Кіріспе

1969 жылғы «Союз» бағдарламасының экипажды ұшуы
Перигей:
Апогей:
Еңкейім: 51.69°
Айналыс периоды: 88.87 минут

Миссияның басты оқиғалары

Союз 5-ті командир Борис Волынов басқарды және экипаж ретінде ұшу инженерлері Алексей Елисеев пен Евгений Хруновты алып, оларды қайта кіру үшін Союз 4-ке көшірді. Миссия жоспарында ғылыми, техникалық және медициналық-биологиялық зерттеулер, ғарыш кемесі жүйелері мен конструкциялық элементтерді сынау, пилотты ғарыш кемелерін түйістіру және космонавттарды орбитада бір кемеден екіншісіне ауыстыру көзделді. Волынов Союз 5-те қалды және керемет қайта кірумен Жерге оралды. Союздың қызметтік модулі кері соққыдан кейін ажыратылмады, бірақ тоқтатуға тым кеш болған еді. Бұрынғы «Восток» және «Восход» ұшуларында мұндай жағдайлар болғанмен, Волынов үшін бұл әлдеқайда қиын мәселе болды, себебі Союздың қызметтік модулі ескі кемелердегі кішкентай ретропактан әлдеқайда үлкен еді. Союз атмосфераның жоғарғы қабаттарында аэробрекингке кіріскенде, біріктірілген ғарыш кемесі ең аэродинамикалық тұрақты күйді – алды бөлігімен іздеді, ал ауыр түсіру модулі ауа ағынына тікелей қарайтын болды, оны қорғау үшін тек жеңіл металлдан жасалған кіреберіс люгі ғана болды. Люктің тығыздағыштары жанып, бөлімені қауіпті түтінмен толтырды. Волыновты тағы бір қиындық күтіп тұрды: парашют кабельдері ішінара түйісіп, жұмсақ қону ракеталары жұмыс істемеді, нәтижесінде ол тістерін сындыратын қатты соққыға ұшырады. Волыновтың келесі рет «Союз-21» кемесімен ұшуына жеті жыл кетті. 2008 жылдың 19 сәуірінде «Союз ТМА-11» кемесімен де ұқсас жағдай орын алды, бірақ соңғысының қонуы бұдан азырақ қиын болды.

EVA мәліметтері

Миссияның мақсаттары Аполлон-9-ға ұқсас болды. Союз-4 бірінші болып ұшырылды және Союз-5 кемесімен докталған белсенді көлік құралы болды. ТАСС агенттігі хабарлағандай, “кемелердің өзара механикалық байланысы орнатылып, олардың электрлік жүйелері қосылды. Осылайша, төрт бөлімшелі әлемдегі алғашқы эксперименттік ғарыш станциясы құрастырылып, жұмыс істей бастады”. Мәскеу телеарнасы космонавттардың EVA-ға дайындықтарын тікелей эфирде көрсетті. Хрунов пен Елисеев командир Борис Волыновтың көмегімен “Союз-5” орбиталық модулінде “Ястреб” (“қарқын”) костюмдерін киді. “Ястреб” костюмының жобалануы 1965 жылы Алексей Леоновтың қиын EVA-сынан кейін көп ұзамай басталды. Леонов 1966 жылы аяқталған жобалау процесінде кеңесші болды. Костюмдерді жасау және сынау 1967 жылы жүргізілді, бірақ сол жылдың сәуіріндегі “Союз-1” апаты және “Союз-2” мен “Союз-3” миссияларындағы доқталу қиындықтары олардың ғарышқа қолданылуын “Союз-4” және “Союз-5” ұшуларына дейін кешіктірді. Костюмның кеңейіп кетуіне жол бермеу үшін “Ястреб” костюмінде шкив және кабельдік буындар жүйесі қолданылды. Сұр нейлон матадан жасалған ішкі костюмнің жоғарғы жағындағы кең металл сақиналар жоғарғы дене буындары жүйесі үшін тіреу нүктесі ретінде қызмет етті. “Ястреб” костюмында кеуде және іш қуысына орналасқан, қозғалысты жеңілдетуге арналған, тіршілік етуді қалпына келтіретін жүйе болды. Волынов Хрунов пен Елисеевтің тіршілік ету және байланыс жүйелерін тексерді, содан кейін түсірілімдік модульге оралды, люкті жабыстырып, орбиталық модульдің қысымын төмендетті. Хрунов бірінші болып шығып, докталған ғарыш кемелері Оңтүстік Америка үстінде КСРО-мен радиобайланыстан тыс болғанда “Союз-4” орбиталық модуліне көшті. Елисеев ғарыш кемелері КСРО үстінде болғанда көшті. Олар “Союз-4” орбиталық модулінің люгін жапты, содан кейін “Союз-4” командирі Владимир Шаталов орбиталық модульді қысымға келтіріп, Хрунов пен Елисеевке костюмдерін шешуге көмектесу үшін кірді. Ғарышкерлер Шаталов ұшып шыққаннан кейін басылған газеттер, хаттар мен телеграммаларды жеткізді, бұл олардың ауысу фактісін дәлелдеуге көмектесті. “Союз-4” және “Союз-5” төрт сағат отыз бес минуттан кейін ғана бөлініп кетті.