Швеция және Норвегия королі Карл VIII: Өмір және билік жолы
Charles VIII of Sweden
Шарль VIII (Карл) – Швеция және Норвегия корольдері тарихы, король тізіміндегі сандық белгілердің пайда болуы, тарихи деректер мен аңыз арасындағы байланыс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карл VIII (Karl; 1408–1470), замандастары Карл II деп білген және Норвегия контекстінде Карл I деп аталған, Швеция королі (1448–1457, 1464–1465 және 1467–1470) және Норвегия королі (1449–1450) болды.
Charles VIII (Karl; 1408–1470), contemporaneously known as Charles II and called Charles I in Norwegian context, was king of Sweden (1448–1457, 1464–1465 and 1467–1470) and king of Norway (1449–1450).
Патшалық атауы
Карл Швецияның Карл есімді екінші патшасы болды. Карл VIII – бұл кейіннен ойлап табылған нөмір, ол Швецияның жоғарыдағы тарихы бойынша саналған Карл IX (1604–1611) патшалыққа келгеннен кейін кері санау арқылы құрастырылды. Карл VII-ге дейінгі алты патша туралы мәліметтер Иоганн Магнустың 16 ғасырдағы «Historia de omnibus gothorum sueonumque regibus» кітабынан бұрын ешқандай деректерде кездеспейді және олар оның өнертабысы деп есептеледі. Карл – атымен патшалық нөмірін алғаш рет қолданған швед монархы, ол әйелінің Вадстенадағы (1451) қабір тасында Карл II (кейіннен VIII ретінде қайта нөмірленді) деп көрсетілген.
Charles was the second Swedish king by the name of Charles (Karl). Charles VIII is a posthumous invention, counting backwards from Charles IX (r. 1604–1611) who adopted his numeral according to a fictitious history of Sweden. Six others before Charles VII are unknown to any sources before Johannes Magnus's 16th century book Historia de omnibus gothorum sueonumque regibus, and are considered his invention. Charles was the first Swedish monarch of the name to actually use a regnal number as Charles II (later retrospectively renumbered VIII), on his wife's tombstone (1451) at Vadstena.
Ерте өмір
Карл Кнутсон 1408 немесе 1409 жылдың қазан айында Эхольмен қамалында дүниеге келді. Ол Кнут Тордсонның (Бонде) ұлы, ол рыцарь және патшалық кеңесінің мүшесі (риксрад) болған, сондай-ақ Маргарета Карлсдоттердің (Спарре ав Тофта) жалғыз қызы және Тофтаның иесі Чарльз Ульвсонның мұрагері. Оның әкесі Кнут, Эрик Йоханссон Васаның әкесімен бірінші туыс болды. 1428 жылы Биргитта Тюресдоттерге (Бильке) (1436 жылы қайтыс болды) үйленген кезде оның Кристина атты қызы дүниеге келді. 1438 жылы Екатеринамен (Гумсехууд, 1450 жылы қайтыс болды) екінші некесінен Магдалена атты екінші қызы туды, ол Ивар Аксельссонға (Тотт) тұрмысқа шықты. Сонымен қатар, үшінші әйелі (және бұрынғы сүйіктісі) Кристина Абрахамсдоттерден Анна және Карл есімді екі баласы болды. Заманауи аңыздар бойынша, оның әкесі король Эрик IX (Святой Эрик) ағасының ұрпағы екендігі айтылады. Оның анасы, маңызды мұрагер, Карл Мүгіс герцогынан және нәтижесінде Швецияның ежелгі фолкунге графтарынан, сондай-ақ Данияның Канут IV және Фландрияның Аделасының қызы Ингегерд Кнутсдоттерден тараған.
Karl Knutsson was born in October 1408 or 1409, at Ekholmen Castle, the son of Knut Tordsson (Bonde), knight and member of the privy council (riksråd), and Margareta Karlsdotter (Sparre av Tofta), the only daughter and heiress of Charles Ulvsson, Lord of Tofta. His father Knut was first cousin of Erik Johansson Vasa's father. His first marriage, in 1428, to Birgitta Turesdotter (Bielke) (died 1436) gave him his daughter Christina. His second marriage, in 1438, to Catherine (Gumsehuvud, died in 1450) produced his second daughter Magdalena, who married Ivar Axelsson (Tott). He also had two children by his third wife (and former mistress) Christina Abrahamsdotter, Anna and Karl. His father was said by contemporary legends to descend from a younger brother of King Eric IX (Saint Eric). His mother, an important heiress, descended from Jarl Charles the Deaf and consequently from some ancient Folkunge earls of Sweden, as well as from Ingegerd Knutsdotter, a daughter of Canute IV of Denmark and Adela of Flanders.
