Кіріспе

"Немесе" дегеннен көбірек ақпарат беретін грамматикалық байланыс – "және/немесе" ағылшын тіліндегі грамматикалық байланыс, ол қосып тұрған жағдайлардың бірі, бірнешесі немесе тіпті барлығы да орын алуы мүмкін екенін көрсетеді. Бұл логика мен математикадағыдай, қосымша "немесе" ретінде қолданылады, себебі ауызша айтқанда немесе "немесе" деп жазғанда, бұл сөз қосымша мағынада да, мүлдем басқа мағынада да қолданылуы мүмкін. Бұл құрылым 19-ғасырдың ортасынан бері ресми, құқықтық және іскерлік құжаттарда қолданылып келеді, ал 20-ғасырда оның кеңінен таралуына куәліктер бар. Ол құқықтық құжаттарда түсініксіздік тудыратын және стиль жағынан нашар деген сындарға ұшырады. Көптеген стильдік нұсқаулықтар оны қолданудан аулақ болуға кеңес береді.

Сын

Ағылшын тіліндегі анықтамалықтар бұл тіркесті "ұсқынсыз" және "екі жаққа қарап тұратын" деп қатты сынға алады. Уильям Странк кіші және Е. Б. Уайт өзінің классикалық "Стиль негіздері" еңбегінде "және/немесе" сөздерін "сөйлемге зиян келтіретін, көбінесе шатасуға немесе мағынасыздыққа алып келетін амал немесе қысқа жол" деп сипаттайды. Рой Х. Копперуд "Қолданылу және стиль сөздігінде" бұл тіркестің "көптеген адамдарға ұнамайтынын, оны заңгерлік формализм деп санайтынын" айтады.

Құқықтық сын

Бұл тіркес Америка және Ұлыбритания соттарында сынға ұшырады. Сот судьялары оны "ерекше әдет", "нақтылықты жоятын белгі" және "мағынасыз" деп атады. Кентукки Жоғарғы Соты оны "көп айыпталып, шала ойлаушылардың қолдау таяғы" деп сипаттады. Басқа да мамандар оның көбінесе өте түсінікті екенін және кейбір жағдайларда "немесе" дегенді нақты көрсетудің ең тиімді жолы болатынын айтады. Пенсильвания университетінің құқық мектебінің лекторы Кеннет Адамс және Калифорния мемлекеттік университетінің тіл білімі профессоры Алан С. Кей: "Дегенмен, оның нақты мағынасы бар – X және/немесе Y дегеніміз X немесе Y немесе екеуі де" деп жазады. Бірақ авторлар оны міндеттеме туралы мәлімдемелерде қолданбау керек дейді. Заң саласындағы сарапшы Брайан А. Гарнер бұл терминнің заңдық мәтіндерде ерекше зиянды екенін, себебі келісімшартты жаман ниетпен оқитын адам өзіне тиімдісін таңдап алуы мүмкін – "және" немесе "немесе". Оны түсіндіруге шақырылған соттар түрлі стандарттар қолданды, бірақ араларында келісім жоқ.