Мұражайда Кенжи өмірінен қалған қолжазбалар мен артефакттар сақталған, олардың көпшілігі Екінші дүниежүзілік соғыста Ханамакиді американдық бомбалаушылардың шабуылынан аман қалған. 1982 жылы «О! Продакшн» Миязаваның «Гауш – виолончельші» анимациялық фильмін түсіруді аяқтады, ал Studio Ghibli және Buena Vista Home Entertainment фильмді Миязаваның 110 жылдық мерейтойына арналған екі дискіде ағылшын тіліндегі субтитрлермен қайта шығарды. Манга суретшісі Хироси Масумура 1980 жылдан бері Миязаваның көптеген әңгімелерін манга ретінде бейімдеп, көбінесе антропоморфты мысықтарды басты кейіпкерлер ретінде пайдаланады. 1985 жылы «Ginga tetsudō no yoru» (Галактикалық теміржол түні) анимесі, онда Джованни мен Кампанелланың әлеміндегі барлық жазулар эсперанто тілінде жазылған, Масумураның мангасына негізделген. 1996 жылы Кенжидің туғанына 100 жыл толуына орай «Īhatōbu Gensō: Kenji no Haru» (Ihatov Fantasy: Kenji's Spring; Солтүстік Америкадағы атауы: Spring and Chaos) анимесі Кенжи өмірін бейнелеу мақсатымен шығарылды. «Галактикалық теміржол түні» анимесіндегідей, басты кейіпкерлер мысықтар ретінде бейнеленген. Жапондық мәдениет және өмір салты туралы телешоу «Begin Japanology» NHK World телеарнасында 2008 жылы Миязава Кенжиге арналған толық эпизодты көрсетті. 2013 жылы оның еңбектеріне шабыттандырылып және оның құрметіне аталған JR SL Ginga (SL銀河) пойзы қалпына келтірілді. 2015 жылғы «Панч-Лайн» анимесі және оның бейне ойынына бейімделуінде өзін Кенжи Миязава деп атайтын және сахнаға келгенде оның өлеңдерін цитаталайтын кейіпкер бар. Басқа кейіпкерлер оның кенеттен пайда болғаннан кейін кім екенін білгісі келгенде, ол 1933 жылы қайтыс болғандықтан, ол «балаларға кітап жазған ақын» бола алмайтынын айтады.
Ағылшын тіліндегі шығармалары
Миязава, Кенджи. Құс жолы темір жолы. Джозеф Сигрист пен Д. М. Страуд аударған. Stone Bridge Press (1996) баспасы. Миязава Кенджи. Құс жолы темір жолының түні. M. E. Sharpe (1991). Миязава Кенджи. Көптеген тапсырыстар бар мейрамхана. RIC Publications (2006). Миязава Кенджи. Миязава Кенджи Таңдамалары. Калифорния университетінің баспасы (2007). Миязава Кенджи. Алыстан соққан жел. Kodansha (1992). Миязава Кенджи. Ажыдаар мен ақын. Массимо Цимарелли аударған, Volume Edizioni (2013), электронды кітап. Миязава Кенджи. Аждаһа мен ақын – суреттелген нұсқасы. Массимо Цимарелли аударған. Франческа Элеутери суреттеген. Volume Edizioni (2013), электронды кітап. Миязава Кенджи. Бір рет және мәңгілікке дейін: Кенжи Миязаваның әңгімелері. Джон Бестер аударған. Kodansha International (1994). Миязава Кенджи. Жұлдыздарға түнгі пойыз және басқа әңгімелер. Джон Бестер аударған, Каори Нагайдың кіріспесі. Vintage Classics (2022). Снайдер, Гэри. Арғы жақ. Нью-Йорк: New Directions, 1967.