Үстемдік
1434 жылы ол Швецияның құпия кеңесінің мүшесі болды және сол жылдың қазан айында Швецияның жоғары констеблі немесе Риксмарск лауазымын алды. Швед аристократиясының Эрик Померания патшасына наразылығы күшейгендіктен, 1436 жылы Карл патшалықтың әскери губернаторына тең Рикшовицман қызметіне тағайындалды және 1438 жылдан 1440 жылға дейін сайланған регент ретінде патшаны ауыстырды, бұл Энгельбрект Энгельбректссонның көтерілісінің нәтижесі болды. Карлдың қысқа регенттік кезеңінде Финляндияда Дәуіт көтерілісі (шаруалар көтерілісі) болды. Эрик Померания тақтан басқа мәжбүр болды, ал 1440 жылы Бавариялық Кристофер Швеция, Норвегия және Данияның патшасы болып сайланды. 1441 жылдың қыркүйегінде Кристофердің таққа отыруы кезінде Карл рыцарь атағын алып, Швецияның жоғары әділет судьясы немесе Риксдроц болып тағайындалды. Қазан айында ол жоғары констебль лауазымынан кетіп, оны қайта иеленді. 1442 жылдан бастап ол Финляндиядағы Виборг қаласында әскери губернатор (хёвитсман) болды. Карл, мысалы, Батыс Финляндияда кең иеліктерге ие болды. Оның алғашқы ордасы Турку қаласында болды. Бірақ Кристофердің үкіметі иеліктер мен лауазымдарды қайтарып ала бастады және Карл Турку қамалын қалдыруға мәжбүр болды. Карлдың келесі ордасы Финляндияның шығыс шекарасындағы Виборг қамалы болды, онда ол тәуелсіз сот жүргізіп, Кристоферге ешқандай назар бермей, Ханза одағы, Ресейдің Новгород қаласы және Эстония мен Латвиядағы Тевтон ордені сияқты аймақтағы күштермен өзінің сыртқы саясатын жүзеге асырды.
In 1434, he became a member of the Privy Council of Sweden and in October of the same year he assumed one of its most senior offices, Lord High Constable of Sweden, or Riksmarsk. Because of the growing dissatisfaction with King Eric of Pomerania among the Swedish nobility, Charles was in 1436 made Rikshövitsman, an office equating to Military Governor of the Realm, and finally replaced the king as an elected regent from 1438 to 1440, as the result of the rebellion by Engelbrekt Engelbrektsson. During Charles's brief regentship, the so called Rebellion of David (a peasant rebellion) took place in Finland. Eric of Pomerania was forced to step down from the throne and in 1440 Christopher of Bavaria, was elected king of Sweden, Norway and Denmark. At the coronation of Christopher in September 1441, Charles was dubbed a knight and appointed Lord High Justiciar of Sweden, or Riksdrots. In October he resigned as Lord High Justiciar and resumed his office as Lord High Constable. From 1442, he was the military governor, hövitsman, at Viborg in Finland (Fief of Viborg). Charles acquired extensive fiefs, for example in Western Finland. His first seat was in Turku. Soon, Christopher's government began to take back fiefs and positions and Charles was forced to give up the castle of Turku. Charles's next seat was the castle of Viborg, on Finland's eastern border, where he kept an independent court, taking no heed of Christopher and exercising his own foreign policy in relation to such powers in the region as the Hanseatic League, the Russian city of Novgorod and the Teutonic Knights in what are today Estonia and Latvia.
Швеция мен Норвегияның патшасы
1448 жылы Кристофер қайтыс болғаннан кейін, тікелей мұрагері болмағандықтан, Карл 20 маусымда Швеция патшасы болып сайланды, ал 28 маусымда ол Уппсаладан шалқары орналасқан Мора тастарында жаңа монарх деп жарияланды. Бұл, көбінесе, оның әскери күштері регенттер Бенгт пен Нильс Йонссонның (Оксенстиерна) қарсылығына қарамастан, сол жерде болуының нәтижесі болды. 1448 жылдың қыркүйегінде Даниялықтар Кристиан I-ді өздерінің жаңа монархы етіп сайлады. Кристофер де билеген Норвегия тағы үшін Карл мен Кристиан арасында бәсекелестік туды, екі патша да Норвегия кеңесіндегі түрлі топтардың қолдауын алды. 1449 жылы Норвегия кеңесінің бір бөлігі Карлді Норвегия патшасы етіп сайлады, ол 20 қарашада Тронхеймдегі Нидарос соборында таж кигізілді. Бірақ Кристиан да Норвегияға талап етуін тоқтатпады. Швеция аристократиясы Норвегия үшін Данияға қарсы соғыста Карлға қолдау көрсетуге құлшынбады, сондықтан 1450 жылдың маусымында Карл Норвегия тағын Кристианға беруге мәжбүр болды. 1451 жылдан бастап Швеция мен Дания соғыс жағдайында болды. Қанды соғыстардың салдарынан Швеция ақсүйектері арасында Карлға қарсы оппозиция күшейді. Ең күшті қарсыласы – Карлдың патшалық және діни билікті шоғырландыру әрекеттеріне қарсы болған швед шіркеуі болды. Басқа қарсыластар – Оксенстиерна әулеті мен Ваза үйі, олар патша сайлауда қарсы жақта болды және жеңіліске ұшырады.
