Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қалалық артықшылықтар жиынтығы
Set of town privileges
Магдебург құқығы (Magdeburger Recht; Магдебург заңы деп те аталады) – алғаш рет 936-973 жылдары Киелі Рим императоры Отон I әзірлеген және жергілікті билеушілер берген қалалар мен ауылдардың ішкі тәуелсіздік деңгейін реттейтін Фламанд заңына негізделген қалалық артықшылықтар жиынтығы. Германияның Магдебург қаласының атымен аталған бұл қалалық жарғылар Орта Еуропадағы орта ғасырлық заңдардың ең маңызды жиынтығы болды. Магдебург құқығын Богемия, Венгрия, Польша және Литва билеушілері, сондай-ақ көптеген монархтар қабылдап, бейімдеді. Бұл аймақтың қалалануындағы маңызды кезең болды, ол мыңдаған ауылдар мен қалалардың дамуына түрткіс берді. Украина, әсіресе Померания, Пруссия, Литва Ұлы Герцогтығы (Литва христиан дініне өткеннен кейін) және, мүмкін, Молдавияда да қолданылды. Бұл жерлерде олар көбінесе неміс немесе тевтон заңы деп танылды. Магдебургтің жергілікті соты осы қалалар үшін жоғары сот ретінде танылғандықтан, Магдебург пен Любек бірге ғасырлар бойы Солтүстік Германия, Польша және Литва заңдарын анықтады, қала заңдарының ең маңызды "тұқымдастығының" орталығы болды. Бұл рөл 1495 жылғы Императорлық реформа кезінде құрылғаннан кейін, Рим заңының ықпалымен ескі герман заңдары біртіндеп алмастырылғанға дейін сақталды.
Magdeburg rights (Magdeburger Recht; also called Magdeburg Law) were a set of town privileges first developed by Otto I, Holy Roman Emperor (936–973) and based on the Flemish Law, which regulated the degree of internal autonomy within cities and villages granted by the local ruler. Named after the German city of Magdeburg, these town charters were perhaps the most important set of medieval laws in Central Europe. The Magdeburg rights were adopted and adapted by numerous monarchs, including the rulers of Bohemia, Hungary, Poland and Lithuania, a milestone in the urbanization of the region which prompted the development of thousands of villages and cities. Ukraine, especially in Pomerania, Prussia, the Grand Duchy of Lithuania (following the Christianization of Lithuania), and probably Moldavia. In these lands they were mostly known as German or Teutonic law. Since the local tribunal of Magdeburg also became the superior court for these towns, Magdeburg, together with Lübeck, practically defined the law of northern Germany, Poland and Lithuania for centuries, being the heart of the most important "family" of city laws. This role remained until the old Germanic laws were successively replaced with Roman law under the influence of the Reichskammergericht, in the centuries after its establishment during the Imperial Reform of 1495.
Еуропа бойынша іске асыру
Польшада қолданылған Магдебург заңы бастапқы неміс нұсқасынан өзгеше болды. Бұрынғыда поляк және Ұлы Литва княздығының жер иелері (16-18 ғасырлардан бастап Польша-Литва мемлекетінің жер иелері) берген "неміс құқығымен қоныстану" деп аталатын орналасу артықшылығы негізінде басқарылған маңызды поляк, литвалық, белорус және украин қалаларының ішінде Биеч, Фрыштак, Сандомир, Краков, Курув, Минск, Полоцк, Познань, Ропчице, Лодзь, Вроцлав, Щецин (қала құқықтары берілген кезде Польшаның құрамына кірмеген; оларды Помераниялық жер иесі берген), Злотория, Вильнюс, Тракай, Каунас, Гродно, Киев, Львов, Черновцы, Броды, Луцк, Владимир, Санок, Снятын, Нежин және тағы да жүздеген қалалар бар. Бұл артықшылықтар тек экономикалық ғана емес, сонымен қатар саяси да болды. Ақсүйек отбасыларының мүшелері әдетте ешқандай қарсылықсыз қалалық патрициатқа қосыла алды. Орта ғасырлық Венгрия Корольдігінде Магдебург құқығын алғашқы болып алған қала 1211 жылы Голдберг (латынша "Aurum"; полякша "Злотория") болды, содан кейін 1237 жылы Секешфехервар, одан кейін 1238 жылы Трнава, 1248 жылы Нитра, 1271 жылы Левоча және 1369 жылы Жилина. Бардегов, Буда, Братислава және Кошице сияқты қалалар Магдебург құқығының орнына Оңтүстік неміс Нюрнберг қалалық құқықтарын қабылдады.
The Law of Magdeburg implemented in Poland was different from its original German form. Notable Polish, Lithuanian, Belarusian and Ukrainian towns formerly governed on the basis of the location privilege known as the "settlement with German law" issued by Polish and Grand Duchy of Lithuania landlords (since the 16th to 18th centuries by Polish–Lithuanian Commonwealth landlords) include Biecz, Frysztak, Sandomierz, Kraków, Kurów, Minsk, Polotsk, Poznań, Ropczyce, Łódź, Wrocław, Szczecin (which was not a part of Poland when granted town rights; they were given by a Pomeranian landlord), Złotoryja, Vilnius, Trakai, Kaunas, Hrodna, Kyiv, Lviv, Chernivtsi, Brody, Lutsk, Volodymyr, Sanok, Sniatyn, Nizhyn and many hundreds of others. The advantages were not only economic, but also political. Members of noble families were able to join the city patriciate usually unchallenged. In the medieval Kingdom of Hungary, the first town to receive the Magdeburg rights was Goldberg in 1211 (Latin: "Aurum"; Polish: "Złotoryja"), then Székesfehérvár in 1237, followed by Trnava (1238), Nitra (1248), Levoča (1271) and Žilina (1369). Towns and cities including Bardejov, Buda, Bratislava and Košice adopted the Southern German Nuremberg town rights, rather than the Magdeburg rights.