Кіріспе
Липпе – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі өзен. Ол Рейн өзенінің оң саласы болып табылады, ұзындығы 125 метрге жетеді және 4.890 км² су жиналатын алабына ие. Өзеннің бастауы Тевтобург орманының шетінде, Бад-Липспрингеде, Падерборн қаласына жақын орналасқан. Ол батысқа қарай Падерборн және Липпштадт қалалары арқылы ағып, содан кейін Рур аймағының солтүстік жиегімен, Емшер және Рур өзендеріне параллель бағытта өтеді. Өзен Везель қаласы тұсында Рейнге құяды.
The Lippe is a river in North Rhine Westphalia, Germany. It is a right tributary of the Rhine and in length with an elevation difference of 125 metres and a catchment area of 4.890 km². The source is located at the edge of the Teutoburg Forest in Bad Lippspringe close to the city of Paderborn. It runs westward through Paderborn, Lippstadt and then along the northern edge of the Ruhr area, parallel to the river Emscher and river Ruhr. The river finally enters the Rhine at Wesel.
Сипаттама және тарих
Липпе өзені рим дәуірінде инфрақұрылым ретінде қолданылған. Римдіктер үшін өзен (Люпия деп аталған) Рейн өзенінен Падерборн аймағына дейін созылған Германияға қақпа болды. Өзен тасымалдау үшін пайдаланылған, сондықтан Липпе жағалауында көптеген бұрынғы римдік лагерьлер табылған. Соңғы 200 жылда көптеген лагерьлер анықталды, ең маңыздысы – Халтерндегі лагерь, ол императорлық ханзада Тиберийдің бұрынғы штабы болған болуы мүмкін. Лагерьлер арасындағы қашықтық әскерлер үшін бір күндік сапарға тең, шамамен 30 км (20 миль). Бүгінгі таңда белгілі римдік лагерьлер: Ольфен, Ксантен, Халтерн, Обераден, Холстерхаузен, Анреппен және Бекингаузен. Лупия өзеніндегі шайқас б.з.д. 11 жылы Нерон Клавдий Друс пен Сикамбрлер (Сугамбрлер) арасында болған. Бүгінде өзен екі деңгейлі су жүйесі ретінде көрінеді: Хамм қаласының шығысындағы ағыс жоғары жағындағы су жиналатын аймақ көбінесе ауылдық. Хамм қаласынан төмен ағысындағы жерлерде елді мекендер мен өнеркәсіптік әсерлер басым. Липпе 1820 жылдан бастап ішінара кеме жүруге жарамды болғанымен, өнеркәсіптік тауарларды тасымалдауға жеткіліксіз болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, ландшафтты өзгертуге қадамдар 1840 жылдары Кельн-Минден магистральдық темір жолын салумен басталды, ол Рейн өзенінің жағасындағы Кельн сияқты елді мекендерді Везер өзенінің портымен және саудасымен, сондай-ақ Липпе қаласы Хамммен байланыстырды. Бұған қоса, бұл темір жол Солтүстік Руры аймағындағы көмір және болат өнеркәсібінің дамуына көмектесті. 19-ғасырдың ортасында Эмшер су алабында басталган тас көмір өндірісі келесі онжылдықтарда солтүстікке қарай және Липпе су алабына қарай кеңейді. 1860 жылдардан бастап кен орындарының құлауы және ластанған судың ағызуы сияқты мәселелер пайда болды. Тарихи Хамм қаласы және Люнен, Халтерн және Дорстен қалалары Липпеде орналасқан шағын елді мекендер болды, бірақ 1900 жылдан бастап тас көмір шахталарының құрылысымен кеңейді. Өнеркәсіптік даму Липпенің салаларында және өзеннің өзінде су сапасының үлкен проблемаларын тудырды; сондықтан 1913 жылы алдымен Сесекегеноссафенштейт, ал кейін 1926 жылы Липпевербанд ("Су шаруашылығы бірлестіктері") су басқармалары ретінде құрылды. 1914 жылдан бастап Даттелн-Хамм каналы және 1930 жылдан бастап Весел-Даттелн каналы Липпеге параллель орналасқан, ол жаппай тасымалдау үшін кеме жүруге жарамсыз. Каналдар Липпе суын қабылдайды немесе Липпеге (құрғақ ауа райындағы ағынды жақсарту үшін) Хамм қаласындағы Wasserverband Westdeutsche Kanäle басқаратын алмасу станциясынан су береді. 1970 жылға дейін судың ластануы қоғамдық пікірталасқа көп әсер етпеді, бірақ ондаған жылдар бойы экологиялық саясат өзгерді. Ұлттық және еуропалық деңгейдегі экологиялық стандарттар табиғи стандарттарды жақсартуға үлкен күш жұмсады және бүгінде жаңа FFH (Flora Fauna Habitat) учаскелері және Су аясындағы директива (WFD) бойынша үкіметтік бастамалар сияқты бірнеше оң дамулар байқалады.