Кіріспе

Видео ойыны элементі – видео ойындары дизайнының элементі. Видео ойындарда күш беру (power-up) – ойын механизмі ретінде ойыншы кейіпкеріне уақытша артықшылықтар немесе қосымша қабілеттер беретін нысан. Бұл ойыншының кез келген уақытта пайдалана алатын тұрақты пайдасы бар немесе жоқ элементтен өзгеше. Көбінесе тікелей тию арқылы алынады, бірақ кейде бірнеше байланысты заттарды жинау арқылы ғана қол жеткізіледі, мысалы, Bubble Bobble ойынындағы «EXTEND» сөзінің қалқып жүзетін әріптерін жинау қажет. Халыққа кеңінен танылған күш берудің (power-up) белгілі мысалдары – Pac Man ойынындағы күштік гранулалар (алғашқы күш беру деп саналады) және Super Mario Bros. ойынындағы Super Mushroom, ол UGO Networks желісінің «Ең жақсы 11 видео ойыны күш берулері» тізімінде бірінші орынды иеленді. Күш беруді (power-up) қамтамасыз ететін заттар әдетте ойын әлемінде алдын ала орналастырылады, кездейсоқ түрде пайда болады, жеңілген жаулар тастайды немесе ашылған немесе қиратылған контейнерлерден алынады. Оларды басқа ойындардағы, мысалы, рөлдік видео ойындардағы заттардан дереу әсер етуімен, ойын әлеміне міндетті түрде сәйкес келмейтін дизайнымен (көбінесе әріптер немесе белгілер дизайнда бейнеленеді) және нақты ойын жанрларында кездесуімен ажыратуға болады. Күш берулер (power-ups) көбінесе лабиринт ойындары, «жүгіру және ату», «ату», бірінші тұлғадан ату және платформалық ойындар сияқты әрекетке бағытталған ойындарда кездеседі.

Терминнің шығу тегі

"Қуаттандыру" термині – (жапондық псевдоанглицизмдердің) мысалы; мағынасы жапон тілінде "қуат" (wikt:パワー) және "up" (wikt:アップ) сөздерінің бірігісінен туындаған, сөзбе-сөз "біреудің немесе бір нәрсенің күшін немесе мүмкіндіктерін арттыру" дегенді білдіреді. Жапон тілінде X up дегеннің жалпы мағынасы – "бұл сіздің X-іңізді арттырады", және бұл құрылым жарнама саласында және басқа да салаларда кеңінен қолданылады.

Бірінші сатылар

[[Сурет: Супер саңырауқұлақ.png|thumb|Супер саңырауқұлақ – Amanita muscaria саңырауқұлағының идеализацияланған бейнесі. Күшті граната (power pellet) видео ойындардың балаларға тигізетін әсеріне байланысты туындаған пікір-таластарда танымал мәдениетке енді. [[Файл:Pacman cutscene.png|thumb|left|300px|Pac Man ойынының бір көрінісі күшті гранатаның әсерін әзілмен көрсетіп береді. 1985 жылы Super Mario Bros. Super Mushroom-ды ұсынды, ол танымал мәдениетке еніп, «нағыз күшті нығмет» деп сипатталды. Даму тобы Марионың сиқырлы саңырауқұлақ жеп өсіп, қысқаруының қызықты болатынын ойлады, бұл «Алиса Адамгершілік елінде» романындағы оқиғаларға ұқсас. Ойынның тағы бір күштері – Super Stars және Fire Flowers, олар Мариоға жеңілмеушілік пен жауларға от шашу қабілетін сыйлады. Konami-дің 1985 жылғы Gradius ойынында алғаш рет ойыншыға бірден әсер ететін орнына, қандай күштің әсерін таңдауға мүмкіндік беретін таңдау жолағы пайда болды. 1986 жылы және одан кейін әрекеттік-рольдік ойындарда тұрақты күштер артықшылықтар түрінде пайда болды. Соник: Соник франшизасында түрлі қорғаныс күштері бар. Бірінші ойында Соникті бір рет соққыдан қорғайтын Shield енгізілді. Бұл ойыншының жүзіктер мен өмірлерін жоғалтуын болдырмай, Соникті шар тәрізді қоршауға алды. Бұл нығметтің бірнеше түрі бар, соның ішінде Күн нұры/Магниттік, Су/Аква және От/Жалын қалқандары. Бұл ойындарда уақытша жеңілмеушілік пен жауларды тек тиіскенде жеңуге мүмкіндік беретін Invincibility қорабы да бар. Blur: Бұл ойында автокөлігіңіздің зақымдануын болдырмау үшін қалқан мен жөндеу сияқты қорғаныс күштері де бар. Кейбір күштерді артқа қарай атып, қарсыластарыңызды жоюға болады. Кландар соғысы: Ұлы сақшының мәңгілік кітабы қабілеті белгілі бір радиустағы барлық достық бөлімдерді қорғаныс мұнараларынан келетін зақымдардан 3.5, 4, 4.5 немесе 5 секундқа қорғайды, бұл қабілеттің 1, 2, 3 немесе 4 деңгейіне байланысты. Splatoon сериясы: Қорғаныс күшін арттыру ойыншыны бір қабаттық қарумен жауып, жаудың шабуылдарынан «жарып» жіберуден сақтайды. Егер ойыншы оны жарып жіберуге жеткілікті зақым алса, қарудың қабаты сындырылады, ал ойыншы толыққанды денсаулығына келіп, қысқа мерзімге жеңілмеушілікке ие болады. Көптеген қорғаныс күштерінен айырмашылығы, ойыншы бір уақытта бірнеше қабатты қаруға ие бола алады.