At the death of Christopher in 1448, without a direct heir, Charles was elected king of Sweden on 20 June, and on 28 June, he was hailed as the new monarch at the Stones of Mora, not far from Uppsala, mostly due to his own military troops being present at the place, against the wishes of regents Bengt and Nils Jönsson (Oxenstierna). The Danish had in September 1448 elected Christian I as their new monarch. A rivalry ensued between Charles and Christian for the throne of Norway, which had also been ruled by Christopher, with both kings gaining support from various factions in the Norwegian Council of the realm. In 1449, a portion of the Norwegian council elected Charles King of Norway, and he was crowned in Nidaros Cathedral in Trondheim on 20 November. However, Christian also continued pursuing his claim to Norway. The Swedish aristocracy was reluctant to back Charles in a war against Denmark over Norway, and already in June 1450, Charles was forced to relinquish the throne of Norway in favour of Christian. From 1451, Sweden and Denmark were in state of war against each other. Because of devastating warring, a growing opposition against Charles emerged among the nobility in Sweden. The strongest opponent was the Swedish church which opposed Charles's efforts to concentrate royal and secular power. Other opponents were the family group of Oxenstierna and the House of Vasa, which had been on the opposing side in the election of king and lost.
Кейінгі билік
Келесі 20 жыл ішінде Карл екі рет тақтан түсіріліп, қайтадан таққа оралып үш рет патшалық құрды (1448–1457, 1464–65, 1467–1470). 1457 жылы архиепископ Йонс Бенгтссон (Оксенстиерна) және Эрик Аксельсон Тотт есімді дворян бастаған көтеріліс болды. Карл Данцигке (Гданьск) жер аударылды. Көтерілісшілердің екі жетекшісі регенттік билікті өз мойнына алып, Данияның Кристиан I патшасын патша ретінде сайлауды ұйымдастырды (алғашқыда Туркуде, кейін Стокгольмде). 1463 жылы король Кристиан архиепископпен салық саясаты мәселесінде келіспеушілікке ұшырады. Архиепископ түрмеге қамалды, бұл оның туыстарының көтерілісіне себеп болды, нәтижесінде Кристиан Швециядан қуылды. Карл көтерілісшілер шақыруымен қайта оралды және неміс және поляк жалдамалы әскерлерінің жасағымен келді. Швецияға келгеннен кейін ол архиепископпен соғысқа қатысты, ал 1464–1465 жылдардың қысында болған екі қанды шайқастан кейін Карл тағы да жер аударылды. 1467 жылы регент Эрик Аксельсон Тот, енді Карлға қолдау көрсетіп, оны тағы да таққа отырғызды. Карл содан кейін үш жыл патшалық құрды, билікті Риксродпен бөлісіп, 1470 жылдың мамыр айында Стокгольмде қайтыс болды.
During the next 20 years, Charles was deposed twice, only to regain the throne and reign three times (1448–1457, 1464–65, 1467–1470). In 1457, a rebellion took place, led by Archbishop Jöns Bengtsson (Oxenstierna) and a nobleman, Erik Axelsson Tott. Charles went into exile to Danzig (Gdańsk). The two leaders of the revolt took the regentship, and organized the election of Christian I of Denmark as king (firstly in Turku, then in Stockholm). In 1463, King Christian quarrelled with the Archbishop because of his taxation policies. The Archbishop was imprisoned, which resulted in a rebellion by his relatives, and led to Christian being driven out of Sweden. Charles was recalled by the rebels and returned at the head of a force of German and Polish mercenaries. Upon arrival in Sweden, he found himself at war with the Archbishop, and after two bloody battles in the winter of 1464–1465, Charles was again exiled. In 1467, the regent Erik Axelsson Tott, now having reverted to support Charles, once more had him crowned. Charles then reigned for three years, sharing power with the Riksråd, until his death in Stockholm in May 1470.