Кіріспе

Эрик Акселссон (Тотт) (шамамен 1419–1481) – Дания-Швеция мемлекет қайраткері. Ол 1457 жылы Йонс Бенгтссон Оксенстернамен бірлесіп, ал 1466 жылдан 1467 жылға дейін жеке Швецияның регенті қызметін атқарды.

Өмірбаян

Ол Эрик Померания патшасы тұсында Сканнияда, Герлев пен Лилло иелері Аксель Педерсен Тоттың және оның екінші әйелі Ингеборг Иварсдоттердің ұлы болып дүниеге келді. Ол анасының бірінші туысы, Швеция королі Карл VIII-нің (шамамен 1408–1470) қызметіне ерте жасында кірді, сол кезде Карл Жоғары Бас Маршал және Кастелян болған. Эрик Аксельсон отбасының «швед тірегі» болды, оның көпшілігі өздерін Дания азаматтары санайтын. Әкесінің бірінші әйелі Сканниядан шыққан, сол кездегі (даниялық) корольдіктің бір бөлігі болған. 15 ғасырдың соңғы жартысында тоғыз Тотт ағайындысы (Аксельссон ұлдары) Дания мен Швеция Кальмар одағын құруға тырысқан кезде жоғары және ықпалды лауазымдарды иеленді, бірақ отбасының беделін сақтап, көбінесе бірігіп әрекет етті. Олардың кейбіреулері белгілі бір жағдайларда жақтарын ауыстырды, бірақ көбінесе әрқайсысы өзінің ең маңызды жеке жер иеліктеріне сәйкес таңдады. Ұзақ жылдар бойы Эрик швед тәжі үшін Виборг, Тавастехус (және Олофсборг салды) фин қамалдары мен феодальдық жерлерін басқарды және әрқашан швед жағында болды, швед аристократиясы қалаған кезде Дания монархын қабылдады, ал шведтер қалаған кезде тәуелсіз мемлекетті/монархияны қолдады. Оның інісі Ивер Аксельсен Тотт Готланд аралын және кейде оны қоршаған аймақтарды жаулап алып, өзі үшін дербес княздық құрды. 1457 жылы Эрик аға туысы, патшаға қарсы шықты, ол патша ретінде швед жоғары ақсүйектері арасында наразылықты күшейтті. 1467 жылы Эрик үшінші рет сайланған Карл VIII патшаны тағы да қолдады. Ол 1467 жылы Ливониялық Тәңірбалалар Орденінің бұрынғы шведтік иеліктерін, соның ішінде Арста қамалын сатып алды. Финляндияның (Остерланд) иегері ретінде ол 1470 жылдары Савонлиннадағы Олавинлинна шекаралық бекінісінің және Выборг қала қабырғасының құрылысын бастады. Эрик Аксельсон Бенгта Маттсдоттер Лилли және Элин Густавсдоттер Стурге үйленді, бірақ баласыз қайтыс болды. Оның інілері Ивар Тотт және Лоуренс Аксельссон Тотт одан кейін тірі қалды, оның көптеген мүліктерін, сондай-ақ оның түрлі немерелері мен шөберелерімен бірге мұра етті.

Тоттың орыс соғыстары

Тотттың орыс соғыстары – 1475–1476 және 1479–1482 жылдар аралығында Ресей мен Швеция арасында болған екі қақтығыс. Екеуі де Ныслотт қамалын салу мәселесіне байланысты болды.