Құтылу қабілеттері

Кейбір күштер ойыншыға жаулардан немесе жау қаруларынан қашуға немесе аулақ болуға көмектесетін заттардан тұрады. Бұл санатқа "жылдамдық күшейткіштері" және уақытқа әсер ететін басқа да күштер жатады, олар уақытша, тұрақты немесе жинақтамалы болуы мүмкін, сондай-ақ ойыншыға жаулардан жасыруға көмектесетін "көрінбейтін" күштер. Rainbow Islands: Аяқ киім, ойыншы кейіпкерін жылдам қозғалтады. R Type: 'S' белгісі, жиналған сайын ойыншының жылдамдығын арттырады. Unreal Tournament, Quake I & II: Көрінбейтін күш, ойыншыны анық емес сымдық үлгіге немесе көлеңкеге айналдырады. Сол сияқты, радиациялық костюмдер де кейбір қару түрлерінен қорғайды. Crisis Core: Final Fantasy VII: Dash materia, Закке жау шабуылдарынан қашуға көмектесу үшін екі есе жылдамдықпен қозғалуға мүмкіндік береді. Jak and Daxter: Көк Eco, ол Жакке жылдам жүгіруге және жоғары секіруге мүмкіндік береді. Бұған қоса, ол әлемнің түкпір-түкпірінде кездесетін ежелгі Precursor машиналарын іске қосу үшін қолданылады, есіктерді ашып, жүзбелі платформаларды белсендіреді. Осы себепті, Blue Eco-ны қолжетімділік қабілеті деп санауға болады (төмендегі бөлімді қараңыз). Sonic the Hedgehog: Осы сериядағы Power Sneakers/Speed Shoes, ойыншы кейіпкерінің жылдамдығын, үдеуін және секіру биіктігін уақытша арттырады. Super Metroid: Жылдамдық күшейткіші – Самус Аранға өте жылдам жүгіру қабілетін беретін тұрақты күш, ол жолындағы кез келген жауды жояды. Ол сондай-ақ "Shinespark" деп аталатын жылдамдық күшейткішімен бірге техника орындай алады, бұл оған денсаулығын жоғалту есебінен 6 бағытта жеңілмейтін шабуыл жасауға мүмкіндік береді.

Қазына сандықтары

Көптеген бейнеойындарда, әсіресе рөлдік бейнеойындарда, қазына қораптарында әртүрлі заттар, валюта және кейде монстрлер кездеседі. Кейбір рөлдік ойындарда, кейбір қораптар шын мәнінде алдамшы болып табылады, онда монстр қорапқа ұқсайды, бірақ ойыншы оны ашуға тырысқанда шабуылдайды. Бұл әсіресе Seiken Densetsu және Dragon Quest серияларында байқалады. Қазына қораптары ойыншыға дүкендерде төлемей-ақ заттар алуға мүмкіндік береді. Кейде осы қораптарда дүкендерде сатып алуға болмайтын заттар болады. Қораптар құлыпталған болуы мүмкін, сондықтан кілт қажет. Кейбір ойындарда кілттерді бір рет ғана қолдануға болады, ал кілт қолданылған кезде жойылады. Басқа ойындарда, кілттің белгілі бір түрі болса, ойыншы сәйкес келетін құлыппен кез келген қорапты аша алады. Көптеген ойындарда қорап ашылғаннан кейін ішіндегі заттар бос қалады, бірақ ойынның әртүрлі кезеңдерінде олар басқа заттармен қайта толуы мүмкін. Бұл ойыншы аумақтан шығып, қайта келгенде қайта пайда болатын жәшіктер мен құмыралар сияқты, тез тозатын контейнерлерден өзгеше.